Levensbeelden

III.

Wat toch is er van daeg in 't dorpken op handen? - de drijkleur Waeit van den toren, en wenkt al 't volk uit de buerte ter feeste! Van 't eene einde der laen, die de kuipe doorsnijdt, tot aen 't ander, Is 't een eindloos gewieg en gewemel van wimpels en vaentjes, Waer sneeuwwitte festoenen, bestikt met duizenden bloemen, Tusschen slingren van boom tot boom, zoo verre men zien kan. Hoeven en hutten, 't is al met kransen en meijen behangen; En praelbogen van spersieloof of donkere heibrem Breiden hun welfselen, hier en daer, trotsch over den heerweg. Altijd groeit het gewoel en gewriemel der mannen en vrouwen,

Die, in kermisgewaed, toe komen gestroomd uit den omtrek. De een blijft gapende staen, en ontcijfert een vers of een jaerschrift, Dat in 't bondige rood en zwart, of in ronkende rijmen, Van den Schilder vermeldt, die den prijs van Roomen behaelde, En van Dijck of Teniers, ja! licht eens Rubens op zij streeft; Anderen, de oog met de hand voor 't flikkren der zonne beschermend, Heffen zich op hun teenen te midden der menigte, en turen Of ze aen 't einde der dreef nog geene beweging ontwaren.

Druk is 't geraes en gedrang in de Zwaen; en, wie er aen huis hoort Heeft er de handen vol met tappen en dienen; want ieder Die thans 't dorpken bezoekt, wil tevens de kamer beschouwen,

Waer 't zoo wonder geval, vóor dertien jaren gebeurd is. Doch, hoe dikwijls hem vrouw of kinders ook roepen, de huisbaes Hoort noch ziet: hij is gansch in 't versieren zijns gevels verslonden. Blazende en zweetende klimt hij neêr van de ladder, en zet zich Juist in postuer, om beneden de wieglende kroon te bewondren, Die hij, zonder eene eischael of een stadje te breken, Uitstak, - als daer van Hoof, klinkklaer in 't fluweel, op zijn gaffel, Aen komt drentlen, en hem blij-groetende klopt op den schouder. ‘Braef zoo! braef! - dus bejegent hij luide en lachend den hospes; - Dat is weerd van de Zwaen, waer 't geluk van mijn Wardje begost is!... En nogtans, - zoo vervolgt hij, na de versiering een pooze Knikkend te hebben beschouwd, - als ge denkt, dat dit alles mijn werk is!

Ja! 'k zie 't jongsken, mij dunkt, daer binnen nog zitten, en smeekend Beide zijn handekens mij toesteken, om mogen te blijven.... Maer, ik wist wat ik deed! ik leerde den Schilder al spoedig Kennen wat kostbare gaef ons Heer in dien kleine gelegd had, En ik kikte noch mikte, totdat hij zelve hem pachtte. En nu - primus van Roomen! mijn veeknaep primus van Roomen!... Baes, zeg! weet ge wel, dat hij thans, voor jaren en jaren, Op 's Lands kosten mag reizen de weereld door tot aen Roomen, Waer hij den Paus zal zien, en de Heilige Kerk, en - bedenk toch! - Licht wordt gevraegd om het beeld van den Vader der Christnen te schildren? Primus van Roomen!... o kijk! ik zei nog daer straks tot ons Liva: Liva, zoo zei ik, gij hebt op school nu gelegen....’ Maer eensklaps

Stoort een joelend gejuich zijn praten: - de vlag op den toren Valt aen 't zwaeijen, de klokken aen 't luiden, en vijftig geweeren, Plots losknallende, doen al de echo's schallen in 't ronde. Op éen punt staen thans al de oogen gevestigd; de hoofden Heffen zich over elkaer, reikhalzende; en, voor een pooze, Galmt daerboven alleen 't voortjubelend klokkengeklangel. Doch, als de sissende vlam, die, immer verbreedend, door 't heikruid Slingert, zoo loopt weldra, door de roerloos starende volksschaer, 't Blijde en steeds aengroeijend gemompel: ‘daer zijn ze! daer zijn ze!’ Dat zich nu ook alras in eindeloos schateren oplost.

Aen d' ingang van de laen, steeg tusschen 't gebladerte een stofwolk,

Weemlend als goud in de zon; en spoedig onthult ze voor de oogen Heel d' opdagenden stoet, die den Primus van Roomen naer 't dorp voert. ‘Plaets! maekt plaets dan!’ zoo klinkt 's Veldwachters bevel; - maer de menigt', Joelende en woelende, pakt steeds digter op een, en ontsluit zich Enkel als 't hoofd van den trein, aenrukkend, van zelf haer uiteen drijft.

't Puik van de dorpsjeugd is 't, die, gedoscht in Brabandsche kielen, En met een fladderend lint om den stroohoed, overendweder Jagen en jakken op hun forsche en zwaer-trapplende peerden. Na hen stappen, geschaerd in geleedren, de Broeders der Gilde Van Sint Sebastiaen, met den Koning aen 't spits, en den Vaendrig, Die, schoon zeventig straks, nog immer met de eigenste vlugheid

Danst en flikkert, en 't vaen zich onder de beenen heromwipt, Telkens dat trommel en fluit 't oud deuntje van 't Reusken doen schallen. Dan nog volgt er een rei van Meedekens, frissche gezigtjes, Allen in 't wit, met een korfje in de hand, waer ze bloemen uit strooijen; En ten laetste de koets met den jeugdigen Primus, gezeten Tusschen den grijzen Pastoor en den bloeijenden Burgemeester.

