I.
Een sterfling dwaelt door kloosterwanden, Met tragen tred en schreiend oog, En heft de sidderende handen Ten hemel, biddend, op? Daer vloog Zijn aengebeden moeder henen: Zy liet haer zoon op aerde weenen, Die thands er, als een balling, zwerft. Niets kan d'onzaelge meer bekoren. Hy heeft het teeder hart verloren, Wier wederga men nimmer erft.
Maer, boven rouw op eens verheven, In goddelyke drift ontbrand, Schoon tranen nog in de oogen beven, Vat hy 't penceel in stoute hand.
Daer rijst op diepbevlekte rotse, Het kruis, des afgronds muil ten trotse, Hoe 't dit verlossingsein begrimm'. En 't kunstwerk van een gloeiend harte Wijdt zijn verzachte kindersmarte Aen de eeuwig onvergeetbre schim.
Wie is 't? een Belg, die, roem der aerde, Het oog van Rome hield geboeid, En, blinkend van nog hooger waerde, Als kind door heilgen dank ontgloeid; Een Belg, door hooggeleerde tongen Naest Rafaël-zelv' opgezongen? Die nauw dier moeder kwyning wist, Of Rome ontvloog voor Antwerps stranden; Wien de eenzaemheid der kloosterwanden Alleen vertroosten? Rubens is 't!
Daer staen ze nog, die stoute werken Zijn hand, neen! zyner ziel ontstroomd; Een ziel die, op verrukkingsvlerken, Een reiner ether naderkoomt. Daer staen ze nog, vol hemelvonken. De tijd-zelf heeft ze gloed geschonken; Het oog ontvlamd, de tonge stom, Staert gy die aen, o Schildertelgen! Genaekt die meesterstukken, Belgen, En voelt uw glorieadeldom!
Homerisch, bovenaerdsche dichter Van beelden nimmer uitgedacht, Verheven Rubens, wie, wie zwicht er Niet voor 't besef dier scheppingskracht? Niet vreemd, dat de edelste poëten In u, voor breeden doek gezeten, De vlucht bevleugelden der ziel, Waerin de vlam, die kunstenaren Een stomme poëzy doet baren, De reinste vlam des hemels viel.
Wat gallery van meesterstukken, Door 't godlijkscheppend brein geteeld, Die throonen voor hem neêr zag bukken!... Dat 's Medicis - een levend beeld. Een zoon is uit haer schoot ontloken, Van 't barenswee nog fel doorstoken; En 't oog, dat slechts naer hem verlangt, Met kwynende en verrukte trekken, Laet, by haer trots, de smart ontdekken, Die 't vorstlijk moederharte omprangt.
Verbazend schouwspel! plettrend wonder! Gods zoon stapt af van 't zwerk: zijn vuist Verheft d'ontzachelyken donder, Die d'aerdbol op een wenk doorbruist. Hy stapt: met uitgestoken armen Wilt ge, o Franciscus, de aerd beschermen,
En slaet er 't mantelkleed om rond; En Jezus moeder, diepbewogen, Ontsluiert voor des rechters oogen De borst, gezogen door zijn mond.
Daer schokt my 's Heilands bitter lyden (Wat treurspel!) in den tempel Gods, Meer op de teelt diens ingewyden Dan op onmeetbren toren trotsch. Verdwijnt, o marmeren pilaren, Ten tooi der kostelijkste altaren Met weêrgalooze vlijt gesticht; Ja, pronkgebouw van oude dagen, Dat my met eerbied had geslagen, Verzink uit mijn verbaesd gezicht!
Verschriklijk!... Eeuwge, kunt gy 't dulden? De Wyze, 't ideael van deugd, Wien stralen 't godlijk hoofd vergulden, Wiens oog tot laefnis blonk en vreugd, Wiens woord tien duizenden verkwikte, Maer dien het priesternet verstrikte, Rijst aen het kruis ten rotsentop. Bloed druipt uit de opgescheurde wonden; Bloed, van 't gelaet zoo wreed geschonden, En rustig heft hy 't voorhoofd op.
Ontzettend stapp' de dood hem nader, Van 't hoofd ter voetplank diepgewond: Vergeef hun (smeekt hy), o mijn Vader! Ja, sprekend is die doodsche mond. En gy, o joodsche wangedrochten, Wordt door geen medely bevochten; Gy heft hem voort, vervloekt hem luid. Gy vloekt: hy zegent u nog teeder. Verbryzeld, zink ik, biddend, neder, En de opgetogen traen breekt uit.
't Is dan volbracht!... Reeds is 't gesloten, Dat oog waeruit een hemel blonk, En 't heeft zijn jongsten strael geschoten, Waervoor de zon in 't duister zonk. Zijn vrienden staren en verstommen: Reeds daelt door hen, op 't kruis geklommen, De omsluierde, overdierbre pracht. Het graf gaept naer hun zielenvoeder, De wellustbron der beste moeder; Ja, 't vreeslijk offer is volbracht.
Het is volbracht. Vergeefs, o Vrouwe, Schonk hy zijn liefling u tot zoon. Hy weent, als gy, vol teedre trouwe, By 't aeklig doodenplicht-betoon. En Magdel houdt de heilge voeten, Die ze onlangs zalfde, in 't zondenboeten.
Die thands de nagel heeft verscheurd. Maria doet haer klacht weêrgalmen, En steekt verschrikte moederpalmen Naer Jezus: aerde en Hemel treurt.
En dit is 't werk slechts van penceelen! Een werk, waer 't hart zich in verliest: 't Zijn sprakelooze doektooneelen, Doch waer gy levensgloed op bliest. Wat schoon- en waerheid, kracht en leven, En ('t geen nooit stervling na kon streven) Wat oogbetoovrend koloriet! De geestdrift, die, by 't kunstgetoover, U aengreep, stort ge in boezems over, Waerin verrukking gloeit en ziedt.
Ik kniel voor Buonaroti's wonderen, Dien bouw- en schilderkunstenaer. Hy smeet tot in het rijk der donderen Den koepeltorschenden pilaer. En zou ik niet voor Rubens knielen, Dien hooger geest scheen te bezielen By 't scheppen der Jezuietenkerk; Die 't marmer, stout omhoog geheven, Als door een tooverlier, deed leven, En 't zoenkruis blinken in het zwerk?
Waer schuilt gy thands, vermeetle vreemden, Die ont den gloriestaf onttrekt, En bast, dat in de vlaemsche beemden Geen Kunstenkroost is opgewekt; Als of er 't logger dampkring-hevelen Den geest omsluierde met nevelen, Wiens blik niet straelt in 't kunstgebied. Ik noem slechts de eer van Antwerps wallen, En de aerde doet heure uitspraek schallen, En, blozend, stort gy in uw niet.
Cookies on Poetry Cove