Eerlycke tytkorting

Philida. VVAt vreucht, wat Ziels vermaeck, wat herts verquickingh geeft Ons d'aenghename Mey, door wien het alles leeft, In blye blyheyt datter leven heeft ontfangen? Door 't soet verthoonen, van u root gebloosde wangen: Godin des dageraets, verrijckt met Phoebi gloet, Soo dat ghy Bosch en Velt seer çierlijck çieren doet: O aengenaem vermaeck van soete somer dagen, Die 't dor gheboomte doet weer nieuwe vruchten dragen; En çiert de Telghjes op met groen bepronckte blaen, En inde soete Mey neemt nieuwe spruytjes aen; 't Soet geurich kruytje dat sich spreyt langes de velde, Ken ons 't getuygenis van uwe soetheyt melde: Verstreke Lenten die met u verliefde rey, De blyde bootschap brenght van d'aengename Mey: Een tijt, een soete tijt, een tijt, die men mach noemen Een vreuchde voor de Ziel, door 't çiercel uwer Bloemen, De Kruyden soet van geur, die ghy te voorschijn brenght, Die sijn met alle vreucht, en soeticheyt vermenght: O aengename Mey, die Velden, en Rivieren, Die Bosschen vol geboomt, met schaterende dieren, Het oogh, en oor verleent, waer door d'aenschouwers hert, In 't hooren, als in 't sien met vreucht onsteken wert, Aensiende 't schoon ghebloemt, de Bosschen en de Boomen, Geberchte, en valley, met klare water stroomen,

En ruyschend' soet gedrangh dat door de Bergen vliet, En uyt de beeckjes steets zijn snelle driften schiet: Aensiende 't pluym gediert, met volle kropjes uyten, Een soet getierelier, en lieve deuntjes fluyten: Wat hert verheugt sigh niet, wanneer het maer aenschout, Hoe dat het soet gediert (gepaert) te samen hout? In 't lust gebruycken, so dat mijn verliefde sinne, Als door een voorbeelt doen, gedencken aen mijn minne, Min dien ick Cloris draegh, wiens af-sijns bittere smert, Benaut mijn droeve Ziel, beknelt dit ted're hert; Elck uyr dunckt my een dagh, de dagen lange jaren, Door 't by sijns soet verlangh, om met mijn lief te paren: Maer laes! wat ist? of ick om Cloris min mijn tijt Met vruchteloos beklach, in treuricheyt verslijt: Alst anders niet en mach, verandert dan gedachten De droefheyt in vermaeck, van Cloris te verwachten, Met aengename hoop versekert van sijn trou, Aen wiens oprechte gront ick my geanckert hou: Gelijckerwijs een Schip van d'Haven afgedreven, Sal sich aen 't Ancker op een goede ree begeven, Tot dat bequame tijt en wel gelegen wint, Den Schipper dienstich tot sijn reys, nae 't onweer vint: Soo sal ick (Cloris) oock gelegentheyt verbeyde, Tot u de Goon by my, weer luckelijck geleyde. Dies wil ick gaen,, van telgh en blaen, Het alder keurichst keuren, Cieren een hoet,, van bloempjes soet, En alderley koleuren. Die ick (door min) aen de Godin, Ten Offer sal gaen dragen,

