XXIII. Wy zyn zeer verheugd dat de Spellingsprotestanten en conventionnelen beide koolen stellen, in de beteekenis van choux. Indien ons boekje in de handen van een warmen Behaegelist mogt vallen, zal hy toch welligt in die opgewarmde koolen, eene groote duisterheid vinden. Want onze Spelling is ‘voor ongeleerde menschen zeer duister op vele plaetsen.’ Professor Borremans teekende reeds aen, in 't bekende Verslag (blz. 66), dat de heer Van Loo, om in kool de eet- met de brandstof niet te verwarren, het eerste tot kouwel ‘gelyk men te Brugge spreekt’ wenschte herschapen te zien, opdat hem aldus in 't vervolg de koolen, of kouwels, niet meer in 't vuer en de koólen, of brandstof, niet meer in den pot, mogten gestoken worden.’ Dî talem avertite... Van dit oorspronkelyk gedacht is ook zeker schoolonderwyzer, wiens merkwaerdig processtuk, Taelkunde getiteld, te vinden is in 't zelfde Verslag (blz. 45-47 in note), en ingezonden werd ter inlichting der Commissie, als een mémoire à consulter:
‘Laet ons, zegt hy, den tweeklank ei behouden: hy is ons zoo noodig als boter in de sausse: dan zullen de kinderen in de schoól my niet meer verwyten, dat ik met den tweeklank ee alle klanken spelle. ‘Twee lezers laezen in een nieuwsblad, dat eenen beer een kind verslonden had: den eenen zeyde dat het eenen beir (ursus) geweest had, den anderen dat het eenen verkens beer (verres) had geweest. Den drukker had zyne teekens verwaarloost en dit konde niet gejugeert worden. God gave! dat wy den tweeklank ei konden behouden, dan zouden onze Vlaemingen van die dwaeling verlost worden. Men heeft stoffe om aen deze taelverbeteraers deze belachelyke vraege te doen, als zy het woórd peird met eê schryven waerom zy veulen ook zoo niet schryven, en met een krulleken teekenen? Zy konnen dan en ook verbannen, als ee zoo geriefelyk is, en allen klank kan geven, enz.’ Waerlyk indien men niet wist, dat inderdaed die fraeiheden, waervan sommigen font fi, uit de pen van een schoolvos gekomen waren, zou men sterk genegen zyn die aen eenigen spotzieken Luciaen toe te schryven.
Het nec plus ultra der opgewarmde koolen komt voor in de (premières) lettres pour servir de materiaux, etc., blz. 27. Voici, zegt de schryver des Petites Affiches, quatre phrases françaises toutes de sens différens: Voulez-vous troquer chou contre chou, charbon contre charbon, chou contre charbon, charbon contre chou? En flamand moderne belge: Willen wy ruylen kool tegen kool - koól tegen koól - kool tegen koól - koól tegen kool? En Neérlandais ou vieux Flamand: Willen wij ruilen kool tegen kool? Ici l'orthographe du Flamand des tems très-anciens, et celle du stationnaire Hollandais d'aujourd'hui n'ont qu'une seule phrase.
Cookies on Poetry Cove