En wat mag er althans in 't herte des jongelings omgaen? Wat al beelden, gedachten, gevoelens, verdringen er, beurtlings Blijde en treurig, elkaêr, als in 't beekje de wentlende golfjes! Bleek, schoon glansend van vreugd, is zijn hoog, zwartlokkige voorhoofd; En, al lachen zijne oogen, hun lach toch blikkert door tranen.

Dertien jaer is 't geleên, sinds hij, aen 's Vreemdelings zijde, Zorgloos 't dorpken verliet, alwaer hij verhakkeld en barvoets Rondzwierf, - hulplooze weeze, aen 't muschje gelijk, wien de sperwer, Vóor het nog zelve zijn aes kan zoeken, zijne oûkens ontroofd heeft. En, wat verandering sinds in zijn geest en zijn hert! wat herschepping! Maer, wat al arbeid ook! wat zwoegen bij dag en bij nachte! Thans, ja! won hij het loon, waervoor hij zoo moedig gekampt heeft; Thans is hij weerdig erkend om 't heiligdom binnen te treden, Waer hem de hand van de Kunst de geheimen der Schoonheid ontsluijert! Thans is hij Schilder! - Maer och! hoe dikwijls zonk hem 't vertwijflend Hoofd niet neêr op de borst, bij 't koortsig en magteloos poogen, Om 't helstralende beeld, dat hij voelde in zijn binnenste leven,

Op 't weêrbarstige doek aen lijnen en kleuren te kluistren! Och! hoe dikwijls rees, in die donkere stonden van wanhoop, 't Dorpken niet op voor zijn ziel, van tintlende frischheid omtooverd, En hem verwijtend: waerom, gij dwaze, waerom mij verlaten? 'k Hadde u onwetendheid, ja! licht armoê geschonken; maer tevens Eenvoud en vreê des gemoeds: gij hadt van den kelk der begeestring Nimmer geproefd, maer dien der ontgoocheling ook niet geledigd! En nu treedt hij 't binnen, getooid met den lauwer des kunstnaers! Nu juicht iedere boom, elk huis, als 't ware, hem tegen!... En zie! alles is hier nog juist lijk toen hij er wegtrok! Juist zoo als hij het sinds in alle zijn droomen terugzag. 't Kerksken, alwaer hij zoo droef en zoo ernstig zijn ‘Onze Vader’

Opzei; 't klokkengelui, dat thans door de lucht zijn triomf zingt, En waernaer hij zoo vaek, vreemd-mijmrend, daer ginds zat te luistren; Iedere stam van de dreef, elk paeltje bezijden den rijweg; 't Nietigste ding, dat hij nooit bij zijn wete aendachtig beschouwde; Alles, zoo waent hij, komt al lachend hem tegengesprongen, En, bij iederen zwaei van het wiel, is 't een nieuwe verrassing!

En, terwijl in zijn hert aldus het herdenken aen vroeger Met de aendoening van heden tot zalige ontroering te saem smelt, Voert hem allengskens de stoet naer de hoeve des Burgemeesters, Waer hem de eerwijn wacht, en een stevige kerremismaeltijd.

't Is in 't ronde, van onder zijn voeten tot tegen de huizen, Maer éen hoofdengegolf, éen zwaeijen van hoeden en doeken, Eén aenhoudend getier, voortwentelend nevens zijn zijde, Tusschen hetwelk nu hier, dan ginder het schot van een roer knalt.

En - hoezeer hen de tijd ook hebbe veranderd - daer zijn er Velen nog, die hij herkent in 't gewriemel der menigte, en toeknikt, Ja, zelfs groet bij den naem; - en zie! zoo dikwijls dit voorvalt, Schatert en stijgt het gejubel zoo luid en zoo dol in de hoogte, Dat hij, al lachend, hen zelf met de hand tot bedaren moet wenken.

Slechts éene is er, een meisje, die juicht noch wuift met den zakdoek.

Achter al de anderen staet ze, beschaemd zich telkens verbergend, Dat hij naer heuren kant zijn hoofd maer halvelings omwendt, En, met heur groot blauw oog, toch hoopvol tusschen de koppen Glurende, of hij ook haer niet zou herkennen en groeten....

't Moedig gespan, dat hem voert, neemt vlak voor haer voeten zijn omzwaei, En houdt stil bij de poort van des dorpvoogds prachtige hoeve. 't Drijtal klimt uit de koets; stapt, onder een laetsten triomfboog, 't Voorhof over, en is in 't huis, waer 't verbeid wordt, verdwenen.

En, wijl 't juichen rond haer steeds voortduert, wendt zich de maged Plotselings om, en slaet een pad in tusschen het schaerhout,

Heimelijk zich een traen met den voorschoot wisschend van de oogen.