Aen-spraeck. PAEdagogus. Alder-liefste Theosima. Wy zijn hier gheraeckt inde roode Zee, soeckende te ont-vluchten de vreede maght vanden helschen Pharào; en al is't dat den grooten Godt, door sijn macht dese wateren op een steyght, om dat hetvolck van Israel daer door droogh-voets souden door gaen, soo nochtans dat wy daer niet willen door komen met drooge ooghen, alleen biddende dat de golven niet en moghen over-een slaen, en wy daer in moghten versmachten, eer wy ont-komen de handen des vyandts, gelijck hy selver daer in verdroncken en versmacht is. Wy sullen volgen onsen leydts-man die ons de baen aen-wijst van lijden, en ons den in-gangh opent van het landt van beloften: daer wy sonder mede-lijden van onsen voor-ganger, die met het vergieten van sijn Bloedt, en het onder-staen van een vreede doodt, betaelende voor onse schuldt, niet hadden konnen geraecken: ghelijck den Apostel seydt: si tamen conpatimur, ut & conglorificemur: is't dat vvy mede-lijden op dat vvy mede geglorificeert vvorden:Rom. 8. ende tot dien eynde, uyt een over-vloedighe liefde was afgedaelt vernietigende sijn selven, aen-nemende het wesen van eenen knecht, als hy was in sijn Goddelijck wesen gelijck aen Godt, de on-eyndighe wijsheydt, des Vaeders, den glans van glorie ende het beldt sijns wesensHaeb. 1.: soo machtigh dat David seyt: qui respicit terram & facit eam tremere, dat sijn gesicht alleen de aerde doet leven:Ps. 193. ende de selve liet blijcken soo in 't beginsel als in het eynde van sijn lijden: wanneer-men hem met maght van volck, ende gewapender-hant wilden aen-tasten, hy liet sijn Goddelijcke maght blijcken met een woortje, ego sum, ick ben't, 't welck ghenochsaem was om al die ghewaepende over-rugghe te slaen: wanneer hy stirf, de on-ghevoelende Schepsels gaven teeckenen van droefheyt al oft sy hadde ghevoelijck gheweest. Siet hier Theosima. Sijne weerdigheyht enwilt ghy bevroeden het gene hy geleden heeft? ten is niet ghenoch te lesen het gene ick in ons dichten Historischer-wijs over-loopen heb, maer laet ons daer van de pijnen wat inniger met bevroedingh behertighen. Ick magh segghen, soo langh de werelt ghestaen heeft, datter noyt mensch schrickelijcker pijnen heeft uyt-ghestaen: de redene is, hoe de crachten edelder zijn, hoe sy oock crachter ende meerder me-deelen vande voor-worpsels, vervolgens, hoe sy teerder is van complexie dat is t'saeme voegingh der deelen, hoe sy ghevoelijcker is: de slaegen op het hooft, zijn van levendiger gevoel, als die op de beenen oft op andere grover litmaeten des lichaems, eenen rouwen landt-bouwer en sal soo licht vanden kouw niet gheraeckt worden als een teer edel-man: ghemerckt dan dat onsen Saelighmaecker Iesus wel den alder-teerste van complexie was, als daer oyt jemant ter werelt geboren is geweest oft wesen sal, om dat sijn H. Lichaem boven de naturelijcke cracht door het toe-doen vanden H. Geest gevormt is inden maeghdelijcken schoot van Maria, ende dat de boven natuerelijcke wercken te boven gaen die vande natuer; waer uyt volcht, dat oock de kleynste wonde in het lichaem Christi on-gelijck pijnelijcker in zijn ghevoelen is gheweest, als een groote swaere wonde in het lichaem van eenigh ander mensch. Wie sal derven seggen dat de steenen van Stephanus ende van Laurentius den Rooster op de gloyende kolen, daer den eenen den hemel by open-sagh, en den anderen sich liet voor-staen op een sacht en gheblomt beddeken met aen-genaeme verkoelingh te liggen, hun soo pijnelijck zijn geweest, als aen Christo zijnde met sweepen en roeden van allen kanten verscheurt met grou-welijcke wonden, het hooft met scherpe dorens door-dronghen ende niet, met