Bjørguv Bakkjen

De gjenge ein Mann yvi Breive-Hei, Han strævar so Sveitten filar, – Han kjenner ‘ki Deg, han veit inki Lei, Han ser sig ikring – aa tvilar.

Den Mannen mæ Kraam ikring Bygdo foor, Aa vie um Mannen der sto de Or: At Pæningar mange han aatte – Men no de stundar ti Nattê!

De stunda mot Naatt, aa Snjoren han dreiv, D'æ tungt i Snjo-Fofi bouka, Aa trøytte han seiste si Skreppe heiv Aa Snjoren av Foto stouka –

Han saag utyvi, so ne han seig, Solten aa valen av Sveitti sveig – “De ser meg ut ti fyr sanne Eg alli kjæme ti manne.”

Jou han rokk ti Manne – de finne han fekk – Han seiste fær sjaa ei Lyse: Han kjende seg ny, han atte gjekk, Der fann han dei honom vill’ hyse.

Mæ Mat aa Drykk dei fagna'n vel – Um Naattê vart Handlaren slegjen ihel – – Den Handel va tung aa gjera, Aa Tapi va tungt aa bera.

Men Aslak Bakkjen han kaam seg fort Mæ midel aa alleslags Greiur. Folk tymta seg ti kot han hae gjort, Aa somti der vanka vel Snei-Or,

I Lag aa Læti, fysst Øli steig Ti Hovdars, – men Vissmunen ingjen eig – Aa den, som hev Pæning aa Gare, Kan halle seg strame Kare.

Pæning gjev Æra, dei løyner mangt Som lett ein hjaa Stakaren finne, Aa gjeng de javnan i Livi so langt Som Pæningann røkke aa vinne.

D'æ gamalt aa sannast fraa Aar ti Aar Sovisst som at Louvi sprette kvor Vaar, Aa difyr kunn' Aslak Bakkjen Slaa stort aa keike mæ Nakkjen.

Gott gjekk de fyr Aslak mæ Pæning aa Fe I alle hass Livsens Dagar, Men kanski han va som de blømande Tre Som makkjen fyr inna gnagar,

Eg veit ‘ki, men so meinte Bestemor; Visst æ de at Mannen to Heimen foor Paa helder viskleg ein Maati : Der vart stasa fyr 'n aa graati.

Um Mannen kann gjer’ slike Krokar aa Flog At paa si Misgjerning han vinne, So tikjest i Verdê aa raade ei Log Som eigaang dei mistakjê finne –

Kvor Idrott æ nett som eit Fræ i Jor, De kjæme 'ki burt, men de livnar aa gror – So houstar ein av de ein gjaare, Um inki i Aar so mot Aare.

Aa Faren i Sonen vert uppatte yngt, Ihopes hæng Mann-Ættê vie: Som tiast ein ser, de, paa Faren hev tyngt, Fyr de hass Sone fær lie.

Son hass Aslak va halvvaksen Kar, Han gret væl daa Faren ti Jorê dei bar – So kjend' han seg skodde aa klædde, Aa inki fyr nokon rædde.

For Mor hass de va eit armos Tull, Som inki ti noko dugde, All Dagjen ho sat fram mæ Aaren i Krull ‘Pi Stolen mæ haage Brugde.

De einast' ho kunne va drikke Snus, So sat ho aa tøygde paa Tobak-Flus, Koss Hus-Stelli gjekk ho ‘ki gaadde, Aa Folki seg sjave raadde.

Men Sonen, um han ‘ki va vaksen Kar, So va han av andre Toi, Han skjøna paa Stelli i Hus aa Gar, Den Guten kann gott faa upp Ljoi,

Den Guten ‘ki nokon um Raa-ir ba, So tok han Styri og styrde bra – Som gamalt, ho Mor hass drunde, Rugga seg, snusa aa stunde.

Gott gjekk de frametti, aa vaksen blei Han Bjørguv Aslakson Bakkjen. Paa Beling han foor yvi Breive-Hei, Aa kanski han keikte mæ Nakkjen; –

Lat vera – kven ville væl undrast paa Han kjende seg noko – dei Rike hev Raa, – Aa Jenta sa ja, kven svarar Væl Nei ti dei rike Karar!

Ja so fill’ daa Bjørguv gifte seg naa, Men fysste han nytt ville byggje, Alting va vælstelt for du vil sjaa, Men Stoga de va ei Styggje.

“Eg rive ho ne, so byggjer eg nytt, Aa so eg Jenta heim ti meg flyt. Eg veit ‘ki kvi Far, slik Manne, Let fille Hytta faa stande.”

De visst' han nok inki, de fekk han sjaa, Daa Byggverki kaam paa Tale, Mor hass sleit seg i Luggjen graa Aa bar seg som ho var galê;

Men daa ho no alli ha vori klok, So va de ‘ki ventandes nokon tok De minste av alt de ho braaka, Men viljugt mæ Arbeii staaka.

