Trouringh

Schoonheyt Bedorven om een man te behagen.

ORlande (vviens gelijck in deught en schoone leden Niet uyt te vinden vvas in al de naeste steden) Is, naer sy tvvintig jaer haer maegdom heeft bevvaert, Tot vreught van al het landt met Agaton gepaert, Niet met het lijf alleen, maer met geheele sinnen. VVant sy vvas uyter aert geboren om te minnen; En hy in tegendeel een rustigh edelman Brenght al tot haer vermaeck vvat hy bedencken kan, Hy lieft, en vvort gelieft, en dat met gansche krachten. Sy vvoont in syn gemoet, en hy in haer gedachten. Men soecke vvat men vvil. Tvvee herten eens gesint Dat is de meeste lust die mensch op aerden vint. Maer, siet! een hoogh geluck en kan niet lange duren; VVie hier vvat vreughts geniet die moetet haest besuren. Het is een grilligh rat daer in de vverelt svveeft. Ach! vvaer is oyt een hert dat langh in vreughde leeft? De Prinçe van het lant genegen om te mallen, Liet op de jonge vrou een los gesichte vallen, En schoon hem vvort geseyt: Het is een anders vvijf, Noch soeckt hy lijcke-vvel oneerlick tijt-verdrijf. Hy vveet in grooten ernst syn voorstel aen te binden, En vvaer sy vvesen magh daer vveet hy sigh te vinden. Is sy in eenigh feest, hy isser flucx ontrent, En toont hem even-staegh vvaer sy de gangen vvent.

Hy laet haer boven al met stage brieven vveten, VVat voor een selsaem vier syn sinnen heeft beseten; Maer sy, een reyne ziel, set vast in dit geval, Dat sy noyt echte gunst aen vreemde geven sal. Sy gaet na desen tijt haer eygen vrienden mijden, En stelt haer saken aen, om selden uyt te rijden. Sy scheyt haer van het volck, en bant haer van de straet, En toont dat sy 't gevvoel en alle feesten haet. Hier door soo vvert de vorst in heeter lust ontsteken, Syn tochten, eerst bedeckt, beginnen uyt te breken, Hy dvvaelt ontrent haer slot, met soo een droef gelaet, Dat Agaton ontdeckt al vvatter omme-gaet. Orlande lijcke-vvel versvveegh de vreemde streken, 'T en dacht haer geensins nut haer man hier af te spreken. Sy is soo vast geset op haren reynen geest, Dat sy geen slim gevley of hoofsche lagen vreest. Daer vvas een kleyn vertreck daer sy haer moye dingen, Haer hooft en hals-çieraet, hāer oir en arrem-ringen, Haer doosen vol civet, haer poeyers in bevvaert, En vvat sy vorder heeft van diergelijcken aert. Hier mits het open stont quam Agaton getreden, En vvert in syn gemoet van stonden aen bestreden, Vermits hy daer een brief in seker kasjen vant, Vol treken na de kunst en enckel minne-brant. Daer vvas geen onder-schrift in desen brief te lesen, Maer 't vvas genoegh te sien vvie dat hy mochte vvesen Die soo van liefde klaeght. Het stout en hoogh besluyt Dat druckt een machtigh vorst, een prins, of koningh uyt. De man hier in ontset en nam het niet ten besten, Maer krijght van stonden aen een hooft vol muyse-nesten. De nare jalosy die vvasser flucx ontrent, En heeft een svvarte gif hem in de borst geprent.

Daer leyt hy staegh en maelt in duysent na-gedachten, En berst by vvijlen uyt in bijster hooge klachten. Hy ducht veel ongemacx en menigh ongeval, Dat noyt en is gevveest en nimmer vvesen sal. Stracx vvort syn vvesen bleeck, en al syn gansche leden Zijn door een stage sorgh gedurigh af-gereden. Syn blijdschap is gedaen, syn rust die is gestoort; Maer des al niet-te-min hy seyt haer niet een vvoort. Hy kropt syn droefheyt in; maer sy verstaet de gronden, En heeft van syn verdriet de reden uyt-gevonden, Sy voelt het metter daet vvat hem de ziele knaeght, En vvat syn innigh hert in droeve tochten jaeght. Dit heeftse langen tijt met reden overvvogen, Hem siende langhs om meer in droefheyt op-getogen; Seyt hem ten lesten dit: O troost van mijn gemoet, Ick sie dat ghy verteert u innigh herten bloet. Ick sie dat ghy versmelt, en dat u droeve sinnen V jeught, u goet beleyt, u krachten overvvinnen. Ick bid ontfanght een vvoort tot onschult mijner eer, En voed in uvven geest geen nare tochten meer. Ick heb een reyn gemoet, dat mooghje vast gelooven, Daer sal noyt machtigh vorst van eere my berooven. Neen, liever in het graf een proye voor de doot, Als ick onteeren sal mijn vveerden bed-genoot. 'Tis vvaer ick heb een brief van onsen vorst ontfangen, En dat heeft my gebracht in duysent herte-prangen. Niet dat ick my beriet of in mijn herte docht, Of ick hem gunnen sou dat hy van herten socht. Neen, dat en heb ick noyt in mijn beraet genomen, Daer sal geen vuyl bejagh in mijn gedachten komen. Ick hebbe dit alleen gedurigh overleyt, Of u dit vreemt geval is nut te zijn geseyt.