Kom Flora by,, en helpt my, Voldoen mijn wel-behagen. Vult ghy mijn schoot,, met Roosjes root, Die ick te saem sal hechten; Kom Flora by,, en help my, Mijn Lief een kransje vleghten. Sy vlecht een kransken, sittende onder de Bomen: onder-tusschen komt den Koninck, in kleedingh van Cloris. Koninck VVIe soud' nu niet vermoen als oft ick Cloris waer? Ey! Goon: in dese schijn soo voeght my doch by haer, Nu ick versekert ben, dat Cloris niet sal komen, Waer door verhindert wert, 't geen ick heb voorgenomen: Vergund my (Cipria) dat ick soo veynsen mach, Dat doch mijn soet bedrogh noyt kome aen den dach: Godin, vergund' my doch de soete brandt van minne Na wensch te blusschen, aen die schoone Herderinne: Wiens schoonheyt brenght te weegh, dat ick in dit gevaer Mijn selver stellen gae, en dat alleen om haer; O min! ô soete min! wat hebt ghy loose treken, Met wat een list kunt ghy u soet bedrogh besteken? O min! ô soete min! die 't machtighst hert ontmant, En inde wijste mensch de reed'lijckheyt uyt bant, Want wijsheyt, wet noch re'en, kunnen de Liefd' verwinnen, Ha! Vorst; sult ghy 't bestaen? ach! derft ghy 't wel beginnen? Beginnen; waerom niet? de saeck soo wel beleyt, En heeft in 't alderminste deel geen swaricheyt,

Vaert met u voorneem voort, vermijt het na bedenken, Dat door kleynherticheyt, een goede saeck doet krencken: Alleen gedenck ick nu met vreuchde aen de pijn, Die door de min (hoop ick) haest sal geeyndicht sijn; Wanneer ick Philida om-hels, mijn soete lusjes Op 't alder soetste sal bethoonen, eerst met kusjes: Met kusjes, 't roor korael haers lipjes mond', aen mond', Dan streelen met mijn handt de blancke borsjes rond'; Die selfs 't Albaster wit in schoonheyt doen beschamen, En voor de rest sal my het seggen niet betamen, Als ick met haer alleen (stil achter 't dichte groen, In soete minne toght) mijn lusjes sal voldoen: De Leden cidderen my, 't schijnt dat sy mijn siet komen (Met Bloempjes besich) gins onder de groene Bomen. Ach! Venus stiert mijn tongh, op datter niet ontbreeck, Wanneer dat ick met haer (in schijn van Cloris) spreeck: Mijn Lief, mijn Philida, de Goon my dus verr' brochte In mijne wederkomst, veel eerder als ick dochte; En syt met dese kus mijn Engeltje gegroet. Philida. Ghy wellekom mijn Lief, mijn lievend' Zieltje moet Getuygen, u mijn Liefd' vermenght met duysent lusjes, Die ghy genieten sult met aengename kusjes; Nu haeck ick na die uyr, nu wensch ick om den dach, Dat ick met u (mijn Lief) in d'Echt ver-eenen mach. Koninck Soo haest en sal des tijts gelegentheyt niet dienen, Soo haest 't geluck ons geen bequaemicheyt verlienen, Of mijn verliefde Ziel, door wettelijcke trou, Sal trachten Philida te maken Cloris Vrou: Doch eer die tijt genaeckt, mijn hert smoort in verlangen Soo seer heeft my de Min in u schoonheyt gevangen,

Dat Liefde, die ghy Lief, tot uwe Cloris draeght, De oorsaeck is, dat hy u om een bede vraeght: Wat vraegh ic? (Ziels voogdes) voor wien ick neder kniele, En noem mijn waerde bruydt, de Ziele van mijn Ziele: Die ick als minne slaef, vley, smeeck, uyt Liefde bidt, Dat ghy hier in het groen by my wat neder sit. Philida. Hoe soud' ick u (mijn Lief) die bede niet vergunnen? Hoe soud' ick (Cloris) u mijn Lief dat weygeren kunnen? Soo ick u daer me ken (mijn Liefste) vrientschap doen, Sal ick wat aen u sy, gaen sitten hier in 't groen. Koninck Ach! Philida mijn Lief. Philida. Stil Cloris, houd u handen. Koninck Ey Liefje! Philida. Niet te stout. Koninck De minne doet my branden. Philida. Ey Liefste! dooft de brandt van u ontsteken Min; Hout lust soo langh in toom, als ick u eygen bin, Door wettelijcke trou. Koninck Mijn waerde uyt-verkoren, Heeft Cloris u sijn trou (mijn Engel) niet gesworen? Wat trouwe wilt ghy meer. Philida. Een Goddelijck verbont. Koninck Ach! Philida, mijn Lief, hoe ken u lieve mont Soo harden vonnis op mijn soete lusjes strijcken? Heeft Cloris u sijn trou, (mijn Engel!) niet doen blijcken? Heeft Cloris niet versmaet het Hof, om uwe Min? Heeft Cloris niet gethoont hoe sijn verliefde sin, Geen schat, geen eer, geen pracht, geen glory ken vermaken? Maer Philida alleen, waer wilt ghy vaster saken Tot trous verseeckeringh, genieten lieve Vrou?

