Aen-spraeck PAEdag. Siel-jverighe Theosima ick had u geren gelaeten inde soete betrachtingh uyt de bevroedingh vande mensch-wordingh van Godt den Sone; ten had geweest, dat hy Godt zijnde die voor soo veel als hy Godt is, niemandt aen-schouwen kan en leven, en om sijn aen-genaem ghenoeghen te vol-doen met de kinderen der menschen, selver wel mensch geworden was, deckende de glans van sijne Majesteyt met het vloers van onse menscheydt, zijnde onsen mede-gesel geworden; om dat wy te vryer met hem souden mogen handelen: maer dit niet ghenoch zijnde, soo heeft de liefde hem aen-gewesen, hoe dat hy mensch gheworden zijnde, ons soude Goddelijck konnen maecken: waer in gy stof kont vinden vande alderhooghste betrachtinge.
Theosima: Lieven Vaeder, ghy maeckt my beroert, had ghy my ghelaeten inde soete om-helsingh van het lieve kindt van Bethleem, mijn hert sich door vreught verbreydende, soude misschien niet alleen mijn ribbe als aen den H. Philippus Nerius, ghebroken hebben, maer 't selve licht door benoutheyt van het inwendigh minne-vier, doen bersten, alwaer ick een soete doodt van liefde had moghen sterven: besonder, doen ick overdachte: hoe den H. Ambrosius, in dit selve fourneys van liefde ontsteken roepende was: Ghy hebt gewonnen soeten Iesu, gy hebt ghewonnen lieven Heer, ghy hebt my verwonnen ende mijn hert my ontstolen. Ick had oock moghen in dit geval een slach-offerande worden van liefde, ghelijck Ioanna Religieus van d'Orde S. DominicusBalingen 24. Iulij, dese verliest op het nieuw-gheboren kindeken Iesus van sijne Moeder Maria, toe-gelaeten het selve te omhelsen ende minnelijck te soenen, die door de minne konst van het lief kindeken ghevraeght wort: mint ghy my? voor seker lieven Iesu, dat ick u minne Iesus wederom: hoe veel mindt ghy my? waer op sy, meer als mijn hert. Het kindeken met meer te vraegen meer onstekende het onnoosel vier van haer hert vol-hert noch meer te vraegen, hoe veel meer; sy hem minde als haer hert? ach! onder-soeck van on-uyt-sprekelijcke soetheyt; ach liefde alles wetende vraeght ghy naer het gene u soo bekent is? ô minnelijck bedrogh! gy ghelaet u hier den on-wetenden, om alsoo noch meer gemindt te zijn. In die gelijcke onder-soeckinghe, had sich den H. Petrus seer wel ont-last, seggende: ghy weet het Heer want ick u bemin: maer dese Maeget, voorder antwoorde: nu als in liefde smiltende, seyde: ick en kan het niet segghen, dat mijn hert selver spre-ke: ô wonderlijcke antwoordt! te boven gaende de antwoordt van Petrus: een antwoordt, aen alle vraeghen vol-doende: maer die t'saemen haer lichaem vande Ziele soetjens ontbindende, dede haer van liefde minnelijck ont-geesten, als wanneer haer hert, door minne-cracht gheborsten, scheen eenen mondt gheopent te hebben om de liefde te beantwoorden; ende soo gestorven zijnde; sachmen dat Maria dese onnoosele Ziele op-nemende in haeren schoodt als eenen roof van liefde Zegen-praaligh heeft in-gevoert inde glorie. De Religieusen verwondert over dese on-verwachte doodt, willende weten de oorsaeck van dit hastigh sterven, het lichaem openende, hebben in een open wonde van haer hert, met letteren uyt-ghedruckt ghevonden dese woorden: Ick minne u Iesu meer als my, om dat ghy my geschaepen hebt, verlost hebt, ende met wel-daeden begaeft hebt. Ach Vaeder! wie en sou soo niet