Houwelick

Mich. de la Montag. des Essais lib. 3. cap. 5. Noz Peres dressojent la contenance de leur filles à la honte & à la crainte (les courages & les defirs tousiours pareils) nous à l'asseurance; nous n'y entendons rien: c'est a faire aux Sarmates qui n'ont loy de coucher avec homme, que de leur mains elles n'ayent tué un autre à la guerre.

Rosette. Nochtans vvie sich soo lichte schaemt, En quijt haer noyt soo dat betaemt, VVant, alsse byde menschen koomt, Soo staets' in alle ding beschroomt, Haer vvoorden hebben geenen val, Sy vveet nau hoe sy spreken sal, Het eerste, midden, en besluyt Dat koomter al benepen uyt, Sy staet en trilt oock by een vrient. Sibille. Maer gaet niet voorder als het dient, 'k En vvil niet soo vertsaeghden geest, Die oock sijn eyghen schaduvv' vreest, Jck vvil een stil, een heus gelaet, En dat in rechte middel-maet;

En evenvvel soo gaetet vast Dat vvijse lieden sijn gepast Veel liever met een teere maeght, Die haer oock vvat te sedich draeght, Als met een veegh, die inde praet Door vryheyt haer te buyten gaet, Dus schoon sy vvort by vvylen stom, (En siet! men vveet niet eens vvaerom,) Dat eerbaer svvijgen menichmael Is beter als de beste tael, En t'maeckt haer over al bemint. Rosette. Ick ben hier anders in gesint, Dus seght ons hier de reden van? Sibille. Jck vvil, indien ick maer en kan, Siet als u t' eerbaer root ontsteeckt, Tervvijl dat yemant met u spreeckt, Het is een eer die hem geschiet, Dat ghy hem roode vvangen biet, V jeuchdich bloet, te voren stil, Dat huppelt op om sijnent vvil, Iae t'koomt hem vlytich int gemoet, Gelijckmen lieve vrienden doet, Dus vvort hem inden sin gebracht Dat ghy hem eere vverdich acht. Dan koomter noch een reden by, Die vvil ick dat u kondich sy, ‘Een maeght die teere vvangen heeft ‘Indiense tot haer dagen leeft, ‘Die krijght vvel licht een vaster huyt ‘Oock eerse dertich jaren sluyt, ‘Maer vvort een vryster onbeschaemt, ‘Off stouter als het haer betaemt, ‘Die is, voor dan en alle tijt, ‘Haer stil en sedich vvesen quijt, ‘VVant als het reyn, het edel root ‘Is inde maeghden eens ghedoot, ‘De schaemt, eylaes! een teere blom, ‘En keert dan nimmer vvederom: ‘VVien eens dat aerdigh vvaes ontglijt, ‘Die mist het dan voor alle tijt. Soo my dan yemant vragen sou, Hoe ick een maget liever vvou? Te vry, of al te seer beschaemt: Jck seyd' hem dat het eer betaemt Te vvesen sedich boven maet, Als vvat te stout in haer gelaet. Rosette. Ick vinde des al niettemin De schaemte brengt veel schaden in; Maer is ecn vryster geestigh-koen, Die vveet haer vvaren voort te doen, Die koomt den vryer tegen gaen, En toont haer midden opte baen, Jae koomt soo dichte byden man Dat hy het niet ontsetten kan. Doch vrysters die te bloode sijn, Die blijven inde maeghde-pijn,