Die tot den eynde sal gedueren even trou: Wat trouwe wilt ghy meer? als dat hy in sijn brandt Ghesworen heeft zijn ziel, te stellen tot een pandt: Wat trouwe wilt ghy meer? dat hy op 't hooghst ghesworen V voor zijn waerde Bruyt, alleenich heeft verkoren: Wat weygert ghy de lust te geven haren eys? Ontseght mijn soete min, u aengename vleys. Philida. 't Voeght niet, mijn suyvere schoot met mins onreyne hette, Voor dat wy sijn gepaert, met minne te besmette: Maer als wy (door de trou) in d'Echte sijn vergaert, Soo wil ick (Liefdens) lust voldoen na Liefdens aert, Wat is de min? (Eylaes!) een voedtsel van qua lusten, Die een oprechte Ziel, beneemt haer hooghste rusten: Een voedster van bedrogh, een oorspronck van ellent, Een dief-egh vande eer, die maeghden kuysheyt schent: Een doolhof van verdriet, een wellust sonder vreuchde, Een soetheyt sonder soet, een kancker inde deuchde: Een broedsel van veel sond', wiens lust het vleesch bekoort, Een beul, een wreet tyran, die selfs de liefde moort: Soo Cloris mijn bemint, moet hy met mijn bekennen Dat mins gebruycken is, op rechte Liefde schennen: Het is Liefd's rechte aert dat sy de min versmaet, Eer dat het recht gebruyck van d'Echt de lust toelaet: Ist (Lief) dat ghy mijn mint, moet ghy de lust verwinnen, Soo niet, en ist geen Liefd', maer prickelingh van minne: Die ghy (bid ick) mijn Lief uyt uwe sinne set; En na de trou voldoet Liefd's lust door heyl'ge wet. Koninck Hoe kundy doch de lust van minne tegen spreken?

Is Cloris trou verbont niet trou ghenoegh gebleken? Ten is geen min: 't is Liefd' als lust op trou geschiet, Maer dat is min, die lust betracht, en 't trouwen niet: Maer Cloris soeckt met u, en anders geen te trouwen: Van wiens beloften ghy versekert u meught houwen. Philida. Weet Cloris dat die geen die trouwe Liefde draeght, En voert een heus gemoet, noyt vergen sal een Maeght, Dat sy haer schoot misbruyckt, om min haer lust te thoonen: Voor dat de wet van trou, de lusten doet verschoonen; Hoe schoon dat ghy met schijn u reden (Lief) bekleet, Ach Cloris! inder daet en is het niet een beet: Schoon ick versekert ben, dat ghy beloofde trouwe, My hebt gesworen, al u leven langh te houwe, En ick oneghtelijck met u noch niet vereent, Waer op dat u 't genot mijns minne wert verleent: Wat waert als u de doodt, wiens uyr wy niet en weten: Seer schielijck (alst gebeurt) ter aerden had gesmeten? V lichaem, en de Ziel gevoert hadt vander aert, Eer dat wy echtelijck, mijn Lief waren vergaert: En ick in dese staet een Vrucht van u mocht dragen, Wat waer mijn leven dan een hel vol wrede plagen? Van yeder een veracht, getreden met de voet, Gelijcker wijs men een oneerbaer Vrouwe doet: Wat soud' dit Cloris sijn? een beul in mijn geweten, Dat men my; na u doot, dan soud' een hoere heten; Neen Cloris, neen, ô neen! 't wert van my niet geleen, Al soud ick nimmermeer met u in d'echte treen. Koninck Wat wilt ghy u beloft dan breken? dats meer schandt. Philida. Seght eer, om dat de eer wil houden d'overhandt,