willen sterven? PAEdagogus: Godt-vruchtighe Ziele, soo ick mercke, ghy en kont noch geen waeter in uwen wijn doen, en sout by naer de jonghe dronckaers slechten, die nauwelijck bier oft wijn wel geproeft hebben, ende terstondt wanckel-beeningh gaen: ick segh, ghy hebt noch quaelijck kennis, wat dat vanden geest is, ende wilt al-reedts gaen vliegen, eer ghy ghevlogelt zijt: niemandt en springht met een sprongh op den top van eenen hoogen bergh, maer moet alleenskens op-klimmen: dese saelighe Religieus, daer gy van vermaent, had on-getwijffelt sich door langhe oeffeninghe bequaem gemaeckt, eer sy dit ongemeyn voor-deel van liefde verdient heeft: daerom mijne lieve dochter: sulcken exempels, zijn meer te verwonderen, dan naer te volgen.
Tracht altoos de oytmoedigheydt, aen de welcke alle verheventheydt toe-gheseyt wordt: hebt kleyn ghevoelen van u selven, ende kent u onweerdigh aen verheven Goddelijcke dingen: maer doet u besten om wel te bevroeden ende te doorgronden de Goddelijcke gheheymen, op dat een vonxken van het hemels vier magh vatten in uwe Ziel, ende den H. Geest de selve op-blaesende, eens moght tot meerderen liefden-brandt onsteken, worden, gelijck ons geleert heeft den H. AugustinusLib. 1. confess. c. 5., sich selven aen-sprekende met een kennisse van sijn eygen verworpentheydt, die hem dochte onweerdigh te wesen om Godt te minnen oft van Godt ghemindt te zijn, segghende: lieven Godt, quid mihi sum ipse &c. Wat ben ick doch aen mijn eygen selven, dat ghy van my wilt ghemindt zijn, en ten sy, ick het doen, soo dreyght ghy my met groote elenden? dunckt u dat kleyn, soo ick hem niet en minne? wilde Godt gemindt zijn? hy heeft soo veel hemelsche fackels van Cherubinen en Seraphinen onsteken ende inde eeuwigheydt brandende, dat het niet noodich en was tot sijne weder-liefde te eyschen menschen, soo ys-kout en schier bevrosen, en dat meer is; hy soo besorght is met on-gehoorde vonden de selve af te vreven, en dat door een wonder voetsel, daer de spijs, naer het getuygen van den H. Bernardus, is een liefde van alle liefdensSerm. 46. de caena Domine., daer het soet van alle soeticheydt in besloten is, en dat om gêen ander redene, dan om ons aen hem te verbinden met eenen sterckeren bande als selver de Cherubinen en Seraphinen; en om ons vinnigher te onsteken inden brandt der liefde: ô ongehoorde liefde! wat konde hy meerder doen? als dat den H. Chrisostomus betuyght: cum suum in nos amorem &c.Soo wanneer Christus in ons sijne liefde wilde doen blijcken, soo heeft hy sich, door sijn selven in ons ghemengelt en een ghemaeckt, op dat het lichaem met het hooft soude vereenight zijn: hoc enim vehementer amantium est. 't is een liefde alle liefdens te boven gaende.Hom. 46. ad populum.. Godtvrughtighe Ziele, sout gy hooger jet konnen wenschen, oft een beter goet vanden hemel begeeren: wel-aen dan volght my met u bevroedende verstant: ego ostendam omne bonum tibi. Ick sal u thoonen alle goet op dese aerdeExodi. 