Dei reiv, dei mura, dei Kjellar grov, Aa Bjørguv arbeidde mæ fjave – Aa Morê va mæ aa vasa aa vov Um Staen dei inki maatt' grave.

Den gamle Kjellar va halvfull mæ Stein: Dei rudde aa grov, aa vill' gjer'an rein – Eit Bein-Rangel vart der funni! – Dei fekk inki Or o Munni! –

Dei teier, men skjønar nok altfor væl Koss detti ihopes henge – – – Der noko i Guten vart skoti ihel, De bleikna, aa hengde Venge,

Han tapa si Tru paa Far aa paa Mor, De va som at Bein-Rangli i 'an foor. De fjølde den Guten i Kroppen Alt helt ifraa Tæne ti Toppen.

Aa Beine vart borne Kyrkje-Gar Ti Kvila i vigde Mollê – Bjørguv va mæ, han gjaare seg har, Men endaa han gruste i Hollê,

Daa Presten de la ut mæ sterke Or, At kvor den Idrott bli gjaard’ paa Jor Si Løn kjæme eigaang ti houste Fysst Domar-Luren ska rouste!

Paa Bakkjen vart gillaste Stoga bygt, Aa Bjørguv paa Arbeii drive, Stort fill" de vera, aa stande trygt, Solengi Ættê mun live – –

Burt kvasse Tankar! gjer meg ‘ki Mein! Um Stoga æ reist yvi Døing-Bein, Mæ Brylloup eg inki vi drygje, Aa Lykka den vi meg nok fygje.

Aa Stoga vart færig, aa de gjekk fort, Aa so til Brylloup dei lagar, Aa detti vart drukki baa sterkt aa stort, Aa varde i aatte Dagar.

Aashild seg lika paa Bakkjen ho, Styrde aa stelte aa kva aa lo, Flinke paa Haand aa i Munnen, Aa snille i Hjarte-Grunnen.

Mæ Aashild av Livs-Teinen Silki spann, Aa tottest i alt seg glea, Bjørguv i Livi dei Flokar fann, Som inki gav Hug ti aa kvea.

De vanta inki at han va klok, Men underleg Tankar innpaa han krok: Trass i han paa Dynnê dei jagar, Dei glytter inn atte aa kagar.

Der vert inki Blom av den Blome-Knupp, Som Makkjen fyr inna gnagar, Der noko saug 'an aa aat 'an upp, Bein-Rangli klember aa plagar,

De va som at Kjøti de av 'an skov, “Mi æ Skyllfolk” – sa' Rangli, grein aa grov I Bringa paa Bjørguv Bakkjen, Men Bjørguv keikte mæ Nakkjen.

Aa ja – han slo seg fyr Aalvor ut – Her sille dei Guten finne! So seiste ho Aashild den svarte Sut Fyr Silki av Livs-Teinen spinne.

Han Bjørguv vart arge aa vonde aa lei, Han tumla aa drakk, aa kring Bygdo rei. Slo stort, aa yppade Krangel, Aa slost fysst han va paa Rangel.

So gjekk de attende mæ alt ihop, Som inki ein anna kunn' vente, Aa Bjørguv kaam vie fyr vondt i Rop, No Ætt-Arven grodde mæ Rente.

Aashild ho gret aa ho sytte støtt, So dø ho, daa fjore Baani va føtt: Den Solê som glimande stige, Ho eigaang i Naatte sige.

Der sat han no ette mæ Bonnê smaa, Kven veit um han Aashild sakna? Da de so ti, fekk ingjen de sjaa, Han inki o Troll-Droumen vakna.

Han tumla umkring liksom verste fyrr, Han siglde mot Maali mæ beste Byr: Tibotnars mæ alt de han aatte, No stundar fyr honom ti Naattê.

De skumra – aa Naattê kaam fulla fort, Men Bjørguv va endaa den Karen, Som inki bugna, men slo paa stort, So lengi han hekk i Garen.

Men seiste va alt de han aatte i Pant, Haren va selde, aa han va Fant – Daa sturde han, saag mot Jorê, Aa mælte ‘ki minste Ori.

No bugna Nakkjen, aa Bjørguv gjekk Milljom Folk baadi mjuk aa mutte, Ein Plass undi Bakkjen han seiste fekk, Aa dit han mæ Bonno flutte.

Der laut han no prøve aa slaa seg fram, Han arbeidde liti, men grunda seg gram, Aa Bein-Rangli mot 'n grinte, Aa Nættar aa Dagar 'n pinte.

Ja gram vart Hugjen, aa inki mjuk, Han tok de paa galne Maaten, Han tenkte paa Hemn ti han reint vart sjuk Aa gret denni arge Graaten.

Fyr Ulykka andre han Skullê gav, Han tenkte ‘ki paa han ha Skulle sjav – Paa alle han upp seg sinna: Han sill' dei væl eigaang finna!

Han ville dei finne, han fann seg sjav, De gjekk som de vani ganga, Fyr andre han grov fulla Grav ette Grav, Men de vart seg sjave han fanga.