VVant offer schoon een vryer koomt, Sy vinden haer in als beschroomt, En daerom sijnse byster schouvv, ‘Een bloode maeght, een late vrouvv. Sibille. Maer is een vryster al te stout, Die vvort dan lichte noyt getrout. Rosette. Noch dicnter efter vvat gedaen, VVat quamder oyt van stille staen? Sibille. VVeest klouck, en besigh over al, Maer beter stil in dit geval. Rosette. Hoe! vvaerom geefje desen raet? Sibille. Om dat het vvoelen niet en baet; VVant schoonje staegh u siele quelt, En al u kracht te vveere stelt, Iae schier geheele nachten sucht, Tis al om niet en sonder vrucht; ‘De sleutel van den echten bant ‘En is doch in geen menschen hant, Besiet hoe menich eerbaer maeght, Die noyt haer teere schaemte vvaeght; Besiet hoe menich sedich hert, Dat van sijn deel verscheyden vvert Off met de baren vander zee, Off door een onbekende ree, Off door een meir van enckel sant, Off door een ongebaende strant, Off door een bosch, of eensaem vvout, Dat noyt van menschen is gebout, En noch soo krijchts' haer vvederpaer, Oock eer het yemant vvort gevvaer; ‘God leydt de sijne metter hant, ‘En brengtse tot den echten bant, ‘Dus, vvie op hem alleen betrout ‘En eygen tochten vvederhout, ‘Die krijght gevvis, te rechter tijt, ‘Dat hem tot enckel heyl gedijt. Siet, Zipora des Priesters kint, Siet hoe sy haer geselschap vint; Sy vvoont daer heen in Midian, En krijght een vvijs en heyligh man, Een man, oock in des konincx hof Van groot beleyt, en hoogen lof, Een man, oock byde meeste groot, Die koomt haer vallen inden schoot. Rebecca vveet van geen gevry, En min van slimme linckerny, Sy vveyt de schaepjens in het groen, En laet dien grooten Herder doen, En siet! sy vvortet nau gevvaer, En krijght een hoeder over haer. VVas Hesther niet een slechte maeght, En uyt haer eyghen lant gejaeght? En siet des efter niettemin, God maecktse tot een koningin;

Sy pooghde niet door eygen daet, Maer God die vvas haer toeverlaet. ‘Jnt korte, na dat ick het merck, ‘Het trouvven is geen menschen-vverck, ‘Ons doen en is maer losse vvaen, ‘Dus latet op den Heere staen. VVeest datje sijt, en steunt op Godt, En vvacht van daer een gunstich lot. Rosette. Ick neem u goede reden aen, Ick sie het dient alsoo gedaen; Maer laet my daerentusschen toe, Dat ick hier op een vraghe doe. De vrysters die op trouvven staen, Die sijn gemeenlick seer begaen, Om eens te vveten vast bescheyt VVat man haer God heeft toegeleyt: Ick mede, so de jonckheyt plagh, Nieus-gierich over dit beslagh, Ben gans tot dese kunst gesint, Maer segt of ghy het dienstich vint? Hier after vvoont een selsaem vvijf, En doet de jonckheyt groot gerijf, Sy heeft een vvonder gau verstant Om yeder uyt sijn eygen hant Te seggen, met een grooten schijn, VVie dat haer beste vryers sijn; Sy vveet de droomen vander nacht, En vvatmen inde stilte dacht, Te passen op een vvare daet, En vvatter uyt te vvachten staet; Noch toontse door een spiegel-glas VVie dat vvel eer de liefste vvas; En, schoon hy is niet in het lant, Noch toontse daer sijn eygen stant; Sy toont hoe dat hy buyten leeft, En vvie hy daer verkoren heeft, Jnt korte, vvatter schorten mach, Dat brengt de spoockster aenden dach; Sy vveet geluck en ongeval En vvat ons vvedervaren sal, Het schijnt sy heeftet al gesien VVat man en vryster kan geschien, VVat houtje doch van dese kunst? Sibille. Soo lief ghy hebt des Heeren gunst, Onthout u van dat naer-bejagh, Dat niet als hinder geven magh; Het is den duyvel raet gevraeght, En Godes seghen vvech gejaeght; VVant hoe sou doch een grillich vvijf Door, ick en vveet niet vvat, bedrijf, Door-gronden onsen ganschen loop? Jck bidde laet dien snooden hoop, ‘Geluck te seggen uyt een hant ‘Js ongeluck en mis-verstant. Al die sich best hierop verstaen En sietmen hier niet verder gaen,