33., het welck, als ghy gevonden sult hebben, moeght ghy wel met Petrus roepen: bonum est nos hic esse, het is ons goet hier te zijn. Het eenighste dat ons tot liefde dwinght is het goedt, en soo het goedt uyt sijn selven minnelijck is, het alder-minnelijckste van alle goet hier op dese wereldt is, het alder-hoogh-weerdighste Sacrament des Altaers: hier sout ghy wel seggen met de eyghen woorden, maer niet met den eyghen woorden-sin. dat dien rijcken seyde by Lucas Anima mea &c. Mijne Ziele ghy hebt veel goedts in veele jaeren op-gheleyt, rust, eet, drinckt ende brast &c.C. 12. Seght dan van gelijcken: mijne Ziele ghy hebt wel veel goet van dese taefel des Heere, veel goedt, maer ick en segghen niet ghenoch, ick had moeten segghen met den wijsen-man: venerunt mihi omnia bona pariter cum illa.Sap. 7. Lib. 3. de virginit. Alle goedt komt my door dese spijse, ghelijck ons den H. Ambrosius betuyght, wy hebben 't al in Christo, en Christus is den al in ons: ghy hebt hier veel goedts, ja alle goedt af-gheleyt by Christum en ghelijck ghy weet, dat hy maghtich is uwen pandt te bewaeren2. Timot. 10., en dat meer is, niet alleen ad annos plurimos voor veel jaeren, maer voor eeuwige jaeren: zijt dan vrij gherust versekert op soo eene borghe, die nimmer faelen kan.Ach hoe en zijt ghy niet altijts besorght, als eene andere Martha, in veele saecken, om een goedt te vinden, het welck ghevonden hebbende, al dat quaedt is, sout moghen verwerpen, ende met dit gevonde goet, sout mogen goedt zijn; siet hier een goedt, een spijse, die wesentlijck goedt is, die alle smaeckelijckheyt in sich selven bevat, die ons versaeden kan ende met de versaetheydt geene walghe en verweckt, maer eerder onsteeckt eenen nieuwen honger: een spijse van het eenigh goedt in het welcke alle goedt te saemen gevonden wordt: een spijs vanden hemel af-gesonden, schuylende onder de ghedaenten van broodt en wijn, in het H. Sacrament des Altaers: eene spijs ghekockt inde maeghdelijcken schoot van sijne Moeder Maria, en u, in allen u begeerten sal doen rusten: seght vrij met den wijsen-man.Eccl. 24. Ick heb al om ruste ghesocht, maer te vergeefs, sult ghyse soecken, ten sy ghy die wilt vinden in het erf-deel des Heere, voor soo veel als ghy hier in het H. Sacrament moght ontfanghen den erf-ghenaem van Godt, door den welcken ghy opgenomen wordt tot een kindt van Godt en vervolgens me-erf-genaem van Chriftus: hebt gy dan te clagen, soo ghy zijt me-erf-genaem, dat is deel te hebben met Christo aen het hooghste hemels-goet? misschien sout gy seggen, dat ick hier anders niet noodigh hadde, soo moght ick my ghenoeghen en rusten inde sekere hope van het toe-komende; maer dat verworpen, arm, elendigh lichaem heeft soo veel van doen, om het selve van noodtsaeckelijckheydt te besorghen ende te versien dat ons gemoet daer door niet als te veel ontrust wordt. Ghy kleyne van geloof, magh ick daer op seggen: en weet ghy niet, dat alle noodt-wendighe dinghen, alleenden toe-worp zijn op het hooghste goedt? en heeft u de waerheydt dan niet geseyt: quaerite primum &c. Soeckt eerst het rijcke Godts en sijn rechtveerdigheydt, en dit alles sal u toe-geworpen worden?Matth. 