Hoe Cloris: 't schijnt ghy mijn met praten wijs wilt maecken, Dat het mijn vry soud' staen, de eere te versaecken: Is Cloris van dien aert, is Cloris soo ghesint? Soo rout het my, dat ick oyt Cloris heb gemint: Wech hater van mijn eer, sijn dit u Hoofsche treken? Die buyten schoon, maer vol bedrogh inwendich steken: Mijn Liefd' verkeert in haet, ick Liefden u wel eer, Maer wilt ghy die wegh uyt? ick Lief u nimmermeer. Koninck Ghy Liefd', oft Liefd' my niet, ick volge mins gebiede: En wat mijn minne wil, dat wil ick sal geschiede: Ick wil mijn wille doen eer ghy van hier vertreckt, Al souden de Goon tot wraeck zijn opgheweckt: Den strengen donder, Godt en sal met al sijn wetten Mijn voorgenomen lust, niet breken, noch beletten: Pluto, die d'afgronts rijck beheerst met groot gebiet, Die lachter selver om, en wil dat het geschiet; Daer helpt noch dit noch dat, ghy sult voor dit mael moeten V neygen na mijn wil, mijn geyle tochte boeten: V lichaem dat en sal niet rusten door de Doot, Voor dat mijn minne lust haer wil heeft van u schoot; Niet eer sal u de doot ter aerden neder vellen, Voor dat de lusten soet mijn wil te vreden stellen: Niet eer heb ick mijn wil, niet eer ben ick voldaen, Voor dat ghy mijn begeer, in als hebt toegestaen: Mijn handen sullen eerst omhelsend' u vermaecken, Mijn lippen sullen eerst bedrucken uwe kaecken; Niet eer en sal de doodt verminderen u rou, Eer u mijn manne kracht, gemaeckt heeft tot een Vrou:

't Sa voeghd' u na mijn wil, en lusten voorgenomen. Philida. Ach! goede goon, waer toe is Cloris doch gekomen? Ach! Goden, sal mijn eer door Cloris sijn geschent? Ick hoop niet Cloris, dat ghy soo ontsinnich bent: Ach! Cloris ick en ken in 't minste niet geloven, Dat ghy my tegens danck mijn cuyscheyt wilt ontroven, Eer dat geschied', ick bid, dat mijn mach sijn gegondt, Dat my een wreede doot bevrijde van de sont; Is u verstaelde hert van eenige medoogen? Bevrijd' mijn eer, en doet mijn sterven voor u oogen: Geen Maecht bemint haer eer, indien sy niet en kan Onkuysche handelingh, weer-staen van eenich man: Dies Cloris kniel ick neer, geboogen voor u voeten, Ach! wilt door mijne doot u heete tochten boeten: Let eens op het vervolgh van u voornemen quaet; Ken 't menschelijck ghemoedt handt-haven sulcken daet? Meedooght door mijn gebeen, laet my van oneer vry. Koninck Ten ken niet sijn. Philida. O Goon! hebt deerenis met my, Waer mede sal ick doch rechtvaerde Goden stryden? Wat wapens sullen my in dit verdriet bevryden? Wat weerstant sal ick doen? ick ben een Maecht alleen Die van geen vechten weet, als met een droef geween: En eyschelijck gekerm, het nare Bosch te vullen, Waer my de Monsters wreedt te hulp komen sullen; Is vleesch lust dan soo strengh, eer dievery so groot, Dat ickse niet en ken weerhouden met de doot? Is geyle vlam soo hoogh, dat ick die ondertusschen Met volle overloop van tranen niet ken blusschen? Was oyt tyran soo wreet, en wreef'lich van gemoet,