Als dat een hant hun nu en dan Yet van ons tochten seggen kan, En noch so ist een momme-kans, Die niemant dient als vyse mans. En om een droom bedroeft te sijn, Dat acht ick niet als malle pijn, Siet! dat een mensche door den dach Geduerich inde sinnen lach, Off dat hy voor den slaep bedacht, Dat quelt hem dickmael inder nacht, Dat hangt en vvoelt hem door den sin, En beelt hem vreemde dingen in. Als yemant op de luyte speelt Soo langhe tottet hem verveelt, En scheyter dan ten lesten uyt, De snaren geven noch geluyt, En maecken dan een vvijle langh Een kleyn geruys, een vveder-klangh, En schoon het koomt ons vande luyt, Men hoort vvel dattet niet en sluyt. VVanneer de mensche leyt en slaept, En vveder nieuvve krachten raept, De geest die speelt, men vveet niet vvat, Niet vveerdich op te sijn gevat; Dus laet de vijse droomen daer, Niet een van duysent isser vvaer, En al dat duyster ondersouck En staet niet inden maeghden-bouck. Beveelt aen God dit gans beslagh, En latet gaen gelijck het magh. Rosette. Moet dan geen vryer met beleyt By maeghden vvorden aengevleyt? Ten minsten alsser yemant koemt, Die ons sijn eygen herte noemt, Die ons sijn troost en leven hiet, Jae staegh sijn echte trouvve biet, En, schoon men hem niet aen en haelt? Gestaegh voorby ons deure dvvaelt, Laet (seg-ick) dan ten minsten toe, Dat hem een maget gunste doe, En niet door eenich streng ghelaet Hem dringe tot een vvrangen haet. Sibille. Jck ben hier in met u ghesint, VVant noyt en heb ick tvvist bemint, Oock vveet ick dat een stueren aert Noyt gunst of soete liefde baert, Dies prijs' ick dat een jonghe maeght Haer niet als heus en stil en draeght; Doch een geval dat neem ick uyt, Dat is, vvanneer een lichte guyt Koomt rallen eenich vuyl bejagh, Meer als de schaemte lyden magh, Dan meyn ick dat sy toonen moet Dat hy de maeghden schande doet. Rosette. Die regel heeft my noyt behaeght, VVant hoe! sal oyt een teere maeght

Een jongman varen inden baert, Soo haest hy door een luchten aert Yet brengt te bert dat dertel luyt, Off ymmers niet te vvel en sluyt? Jck meyne dattet beter staet, Dat sy haer ooghen neder slaet, En eer haer leet met svvijghen vvreeckt Als datse fel of vinnich spreeckt: Ick segge dat het eerbaer root Js haer gevveer in desen noot; VVant snar te vvesen inden beck, Dat is al vry een groot gebreck. Sibille. Voorvvaer 'ken vvil niet gans end al V tegen sijn in dit gheval, Maer, na dat my de reden scyt, Soo dienter eenich onderscheyt: Siet! als een maeght, een jonge spruyt, Yet hoort dat niet te vvel en sluyt, Tis best het vvoort te laten gaen Als niet gevat, en onverstaen; En vveder, alsse langer leeft, En nu vvat rijper sinnen heeft, En datter yemant grillen seyt Met sneghe vvoorden omgeleyt, Soo datmen daer in anders niet Als door een dicke nevel siet, Dan acht ick noch den besten raet Dat onse vryster stille staet, En hoor' het sonder tegenspraeck, Gelijck een onbekende saeck: Maer als misschien een stouter gast Haer schaemte naerder ondertast, Off dat een ongesoute quant Springt al te vveelich uyt den bant, En maecktet, door een loss en mont, By vvare maeghden al te bont, Soo dienter vry een streng gemoet Dat hem na rechte vveerde groet. VVeet, als u yemant onderhout Die niet als vuyle grillen spout, Dat hy koomt kloppen opte haegh, En doet ghelijck een stille vraegh, Hoe ghy de saecke sout verstaen, Indien hy verder vvilde gaen; ‘Een die verdraeght onnutte praet, ‘Die leydt als gronden tot de daet. Niet dat ick vvil, in dit geval, Dat oyt een vryster schelden sal, Off datse met een fel gebaer Sal yemant vallen in het haer, Neen, dat maeckt al te quaden naem, End is tot minnen onbequaem; ‘Niet dat de liefde soo verdrijft ‘Als dat een jonge vryster kijft, ‘Tis best dat sy het vvoeden mijt ‘En deftich spreke sonder spijt, ‘Off toone, met een streng gelaet, ‘Dat haer dat jocken tegen staet,