6. en wilt niet mistrouwen, als ghy met u, en in u Iesum moght ontfangen, hoe sult ghy met hem te saemen niet alle goede genieten? Daer Iesus, is daer is alle goedt; daer alle goedte is. en kan niet on-breken: zijt ghy hongerigh? hy sal u spijsen; zijt ghy naeckt? hy sal u decken; in vermoeytheyt, is hy rust; in lijden, troost; by-stant in uwen strijt, de Croon in u verwinningh; en naer de doodt, het eeuwigh glorieus leven. Wien te dienen, is een baetigh voor-deel; onder-worpen te zijn, eerelijcke weerdigheydt; hem te beminnen, is heyligheydt; te vreesen gerustheydt; hooren, wetenschap; verstaen, wijsheydt; onder-daen te zijn, is voorsichtigheydt; te volgen, glorie; te bekomen, heylsaemheyt; te aenschouwen, het gheniet van vol-komen Saeligheydt: met een woordt, Iesum te hebben, is het besit van alle goedt: het welck den H. Franciscus over-weghende, was, daer in soo met liefde on-steken, dat hy, niet besittende op dese wereldt, achte sijn selven, den alder-rijcksten der menschen, sich genoegende met Iesum alleen, ende uyt een danckbaerigh hert, heele nachten, Godt danckende hadde anders in den mondt niet, dan Deus meus & omnia, mijnen Godt en mijnen al. Aenghesien dan dat Iesus besluyt alle goedt en dat voor jeder mensch; waer om sal hy in alles en boven al, van allen de menschen niet bemint worden? sou dan wel jemandt, jet wenschelijcker konnen betrachten, oft inden hemel oft op de aerde, ende niet met Davidt roepen: quid autum est mihi in caelo &c.Deus cordis mei & pars mea in aeternum. Wat is my dan in den hemel, en van u, wat heb ick begheert op de aerde? Ghy zijt den Godt van mijn hert ende mijn deel inder eeuwigheydt. Siet hier eenen hemel buyten den hemel, die ick hier kan ghenieten als ick in Christo ben en Christus in my, met schier geene andere onder-scheyt: als datmen hier in het gheluck noch niet ghegront-vast en is, soo datmen vande gracie kan af-vallen, datmen inden aenschouwelijcken hemel niet en kan. Met redene dan alles dat van Godt geschaepen is; soo het van tonge versien waer ende sprecken konde, wat soude het anders segghen, roepen ende vermaenen? als datmen Iesum beminnen moet: undique mihi dicunt (seyt den H. Augustinus) ut te amem, nec cessant dicere omnibus, ut sint inexcusabiles: hemel en aerde en alles datter in is segghen my, ô lieven Heer dat ick u minnen sou, ende sy en houwen niet op van een jeder in het het besonder daer toe te vermaenen: soo dat sy niet te on-schuldigen en zijn, die u niet beminnen. En hoe sal ick mogen ver-onschuldight worden, voor den welcken het Woordt is vleesch geworden, my dienende tot voedtsel van mijn Ziel, ende tot randtsoen van mijne verlossinghe, en niet eer voor hemel en aerde ende alle andere schepselen beschuldight (soo ick u boven al, door den welcken alles gemaeckt is, niet en beminne) sal moeten beschaemt blijven, daer ick noch soo veel meer boven andere Schepsels tot u liefde verplicht ben, als ick beter door 't verstandt u kan kennen, als de rede-loose dieren ende sinne-loose Schepselen: soo dat ick oock met soo veel meerder recht mijn selven u gheheel schuldich ben, voor soo veel ghy lieven Iesu, meerder zijt dan ick; voor den welc-ken ghy gheboren, u selven geheel hebt tot mijn gebruyck uyt-gestort en schier vernietight. ô Iesu! dien ick niet genochsaem ben, oock voor een de alder-minste van uwe wel-daeden, aen my bewesen (al waer 't oock dat ick eene eeuwigheydt daer toe moght besteden) te vol-doen: wat sal ick dan doen, voor soo veele wel-daeden, die groote on-ghemeten, in menighte on-telbaer zijn? Ten minsten dan, ô Heer Iesu, jont my dat, al het gene u toe-komt door de scheppinge, ende ghy her-stelt hebt door u mensch-wordinge, ende onder-houwt door de spijs van u vleesch ende Bloet, ick u magh toe-eygenen door liefde. Theosima. Lieven Vaeder: 't is