Dit heb ick menighmael, oock dickmael gansche nachten, Dit heb ick even-staegh gekeert in mijn gedachten, Dit vraeghd' ick heden selfs aen mijn benaeude ziel, Tot my een svvaren slaep ten lesten overviel. Maer hoe dat ick het stuck met reden overleyde, Het dacht my beter zijn dat ick het niet en seyde, Maer dat ick onder dies den prinçe toonen sou, Dat ick ben door de tucht versegelt aen de trou, Dat ick veel eer het graf oock heden sal verkiesen, Als dat mijn reyne jeught haer eere sal verliesen. God vveet het, vveerde vrient, die hert en nieren kent, Dat in mijn reyne ziel de schaemte staet geprent. Heb ick hier in misdaen, vvilt my de feyl vergeven; Ick ben naer uvven raet voortaen gesint te leven, Ick ben geneyght te doen en heden uyt te staen Al vvat na uvven raet is nut te zijn gedaen. Sal ick den jongen prins met harde vvoorden tergen, Als hy my vvederom sal liefde komen vergen? Of sal ick voor een tijt gaen vvoonen in het vvout, Daer slechts het dienstbaer volck de rauvve landen bout? Of sal ick in het huys mijn teere leden bannen, En blijven uyt het oogh van alle jonge mannen? Of sal ick heden gaen na eenigh verder lant, Oock daer een stage son met heete stralen brant? Of sal mijn vvooningh zijn ontrent de koude rotsen, Die met haer steylen kruyn de noortsche vvinden trotsen? Of sal ick henen gaen daer AEtna svvavel braeckt, En met een blauvve vlam tot aen den hemel raeckt? Of sal ick heden selfs een klooster gaen verkiesen, En daer mijn soeten tijt mijn frissche jeught verliesen? Of sal ick my een kluys doen maken in het velt, Om van een krielen vorst niet meer te zijn gequelt?

Seght maer vvat u gevalt. Ick sal mijn gansche leden, Ick sal mijn droeve ziel naer uvven vvil besteden. Leght slechts te deser tijt u droeve sinnen af, En vvat u, t'mijner smaet, een vreemt bedencken gaf. De man na dit gespreck heeft langen tijt gesvvegen; Maer toont tot haren raet hem niet te zijn genegen. Ten lesten seyt hy vvat; maer seyt, dat haer beslagh Geen uyt-komst, geen behulp, geen bate geven magh. Hy stelt het al bekaeyt, vermits der prinçen handen Zijn langh en strecken uyt tot in de verste landen. Hy seyt dat hy een raet voor hem besluyten sal, Om vry te mogen zijn van druck en ongeval. Daer op vertreckt de man, en laet Orlande klagen, En laet een stagen vvorm in haer gedachten knagen. Maer 't is syn vast besluyt te reysen uyt de stadt, Te laten syn gemael en vvat hy daer besat, Te trecken uyt het lant naer ver gelegen stranden, Te svveven buytens rijcx in onbekende landen, Te dolen even-staegh in eenigh selsaem dal, Daer niemant oyt een lucht van hem vernemen sal. En schoon hy dit bestont in stilheyt uyt te vvercken, Orlande lijcke-vvel die kan het voorstel mercken, Sy let op syn bedrijf, en vont ten lesten uyt VVat hem de sinnen drijft, en vvat de geest besluyt. Sy gaet in haer vertreck, sy gaet daer over peysen, Hoe sy hem trecken magh van dit vvanhopigh reysen, Sy roept daer menighmael, als buyten haer geruckt: Och! was ick niet te schoon, soo vvaer ick niet bedruckt. De schoonheyt heeft mijn hert in dit verdriet gedreven, De schoonheyt leyt den gront van dit ellendigh leven, De schoonheyt heeft den vorst tot vuyle lust vervveckt, Dat Agaton tot druck en my tot schande streckt,