Dat hy geen Maeghden eer, wil sparen om haer bloet? Gewillich Cloris, ach! wil ick mijn bloet uyt storten, Wilt doch in 't minste deel mijn eere niet verkorten: Ootmoedich kniel ick neer, en bid u Cloris aen, Dat ghy medogend' wilt op mijn u oogen slaen. Koninck Meent mijn u slim beleyt met sulck een schijn te peye? Meent ghy geblinthockt my van 't spoor so af te leye? Dat sal, noch ken niet sijn, dus Philida swyght stil, En doet in dese saeck mijn wetten na mijn wil:

Wat let my? dat ick niet versadich minne dorsten, En ruck de kleeders op voor u sne witte borsten? Wat let my, dat ick u ter aerden niet en vel? Mijn lieve lust voldoe, die ick haest boeten sel. Philida. Ach! Cloris, ach! bedaert. Koninck Sijt Philida te vrede. Philida. Ach! laet mijn ongeschent. Koninck 't Sijn al verloren rede, 'k Heb langh ghenoegh gewacht. Philida. O Goden geeft mijn raet. Koninck Wat sucht ghy? Philida. Doot my ach! Koninck Dats al vergeefs gepraet, Sit neer. Philida. Ach! laet my staen. Koninck Gaet voort je moet. Philida. Ey niet! Koninck Nou, nou. Philida. Oy me! Koninck Kom kom. Philida. O booswicht van mijn vliet. Koninck Hoe dus? Philida. O Goon! Koninck Wat ist? Philida. Bedaert. Koninck Wel aen. Philida. Mijn eer. O almogende Goon gedooght het nimmermeer, Ghy sult mijn, Cloris noyt in eer, en faem verdrucken, Al soud' ghy my dit hert uyt dese boesem rucken:

Ghy sult my Cloris noyt doen komen tot dien val, Soo langh een druppel bloets in d'aders blijven sal. O deughd' lievende Goon, geeft uytkomst in elenden, Nu mijn in dese noot het leven schijnt te enden: O al vermogen Goon! laet mijn oprechte smert Bewegen 't boos gemoet, en dringen hem in 't hert: O Goon! ô goede Goon! aenhoort mijn droevich kermen: Ach! soo 't u wille is soo wilt mijn eer beschermen: Of machticht door u macht: soo sterrick mijn geklach, Dat ick sijn boos opset met tranen breecken mach: Behoed' mijn door 't beleyt uw's Goddelijck vermogen, Dat ick mijn Vyandt mach bewegen tot medogen: De vyandt van mijn eer: de rover die mijn pranght, Om yets waer aen mijn eer, ja selfs mijn Ziele hanght: Bevrijt my voor dit quaet, ghy weet het goede Gode, Ick sterf veel liever, als te breke u gebode: En sterf ick niet (ô Goon!) maer wert de daet vervult, Ick neem u als getuygh, ick sondich sonder schult: Moedicht mijn moed'loos hert; ô ghy rechtvaerde goon: Dat ick om d'eer my laet gelijck Lucretia doon: Nu dan ick ben getroost van beyden een te kiesen, Het sy mijn leven, oft mijn eere te verliesen: Het leven voor de eer, so thoont mijn kuys gemoet, Dat d'eer behoort te gaen, voor leven, goet en bloet: Ghy Cloris, nimmer sult tot uwen wil geraecken, Ghy Cloris, sult my noyt u Hoer, noch Boele maecken; Doet alles wat ghy wilt, ick sal mijn voor mijn eer, Met Vrouwelijcke kracht gaen stellen dan ter weer.