eenen H. Laurentius gheleyt op een sacht wel gheschudt blom-bedde, maer met plompe naegelen vast gheheght op het houte-bedde des cruyce, en niet en mocht seggen met Stephanus: ecce video caelos apertos, siet, ick sien de hemelen open; waer van hy sich beclaeghde eer hy sijnen geest gaf: Deus, Deus meus ut quid dereliquisti me? ô Godt mijnen Godt vvaerom hebdy my verlaeten?Blat. 27. Bevat ghy nu Theosima de pijnelijckheyt die uwen Minnaer uyt-wendigh in het lichaem gheleden heeft, soo moet ghy oock u verstandt wat laeten spelen op de tormenten die hem in-wendigh inde Ziel gepijnight hebben, want is het saecken (gelijck wy boven geseyt hebben) dat oock de in-beldigh alleen van het gene hem te lijden stont, hem dede, niet alleen het killigh sweet uyt-breken, maer het bloedt mede, als sekere ghetuygen, van sijne over-groote droefheydt ende benouwtheydt totter doodt toe? en dat meer is hebbende daer by de kennisse van het schroomigh quaedt der sonde, en te saemen wetende, wat een on-getal van sonden geschiet zijn, geschieden, ende noch geschieden sullen, die al-te-mael elck in besonder vol-komen oorsaeck zijn, van sijn on-maetigh lijden, ende daer by den schroom die hy hadde vande sonden, die soo veel meerder was; hoe hy meerder was achtende de eere van sijnen hemelschen Vaeder, die hy on-eydelijck beminde; waer uyt volght dat den haet ende den schroom die hy aen de sonden droegh, van ghelijcken oock on-eyndigh moest wesen wat was het wonder, dat sulcken droefheyt sijn Ziel sou ghedoodt hebben, waer 't dat sy had sterffelijck geweest? wy en soude hier geen eyndtkonnen maecken in het beschrijven van dit droevigh treur-spel: daerom laet ick de rest in u daeghelijcksche bevoedingh; op dat ghy moght verstaen de waerde vanden prijs, die hy stervende, voor u, tot los-geldt betaelt heeft: dit sal u wesen een altijdt brandende forneys van liefde, om u hert in weder-liefde te doen branden; op dat Christus alsoo in ons het eynde van sijn lijden, aen ons door sijnen Apostel voor-ghestelt: pro omnibus Christus mortuus est ut &c. Christus is voor ons allen gestorven, op dat, die leven niet voor hun selven leven, maer voor hem, die voor hun gestorven is.2. Corin. 5. Dit is een eynde dat de oorsaeck van voorder lijden van Christus wegh-nemt, ick segh de sonde om de welcke hy geleden heeft, en inde oorsaeck noch daegelijckx is lijdende, en beweeght ons tot medelijden waer uyt de hope volght van onse Saeligheyvt ter glorie si tamen compatimur &c. VVant soo wy medelijden, soo sullen wy me-glorieren. Door dit eynde dan, en mogen wy die leven, niet voor ons selven leven, maer soo leven dat wy met den selven Apostel mogen seggen vivo ego &c. ick leve, en nu en leve ick niet, maer Christus leeft in my.Cal.2. Nu en leeft de werelt niet meer in my, want al ben ick inde werelt, soo magh ick seggen ego non sum de mundo, ick ben vande wereldt nietIois 1., die metter herte haer verlaete, verfoey al haere eydelheydt ende behaet haere bedrieghelijckheydt, en achte niet te leven, dan geestelijck: het vleesch en leeft niet meer in my, al leve ick inden vleesche, naer dat het VVoort vleesch geworden isIo. 1., nu moeten in my versterven, quae sunt carnis allen de eyghendomme des vlees, haere hooveerdigheydt, nijdigheydt, geyligheydt, giericheydt &c. dat nu geene sonde meer heerschapt in mijn sterffelijck lichaem, maer dat daer in leven, de deughden van Chritus sijne suyverheydt oyt-moedigheyt, sacht-moedigheyt &c. Christus leve geheel in mijn handen, in mijn oogen, ooren, wil, lichaem ende Ziele; op dat ick niet magh, doen hooren sien oft spreken, ja oock niet peysen dat niet dienelijck en is tot sijn meerder