I. Beweegh-redene. Datmen Godt moet beminnen, om dat hy ons, tot sijne liefde, uyt niet gheschapen heeft.
OOrspronckelijke kracht, en aller wesen, wesen, Waer uyt den grooten Al, met schick komt voort geresen! Al had ghy by u self, gebleven die ghy waert Van eeuwigh voor den tijdt; wat sou aen uwen aerdt Meer ofte minder zijn? daer kan u niet bewegen, Noch 't voor-deel gaet u mè, noch 't tegendeel, u tegen: Ghy on-veranderlijck, gestaegh den selven blijft In 't on-begrijpelijck goedt, dat aen u Godtheydt klijft. V vreught on-eyndigh is, die ghy noyt kont verliesen, 't Goedt, dat ghy selver zijt, kont ghy niet beter kiesen; Ghy self zijt u genoch, en ghy behoeft niet meer, Noch meerder, hebben kont: ghy zijt den wond'ren Heer, Die heerschapt in u selfs in alles naer genoegen, Die maer uw' wil en wensch kont schicken ende voegen. Die 't on-geschaepen woordt, dat u verstant brenght voort Als 't wit van u genoegh (ô wonder on-gehoort!) 'T welck van 't beginsel was, met Godt, in Godt gevonden, En met de Godtheydt t'saem altijdt in liefd' gebonden: En 't woordt was selver Godt, en was van het begin; Soo dat van u en 't woordt, uyt onder-lijcke min, Den heyl'gen lieven Geest, oock Godt, quam voort gedreven; Dat dry Persoonen doet in eene Godtheydt leven, Gebonden soo te saem met liefdens bandt alleen, Waer in bestaet, dat ghy zijt Godt dry voudigh-een: O Godt! wat rede heeft u moghen soo bewegen Om buyten u te gaen (als tot jet nieuwts genegen)
Te scheppen in den tijdt, uyt eenen grooten niet De wereldt, met den mensch, en alles dat men siet? Sulckx eyscht den aerdt van 't goet: en gy (terweyl u wesen, Den onder-standt van 't goedt noodtsaeckelijk moet wesen) En Selver zijt het goedt): hebt door u liefd bethoont, Dat ghy me-deeligh zijt van 't goedt dat in u woont. Waerom dan uwen Geest, die niet en is dan winnen, Met 's Vaeders wijsheyt oft het VVoort, met raedt van binnen, Heeft willen uyt gestort in al sijn wercken zijn, Tot weder-liefde van sijn schepsels groot en klijn. De over-vloedigheydt van liefde die van binnen, Was in haer self genoch vol-daen: om meer te minnen Heeft, dat sy innigh had, van buyten voort-gebrocht, En soo uyt-wendigh oock de minne-stof gesocht: Want alles van 't begin stont uyt-gebeelt in 't wesen Van Godt, en duyd'lijck wirdt door sijn verstandt gelesen; Al was het dat den Al in Godt besloten lagh, En noch niet komen was in 't wesen aen den dagh, En dat hy buyten Godt wirdt eenen niet bevonden; Doen wirt door 't Goddelijck woort den yd'len niet van stonden Tot 't wesend'-jet ghebrocht: hy sprack en 'tis geschietIs. 148. En alles uyt den niet quam voort op sijn gebiedt. Hier staet ghy heel verstelt, en denckt hoe 't kan geschieden, Daer niet van niet en komt, uyt niet sich jet sal bieden? Dit is Godts werck alleen, een wonder hoogh geacht, Den Eygendom van Godt, het proef stuck van sijn macht, Waer in d'al mogentheydt oogh-sien'lijck komt te blijcken, Waer aen dat machte-loos al d'ander macht moet wijcken: Want die ons jet van niet voort brenght, en dat vermeert Die wordt met redenen tot eenen Godt vereert. Die van de eeuwigheydt genoeght was in sijn wesen, Tot dat hy inden tijdt, uyt-wendigh heeft bewesen Sijn on-gemeten goedt, die eenigh is alleen, Seer wonderlijck verbeelt in het getal van Een.
Dit wilt ons 't soete wicht in't Sinne-beelt hier leren, Als't inde cijfer konst, door nieten doet vermeeren, En menigh-vuldigen, een som van groot getal, En thoont soo, dat uyt niet, noyt iet voort-komen sal. Het is een vremt geheym, en is in't een gelegen, 'T welck hier wordt voor-gestelt, om dieper t'over-wegen: De nieten, die ghy veel gestelt siet op een ry, En telden al maer niet: maer soo de Een daer by Gevoeght wordt boven aen, hoe meer hy nieten stelde Hoe 't kindt meer honderden, oft duysenden daer telde. O wonderlijcke saeck! de nieten worden jet, Wanneer men die gevoeght by 't telligh Een hier siet. Godt is't getal van Een, die door sijn lief-genoegen, En door sijn' goedtheydt sich by nieten wilde voegen; En daer van niet, komt niet, maer met dit Een verselt, Wordt nu een on-getal van't wes'lijck jet getelt. Den al dan was in Godt van d'eeuwighydt besloten Al was hy daer verbelt, doch had noch niet genoten Het wesen, dat hy eens sou aen-doen inden tijdt: Hy was dan eer hy was, oock sonder tegen-strijdt: Gelijck men seggen magh, ick kan den boom me draegen, Eer hy gewassen is: en soo ghy my wilt vraeghen, Hoe dat kan zijn? Ick draegh de keerne die ick plant, Die groyt en aen-wast, en een' boom wort naer-der-hant. Alsoo den grooten Al, oock eer hy was, voor desen, Stondt inde cracht verbelt van't Goddelijcke wesen, Gelijck de vrucht in't saet, tot dat het machtigh woordt, Van sijn al moghentheydt, gebrocht heeft alles voort. Op dat hy eer en lof met liefde sou ontfangen Van sijne Schepsels al; gelijck in de gesangen Van DavidPs. 18. wordt geseyt:dat oock de hemels self, Vertellen Godes loff, en't blinckende gewelf, Met sterren dicht besaedt, verkondight sijne wercken: En daer en zijn noch spraeck, noch woorden te bemercken.