ghenoch; het begrijp van mijn verstandt en is soo weyt vattende niet, om soo veel redenen van liefde te saemen te over-slaen, veel minder om die door diepe bevroedingh in mijn Ziel te drucken. Ach! dat mijnen geest noch niet ghenoch gesuyvert is van het aerdts om sonder eenigh beletsel te verstaen wat vanden geest Godts is, wee my elendigh mensch! wie sal my eens lossen van dit sterffelijck lichaem? wee my! dat het ghehemelt van mijns herte-mondt soo bedorven is, dat het niet en smaeckt de soetheydt van soo een hemelsche spijse. ô Vaeder, die ick achte mijnen gheestelijcken onder-wijser, op den welcken ick my magh vertrouwen, geeft my u gewoonelijcke onder-rechtingh, naer de welcke ick my hebbe te voegen, ghy kent mijne kranckheyt. Paedagogus: Leer-suchtiche Dochter, die begeerigh zijt om tot kennisse te komen van verheven saecken des geests: weet, dat het selve u niet sal moghelijck wesen, soo langh ghy jet sinnelijckx wilt betrachten; den gheestelijcken smaeck enkomt niet naer ons ghelieven, hy vereyscht eene bequaemigheydt, daer wy ons moeten toe-bereyden, door het af-legghen van alle sinnelijcke ghenegentheydt, en alsoo geduldigh souden af-wachten het wel behaegen des Heere, met alle oytmoedigheydt, ons on-weerdigh kennende tot sulcken voor-deel; en als wy hier in eenighe gunste ghenieten, soo moeten wy niet al te begeerigh zijn om noch hooger te betrachte de geheymen Godts die ons verstandt te boven gaen, gelijck geschiede aen de vierighe Ida Religieuse, die, wanneer haer dese H. Spijse aen-gedient wirdt, om dat sy inden gheestelijcken smaeek meer soude ontsteken worden, soo heeft Christus de spijse herwesent in de gedaente van een lieffelijck kindeken, dat tot haer seyde: siet mijn alder-liefste, ick onbloot my van het decksel des broodts, daer ick onder-schuylde, niet dat ick twijfel aen u geloof, maer om mijn liefde tot u, hierdoor meer kennelijck te maecken: Sy hier door als in het vier van liefde smiltende, versoeckt daer toe noch, hoewel onnoosel, sijne Godtheydt, claer te mogen aen-schouwen, eene saecke on-eygen aen dit leven, non videbit me homo & vivet, geenen mensch sal my sien en levenExodi 33. seyde Godt aen Moyses in dier gelijcke begeerte, dit wordt aen het toe-komende leven op gehouwen: en daer om in haer versoeck niet verhoort, verloor oock terstont het genoten voor-deel, soo dat het lieve kint sich, tot haer onder-rechtingh, ont-nam uyt haer ghesicht ende verdween; hoe wel sy naer het nutten van het H. Sacrament des Altaers is veertigh daegen, met een on-uyt-sprekelijcke soetigheyt in het binnenste van haer gemoedt, vernoeght gebleven. Dit zijn de wel-lusten daer Iesus sijne vrindenaen sijne Taefel mede spijst, de voor proef alleen vanden eeuwigen maeltijdt, waer op hy ons al is noodende. Dit zijn de genoegen uyt de welcke de alder-soetste bedenckingen voort-komen, om de alder-vierichste betrachtingh voort te brenghen. Nemt dan hier stoffe om uwen gheest te voeden; maer weert altijdt vol-standigh ende oyt-moedigh, denckende dat ghy geen voor-deel weerdigh zijt, maer en laet daer-om niet vol-herdigh te zijn want dat ghy nu niet en bekomt, kont ghy daer naer eens vercrijghen als het uwen Minnaer, het alder-bequaemste gelieven sal. Theosima, Vaeder bidt voor my, en met uwen zegen sal ick mijn beste doen.
Cookies on Poetry Cove