glorie ende verwecksel tot sijne liefde. Dit is het eynde waerom Christus gheleden heeft, ende moet het eynde wesen van alle menschen die de Saelicheydt verhopen door Christum; want die dit eynde behertight, die sal licht met den lijdenden Christus mede-lijden, als hy wel sal overleggen, en van herten bevroeden wat Christus Iesus, niet alleen voor allen de menschen, maer in het besonder gheleden heeft voor hem, alsoo, dat het wel-daet van verlossinghe, ghemeyn aen het heel menschelijck geslacht, hy sich selven in het besonder magh toe-eygenen, en met Paulus segghen: in fide vivo filij Dei, qui dilexit me, & tradidit se ipsum pro me: ick leve in het Geloof vanden Sone Godts, die my bemint heeft ende sijn selven voor my gelevert heeft.Gal. 2. Inder voegen dat, waer het saecken den Sone Godts noch inden schoot sijns Vaeders vander eeuwigheyt voor-sien hadde ende gheweten dat ick maer alleen soude mensch geweest hebben op dese wereldt, ende van hem had af-ghevallen door sonde, hy soo hebben willen onder-staen voor my alleen, dat hy voor al het menschelijck geslacht geleden heeft. Dit te gelooven is dat niet met ghewelt dwingen tot sijne liefde? en even wel met allen dat, wy hem quaelijck minnen, die om de Saeligheydt van eene Ziel alleen soo veel had willen lijden, gelijck hy gheleden heeft: ach on-danckbaeren mensch! ô onsterffelijcken Godt! is dan een Ziel by u, van sulcken weerde, dat oock voor mijne Ziele Saelicheytde Ziele van uwen alder-liefsten Soon, met sulcken vreede doodt van het lichaem heeft moeten afscheyden? acht gy my dan van soo hoogen prijs, dat ick magh gellen de weerde van het Bloedt en het leven Christi? hoe is't dan moghelijck; dat ick mijn Ziele soo dier gekocht, tegen alle recht u sal on-trecken ende de vyanden sal over-leveren voor eenen bedriegelijcken niet, aen die, my noyt jet goedts gedaen hebben, noch sullen doen; maer soo ick my aen hun ten dienste gheve, my sullen beloonen, met de eeuwigh-durende tormenten des viers; daer in tegen-deel mijnen Godt my niet en thoont dan wel-daeden, ende my sijnen eenighen Soon ghegeven heeft gheheel tot mijn ghebruyck, die voor eenen kleynen dienst, naer dit leven my sal vergelden met de on-eyndighe vreught vanden hemel? Ach! de woorden on-breken my hier, om het ghevoelen van mijn hert voor te stellen, den honigh-vloeynden BernardusTractat. de diligendo Deo. sal voor my spreken: Quod si totum me debeo pro me facto, quid &c. Is't saecken, seght hy, dat ick my gheheel schuldigh ben, aen Godt, voor dat hy my ghemaeckt heeft, waer mede sal ick hem vol-doen voor dat hy my hermaeckt, en soo licht niet heeft hermaeckt als ghemaeckt; VVant die my eens en met een woordt segghens heeft ghemaeckt, heeft voor-waer veel ghesproken, wonder ghedaen, en niet alleen herde saecken verdraeghen, maer oock on-weerdighe. VVat sal ick dan aen mijnen Heer vergelden voor alles dat hy my ghegeven heeft?Ps. 125. In het eerste werck, heeft hy my, aen mijn selven gegeven, (on-getwijffelt om dat ick my met gunstighe weder-liefde, aen hem sou weder-om toe-eygenen, om niet voor my te leven maer tot sijnder glorie, die my uyt niet geschaepen heeft) In het tweede, gheeft hy my sijn selven, en daer hy sijn selven my gegheven heeft, gheeft hy my mijnselven wederom; ghegheven dan ende wederom ghegheven, soo ben ick mijn selven schuldigh voor mijn selven, en twee-mael schuldigh: wat sal ick dan voldoen voor hem? tot hier toe den H. Bernardus. Lieve Theosima. Ghy moet wel bevroeden, dat Christus in sijn bitter lijden sich soo heel aen u ghegheven heeft dat hy niet en heeft willen voor sich spaeren, noch Ziel noch lichaem noch goedt, noch bloedt, noch