Van die, door stemmen noyt van jemandt zijn gehoort, Al brengen sy geluyt oock stemme-loos wel voort, 'T welck niemandt kan verstaen naer aerdt van al de dieren, Die soo on-tallijck hier het aerde-rijck door-swieren, En leven door de Ziel, die met hun sterven sal: Wat sal het geven dan aen Godt in dit geval, Als hy sijn liefde stort in Schepsels on-gebonden, Daer noch verstandt noch reên noch jet wort in gevonden Bequaem tot weder-liefd', van die hun 't wesen geeft; Als dat Godts wijsheydt self in sijne Schepsels leeft? Die tot een ander eyndt van Gode zij geschaepen: Om uyt hun sien'lijck schoon, 't on-sienlijck Godts te rapen, En soude voorder tot gebruyck en dienste staen Van't red'lijck schepsel, dat door hun tot Godt sou gaen: Om Godt te kennen, en gekent hem te beminnen, En door de min't geniet van sijnen Schepper winnen: Gelijck ick dat hier naer noch breeder thoonen sal, Als wy, eerst sullen sien: hoe Godt in dit geval, Het puyck-stuck van sijn werck, had uyt-gestelt tot 't leste, Dat hem van al het aerdts, sou dienen voor het beste: Een schepsel uyt-gekeurt, dat niet met stom-geluyt, Oft wel on-weetigh sou Godts glori' roepen uyt: Maer dat met claer verstandt, vrij-willigh sal verbreyden Sijns Scheppers loff en eer, en sich niet af sal scheyden Van sijne liefde die hem eerst soo heeft bemindt, Dat hy sich uyt den niet, nu jet in't wesen vindt. Maer soo de liefde niet en is, dan een begeeren, Van't wel-zijn van sijn vrint, en't quaet hem af te weeren: Doch wie heeft Godt gesien, vervolgens en gekent; Die sijn begeerigh hert met liefde hem toe-went, En door genegenheydt niet hooger jet sal achten, Als't goedt van sijnen Godt in alles te betrachten? En hem te clijven aen. standt-vastigh van gemoedt, En noyt te wijcken af, om geen geschaepen goedt?
Ick ken van mijnen kant, dat wy gelijck de blinden, Niet weten wie ghy zij, noch waer ghy zijt te vinden; En datmen niet en kent en wordt oock niet bemindt, En die het goedt niet weet, waer wil-dy dat hy 't vindt? Hier in hebt ghy versien ô Godt! als ghy geschaepen Het red'lijck Schepsel hebt; om weder-liefd' te raepen, Van hem die ghy het licht uws wesens druckte in, Waer door hy wirdt bequaem tot Goddelycke min. Soo DavidPs. 4. songh:ô Heer ghy hebt in my den zege Van 't licht uws wesens, vast geprint, als eenen regel Van liefde in mijn Ziel: waer door sy sich verheught, Dat sy haer' Schepper kent, en minnen magh in deught: Die, anders on-gerust, on-seker soude swieren, Gedreven door den brandt van on-bekende vieren. Het min'-vier stuert ons hert (naer Augustini leerLib. 1. Confess. cap. 1.) Die seyde: al zijn wy naer u geschaepen, Heer; 't Hert blijft noch ongerust, en nergens vindt sijn lusten Ten sy het inden schoot van u genaed' magh rusten. En op een ander plaetsLib. 13. Confess. cap. 9.: mijn liefd' is mijn gewicht, Waer sy my henen stuert, daer vliegh ick als een schicht: Want even als wy door lichaemelijcke voeten, Het lichaem van d'een plaets tot d'ander draegen moeten: Soo wordt de Ziele oock met voeten voorts gestuert, Die niet als liefdens zijn, waer door sy wordt vervuert; Doch met dit onder-scheyt, dat 't lichaem swaer van aerde, Door beestelijcken drift, sou blijven sonder waerde; Soo 't redelijcke deel, on-ygen aen een beest, Den in-geboren drift niet volghde vanden geest. Dus dat men kennen moet, waer toe wy zijn genegen, Wat liefdens dat het zijn, die ons al-om bewegen: Hier in leyt ons geluck oft wel een droef verdriet; Te sien van wat gewicht, den in-druck ons geschiet, VVat liefde dat ons stuert, en worden voort gedreven, Oft wy ons tot het aerdts oft tot het hemels geven:
En soo het Godd'lijck licht in onse Ziel geprint, Noch niet genochsaem waer; dat sy van Godt bemint, Godt weder-minnen sou? hier volgen vele reden Sterk van bewegingh; om ons Ziel met rappe schreden, Te dwingen tot Godts min: die dan niet meer verblindt, Door die, licht kennen sal, wien dat moet zijn bemindt.
Cookies on Poetry Cove