Dei Last-Or aa Lygnir han straadde ut, Dei raama han allstøtt sjave ti Slut – Som fysst ein paa Trolli skyte, Aa Kula tibakers ryte.

Men Tiê lei, han vart meiri arm, Aa lutte meiri mæ Nakkjen, Aa meiri han kjende seg arg aa harm, Aa meste paa Eivind Bakkjen.

So heet den Mannen, som budde naa Paa Odels-Garen hass – vondt va sjaa Ti Bakkjen: han Eivind banna, Han magta ‘ki gjera 'n anna.

Vituge, visklege Bonn han ha, Sterke, aa friske aa vene. So fort dei berre so store va, At dei fyr Brani kunn' tene,

Dei flutte fraa Heimen, aa la avsta Paa Bygdo aa tene, daa va dei gla: Ti Heimen, der dei va grodde, Dei inki tibakers glodde.

Daa vart han gamall: han Hjelp lout faa, Han gjekk der mæ Staven tjassa; Folk meinte de vart inki aanno Raa Hell han lout faa Føa av Kassa – –

“So ska de ‘ki vera” – sa Bonni daa – “Den Hjelp han treng han av 'kon ska faa, Han ska 'ki paa Leggjen reke, For mi æ unge aa spræke”

So vart de. Aa Gamlen livde væl Men aldri han Bonno si takka – – – Han gjekk der stouka so myrk aa fæl, Skok aa mæ Hovui hakka,

Tala mæ sjave seg, kor han gjekk, Dei vonde Tankanne i 'an hekk, I Svevn aa Droum han dei tenkte, Dei vekte fysst Solê blenkte.

So va de ein Houst, han i Skogjen foor, Som støtt mæ seg sjave han tala – I Baffe-Fjelle der Bringeber gror, Der høyrd' han de huva aa lala,

De Bonnê ti Eivind paa Bakkjen va, Som plukka der Ber, saang aa va gla – – – Ein Tanki i Bjørguv smyge Fraa honom som freistar aa lyge.

Han rusla avsta so fort som han vann, Han lest som han Ber vi sanka, Aa fram han kaam, aa Bonnê han fann, Han skolv, aa Hjartai banka.

Han talar mæ Bonnê, aa gjer seg bli: “Kaam ver no mæ meg unde Storaas-Li, Der ska eg dei Ber-Bøle syne, Som fyller baa Spann aa Tine.”

Aa Bonne va mæ. Ifraa Stein ti Stein Dei sprang som Geit-Ungar kaate, Kvitra som Fuglar, mæ Solê skein, Rulla, men kunne ‘ki graate,

Dei kjende ‘ki ti um dei vondt seg slo, Reiste seg upp atte, sprang aa lo – – Ljoft Liivi fyr Bonno seg lagar: Men vent – der kjæm andre Dagar.

Aa Bjørguv sa sant, der var Ber fyr Gut, Dei rødde, dei plukka, dei lædde, Heilt fram paa Flug ti ein Berge-Skut, Dei va ‘ki fyr rulle rædde – – –

Daa teke Bjørguv den minste i Fang Aa utyvi Bergi han la paa Sprang, Dei trilla aa trilla ne-yvi, De Sprangi galt fulla Livi.

Dei andre tvo liksom fjetra sto, Ber-Tina datt dei o Neven, Ne-ette Bergi va Stripur av Blo, Dei fekk inki draga Teven – – –

So sprang dei heim i ein Skrik aa Bel: “Bjørguv aa Arni dei slo seg ihel! Ratt utyvi Berge-Skuten Dei datt unde Storaas-Li-Nuten!”

Folk lae avsta, aa dei fann dei tvo, Gamlen laag stiv som ein Strangi, Riven aa knusa aa søyla mæ Blo, Aa Baans-Ungjen døe i Fangi – –

Døe – aa nei, daa dei bete saag Dei livde nok baae, men svima laag. Paa Stengar i Skogjen skorne Ti Baare, dei heim vart borne.

Ja heim ti Bakkjen dei bar dei tvo, Aa Gamlen fekk beste Sengê – – Eivind – aa alle – full gott forsio, Koss detti ti hae gjengi.

“Aa hjelpe min Hatare gjere meg sæl” – Sa Eivind, aa Folk tott' han tala væl, Den Eivind va myki ti Manne, De maatte væl alle sanne.

Gutungjen vakna 'to Svimen snart, Aa kaam seg um nokle Dagar. Men Gamlen ha slegi seg meiri hart: Han vaknar, styne aa klagar –

De fyrste Ore han mælte daa: “Aa seg meg, liver den Lisle ennaa?” “Ja!” – han vart gla yvi Maati, Aa gret fom han alli ha graati.

Gamlen ha fengi dei verste Slag, Daa ne yvi Fjelli dei ramla, Han døe i Tregi den trea Dag, Aa væl ti de seiste han samla.

Alt han tisto, um Tigjeving ba Den fekk han av alle, aa tottest gla – Han Vestegut helt i Haandê, Smilte, aa gav upp Aandê. –