gheheel sijne liefde: waer uyt den Aposstel besluyvt dat wy ons selfs niet meer en zijn jam non estis vestri; zijn wy dan ons selfs niet? aen wie komen wy dan toe? aen hem die ons soo dier ghekocht heeft: ghelijck den Apostel seght empti enim estis pretio magno ghy zijt al ghekocht met eenen grooten prijs1. Cor. 6. en tot wat eynde? glorificate & portate Deum in corpore vestro: eert ende draeght Godt in ulien lichaem, wat is dat Godt te draeghen in zijn lichaem, ende hem te glorificeren oft te eeren, als den sinnelijcken mensch soo af te legghen dat wy nu ons selfs niet meer en zijn, maer meer Goddelijck, hem toe-ge-eygent in allen ons gepeysen woorden en wercken, soo dat wy niet en dencken, spreken oft doen, dat niet dienelijck en is tot meerder eere ende glorie van hem die ons met den prijs van sijn bloedt af-ghekocht heeft vande slavernij des duyvels. Nu dan Theosima. Over-denckt eens, en siet, oft ghy oock soo gheheel nu aen uwen beminden Christus toe-ge-eygent zijt dat ghy nerghens in u selfs meer en zijt: is't datmen tandt voor tandt, oogh voor oogh, gheheel voor gheheel moet betaelen; oft ghy wel oyt de ooghen af-keert om de ydelheydt niet te sien: hebt ghy het niet gedaen? soo hebt ghy hem die gheweygert: zijt ghy wel in-dachtigh dat ghy oyt u handen ter liefde van sijnedoor-naeghelde ende vast gehechte handen aen het Cruys, van het on-ge-oorloft hebt ont-houwen? ghy hebtse hem on-trocken, soo dickmaels als ghy die tot het quaet-doen hebt uyt-gesteken. Sout ghy wel derven seggen dat gy uyt op-sicht dat Christus, die de tongh vergalt heeft ghehadt, u tonghe hebt weer-houwen van laster, leugen, sweren, achterclap, en vuyl kouten, &c? seght ghy neen: soo hebt ghyse Christo ont-stolen. Met een woordt: besiet u in't gheheel van buyten en van binnen, en seght my eens jet, van het gheheel dat ghy zijt, en besluyt, 'twelck gy Christo hebt danck-baerigh toe-ge-eygent: ick sou wel duchten, dat voor soo veel alser u lichaem lidtmaeten zijn, dat ick soo veel waepenen soude konnen tellen, daer ghy teghen hem zijt mede op-ghestaen. Siet hier de vruchten van sijn droevigh sterven, is hy daerom tot ons soo goedt, om dat wy quaedt souden zijn? ach ick vreese dat het op ons luydt dat Paulus tot de Galaten schreef: timeo de vobis, ne sine causa laboraverim in nobis. Ick vreese van ulien dat ick te vergeefs onder ulien gearebeydt hebbe:Gal. 4. soo moght Christus wel sonder vreese versekert klaegen, dat allen sijnen arebeyt, met het vergieten van sijn bloet ende bitter sterven wel in ons te vergeefs moght wesen, siende met droefheyt met kleyn voor-deel dat hy daer mede ghevrocht heeft. ô Elendighe menschen: aen de welcke dese over-vloedige verlossingh sal dienen tot eene meerdere verdoemenisse: 't waer beter dat sulcken menschen noyt hadden geboren gheweest, als dat Christus voor hun te vergeefs gestorven is; om dat my, noch u Theosima, Sulcx niet en gheschiede laet ons, ons selven soo gheheel hem toe-eygenen, dat wy voortaen niet en willen leven, peysen, sprekenoft wercken dan tot sijn meerder eer en glorie: onder-tusschen laet u verstande in dese on-eyndighe zee sonder eynde spelen, die gy noyt en sult doorgronden al waert dat ghy noyt anders dede u gheheel leven door, en dat ghy hondert duijsent jaeren en noch meer moght leven, ghy sult ghenoch stof vinden om uwen wil aen te wackeren tot mede lijden; ter weyl ick gaen bedencken de stof om u aen te wijsen, wat vergeldingh ons Christus sal zijn in glorie, ghelijck den Lof-sangh heeft vande H. Kercke, Se regnans dat in praemium. Dat is geseyt.
Hy geeft sijn selven wenschelijck, Tot een vergelding, in sijn Rijck.
Cookies on Poetry Cove