De schoonheyt moeter aen, en dat ick menigh vverven Soo teerlick heb geviert dat vvil ick nu bederven, En dat is licht te doen. Het is een swack gevvas, Het is een enckel vlies, het is een teer gelas, Het is men vveet niet vvat, dat even met de jaren Moet haest daer henen gaen en in het duyster varen. 'T is beter dat ick heb een aensicht sonder glans, Als dat ick ben een brant voor alle jonge mans. Een aenstoot voor de jeught, een spiegel voor de bouven, VVaer door ick mijnen heer ten hooghsten sie bedrouven. VVel, schoonheyt, 't is gedaen, u vonnis is gevelt, Ghy sult in korten tijt vvel anders zijn gestelt, Ghy sult in korten tijt geen stille sinnen storen, Ghy sult in korten tijt geen prinçen meer bekoren, Geen jonckheyt hinder doen. Sy maeckt een kort beraet, En koomt van stonden aen van vvoorden tot de daet. Sy laet een slim vergif uyt veelderhande saken, Sy laet een selsaem moes uyt heete kruyden maken, Een tuygh dat vinnigh is, en als een kancker eet, Dat vvaes en blos verteert, schier eer het yemant vveet. Dit heeft de jonge vrou in doecken op-gevvonden, En om haer aengesicht aen alle kant gebonden. Sy geeft haer op het bed, en siet! in eenen nacht Soo is haer jeughdigh root gelijck als enckel dracht. Soo haest den dagh genaeckt sy spiegelt hare vvangen, En siet een dick gesvvel haer om de leden hangen, Haer neus gelijck een ey, en uyttermaten groot, Haer oogen vuyl begaet en even bijster root, Haer mont aen alle kant met bobbels op-gesvvollen, Het vel gevveldigh rau gelijck gedrooghde schollen; En vvaerom meer geseyt? een monster van een mensch. En, siet! hier vint de vrou haer vollen herten-vvensch.

Sy liet van stonden aen haer ketens, schoone ringen, En peerels om den hals, haer beste çiersel bringen; Maer deckt haer aengesicht, soo dat men niet en sagh, Hoe dat het vvesen stont, of vvatter onder lagh. De vorst plagh in de kerck op seker feest te komen, En dit had onse vrou voor desen vvaer-genomen, Sy stelt haer daer te gaen, en treet ten huysen uyt, In uyterlick çieraet gelijck een jonge bruyt; Maer binnen schuylt de vvrack. Sy quam met frissche leden, Sy quam met schoon gevolgh en geestigh aen-getreden, Sy gaf haer na den prins, oock naerder alsse plagh, Soo dat hy met gemack haer schoone leden sagh. Dit heeft syn ydel oogh ten hooghsten vvel bevallen, Soo dat syn los gepeys op haer begon te mallen. Hy denckt dat sy tot hem nu beter is gesint, En in syn staegh vervolgh een soeter smake vint. Maer sy heeft even doen haer sluyer op-geslagen, Soo dat haer stracx de vorst en al de lieden sagen. Haer neus is sonder vorm, haer oogen sonder glans, Haer mont niet als een schrick voor alle jonge mans. Ontrent haer teeren hals daer stonden vreemde puysten, Daer hingen quabben aen gelijck als groote vuysten, Gestreept met etter vervv; soo dat in haer gelaet Al vvat men leelick hiet by een versamelt staet. De jonge prins verslough tot in syn diepste sinnen, Hy vvist niet vvat hy sagh, of vvat hy sal beginnen, Hy tvvijffelt aen de saeck, hy berst van ongedult, Hy meynt een spoock te sien, hy geeft syn oogen schult. Hy siet haer vveder aen, hy vint gelijcke vlecken, Die hem in diepen schrick van hare liefde trecken. En vvaerom langh verhael op desen vont gedaen? Syn lust vvort derenis, syn brant die heeft gedaen.

Hy geeft hem uyt de kerck, syn quael die is genesen, En, siet! dit is de vrucht van haer onaerdigh vvesen. Hy kent geen liefde meer, geen dvvase minne-pijn. Siet, hoe het menighmael is dienstigh leelick zijn! Maer of schoon Agaton sagh haer ontstelde leden, Hoe vreemt haer vvesen scheen, noch is hy vvel te vreden. VVant door het leelick vel, dat haer het lijf bedeckt, Sagh hy een schoone ziel die na den hemel streckt, Hy sagh een suyver hert in haren boesem svveven, Hy sagh de reyne trou in haer gevvrichten leven, Hy sagh een hoogh gemoet, dat op geen schoonheyt past, Hy sagh dat haer de ziel is aen den hemel vast. Sy vvas hem eerstmael lief om haer gebloosde vvangen; Maer nu is hem de geest met beter min bevangen. Sy vvas hem eerstmael lief, vermits haer frissche jeught; Maer nu bestaet syn lust in haer verheven deught. Sy vvas hem eerstmael lief, vermits de klare stralen, Die uyt haer geestigh oogh gedurigh quamen dalen; Maer 't is haer eerbaer hert dat nu syn liefde treckt, En dat in syn gemoet een meerder gunst vervveckt. Astolphus even-selfs verandert in gedachten, Verlaet syn eerste lust, maer doet haer hooger achten, Vereert oock haren man, en set hem in den Raet, En toont gestage gunst aen al haer echte zaet. Maer stracx na dit geval hy sent ervare luyden, Die met gestage sorgh en vvel-bereyde kruyden Doen vvat de kunst vermagh. Soo dat de vrou genas; Maer vvert te geener tijt als sy te voren vvas.