PHILANDER uyt. Holla; wie sien ick daer? 't is raedsaem ick vertreck, Eer ick aen yemant hier mijn voornemen ontdeck. Binnen. Philida. De Goden hebben u ach! Vader hier doen kome, Het leven, of mijn eer, waer sonder u genomen: Ick sie, die Godt vertrout, al is hy vaeck in noot, Omcingelt van ellent, bestreden tot der doot, In d'alderswaerste druck, die hem mach overvallen, Die segh ick, God vertrout, en schaet het niet met allen. Philand. Gods vrees, ist eenigh dingh, waer uyt alleen ontstaet Een wellust sonder vreucht, die 't al te boven gaet: Die sich in handen van dien Leytsman heeft bevoolen, Wat wegen dat hy gaet, hy salder nimmer doolen, Lucksael'ge Herderin, waer uyt was doch ontstaen, Het pryckel van u eer, oft leven te beschaen. Philida. Een dertel Hovelingh, heel seedich in sijn praeten; En heus van ommegang, gingh willich 't Hof verlaten, En voeghden sich hier by de Herders op het landt; Al waer hy meer vermaeck, als inde Hove vandt: Was yder aengenaem, beleeft en seer lieftalligh, En wel bemint by my: door 't wesen heel bevalligh, Waer door de sinnelijckheyt van mijn verliefde Ziel, Te haest door sijn versoeck, ach! leyder op hem viel; Soo dat ick aen hem met beloftenis van trouwen My had verbonden, dat ick werden soud' sijn Vrouwe: Op welck beloft dat hy in dertelheyt versoght, Dat hy sijn geyle lust aen mijn volbrengen moght; En siende dat ick niet en wou sijn lust gehengen,

Soght hy met wrede dwangh tot sonden my te brengen, Dies Vader ick in 't end' met rijp beraet besloot, Te sterven voor mijn eer, een overwreede doot. Philand. Ha! Goden wat ick hoor, gelooft ghy wel met mijn, Dat Cloris nimmer sal schuldich bevonden sijn? Aen dit bedreven feyt, gelooft niet waerde Vrou, Dat Cloris hem tot u, so godloos dragen sou. Philida. Hoe Vader kent ghy hem? Philand. Ach! soud' ick hem niet kennen, Daer wy ô Philida, soo goede Vrunden bennen: Onmogelijck dat dien helt soud' sulcken fout begaen. Philida. Hy noemt my by mijn naem, Goon! ben ic ooc verraen? Philand. Verraden; neen; ô neen! ick weet ghy mijn wel kent. Philida. Philander, ach! syt ghy 't? Philand. Ja Philida ick bent, En sal u al het geen dat u is wedervaren, Met korte reden gaen, uytleggen en verklaren: 'k Heb Cloris selfs gesien, die groot verlangen had Om weer by u te sijn, als hy gevangen sad; Wanneer hy zijn beklach my deed met dese rede, Soo haest en was hy binnen 't Hof nocht niet getrede, Den Koninck die gaf last datmen hem vangen sou, Waer van dat Cloris voort de oorsaeck weten wou. Maer lacy! mits ment niet en wist, mocht hy 't niet weten, En heeft tot noch sijn tijt gevanckelijck versleten, 't Vermoeden dat hy had, beweenden hy soo seer, Om dat hy sorghe droegh, den Koninck u in eer, Op 't minst niet mocht misdoen, wanneer hy hier mocht komen, En dat u eer door list, van hem mocht sijn genomen.

Philida. Philander: 't schijnt een droom die my het hert beswaert Doch wederom verblijt, door 't geen ghy mijn verklaert: Ick voel mijn heel verblijt, doch 't herte niet vry van vrese Verblijt; om dat mijn Lief, vry van dit feyt sal wese, Bevreest om dat hy is in heghtenis gestelt, Daer men hem 't leven licht beneme door gewelt, Ick gae, en heb geen rust, voor dat ick met hem spreke, En van dit vals bedrogh my op het hooghste wreke. Philand. 'k Gae Philida met u op 't alderspoedichst heen, En wensch den Hemel ons hier toe geluck verleen. Binnen.