En, soo dat even niet en baet, Soo vvil ick datse vorder gaet, En datse voorts den spotter schout, En haer uyt sijn geselschap hout. Rosette. VVel hoe, vriendinne, soo gestoort, En al maer om een kluchtich vvoort? Gevvis ghy seylt al vvat te scherp, En maeckt een vryster al te serp, VVant soo ick desen regel hiel, En yeder een soo bitsigh viel, Gevvis ick ging in korten tijt Vooral mijn soetste vryers quijt, En, tot een meerder ongeval, Ick hiete Suyr-muyl over al. Sibille. Neen, dat is enckel onverstant, Men spreeckt geen jonge vryster schant, Dat sy uyt haer geselschap vvent Een die men voor een spotter kent. Ick vvensche dat een vryster sy Iuyst soo, ghelijck een honigh-by, Die, schoon men tot de plaets genaeckt, Daer sy van bloemen honigh maeckt, Nochtans aen niemant hinder doet, Die heus en nuchter haer begroet; Maer vintse daer een droncken-slet, Soo is haer strael op hem gevvet, Sy prickt, sy steeckt, sy valt hem aen, Tot hy ten lesten ruymt de baen. Jck segge dan met beter schijn, Het sal u meerder voordeel sijn Dat ghy het slim geselschap haet, Als datjet noch te spraecke staet. ‘Een die het quade van hem vvijst, ‘Die toont dat hy het goede prijst. Al is het byetje vvonder soet, Het vveet vvanneer het stralen moet. VVanneer een boere jongeling Set in een boom een selsaem ding, Een Molock, of een bulle-man, Off vvat hy leelicx vinden kan, Sal yemant dat alsoo verstaen Als of het spoocksel vviert gedaen Op dat het ooft, uyt enckel spijt, Daer moeste blijven alle tijt, Ten minsten tot het neder-sijght, En soo niet eenen plucker krijght, Off dat het, tot eens yeders spot, Sal vanden regen sijn verrot? Neen, dat en is de meyning niet, Maer vvat in dit geval geschiet, Is slechs op dat de jonge vrucht Niet sy genomen, metter vlucht, Off van een kraey die't al verslint, Off van een exter, of haer kint, Off van een ander vogel-grijp, Op dat het fruyt, ten vollen rijp, En sonder bluts, en sonder vleck, En niet gheschonden vanden beck,

Mocht over tafel sijn gedient, Ter eeren van een beter vrient. Ick prijse dan een snege maeght, Die dese gieren van haer jaeght, En alle grage vogels mijt Die haer begraeyen voor den tijt; ‘Het maeghde-peertje dient gepluckt, ‘Niet inder haesten afgeruckt. Let, als een kraye peeren steelt, Hoe licht dat haer het fruyt verveelt, Sy geeftet hier en daer een pick, En siet! dan valtet in het slick, En koomter dan een naeckte pier, Off eenich ander selsaem dier, Een soogh, een padd', een vuyle sleck, Die meynt het is voor haren beck, En sit dan in haer sap en teert, Soo dattet alle menschen deert; O vrysters, mijt die snoode vreught, Dit is een spieghel voor de jeught. VVat dient dit naerder uyt-geleyt? My dunckt daer is genough geseyt. Rosette. Ick sie nu daer of daer ontrent, VVaer heen sich uvve reden vvent, Het stuck is vveert te sijn gevat, Jck vveet exempels inde stadt. Dan, t' schijnt dat ghy, tot onsen spijt, Het vryen vvonder nau besnijt, Hierop dan, eer vvy vorder gaen, Voor al een korte vraegh gedaen; Seght, dienter oyt een man getrout Die sijn geloove niet en bout Opt eygen vvit en oogh-gemerck, Gelijckmen leert in onse kerck? Jck sie, men vvoont hier onder een, Men heefter vrees en hoop gemeen, Men geeft gevvillich alle dach Al vvat ter oorlogh dienen mach, Ick achte, dat het echte bedt Hier immers niet en dient belet. Sibille. Ghy siet hoe ons de daet bevvijst VVat tvvist en onlust datter rijst, En vvatmen al voor quelling vint Oock tusschen lieden eens gesint; Eylaes, het leven vanden mensch En gaet niet al naer herten-vvensch: VVat salder dan al drouve pijn, VVat salder leet en moeyte sijn, Als yeder door een eygen baen Sal vvillen na den hemel gaen! ‘Jck bidde, viert maer eenen Godt, ‘Ghy die u voedt uyt eenen pot. Rosette. Legt ons de mate niet soo nae, Op dat het ons vvat ruymer gae; Daer heeft doch menich vvijf gheleeft, Dat haren man gevvonnen heeft;

‘De nachtegael (gelijckmen seyt) ‘Die op het eygen bedde leyt, ‘Die heeft gemeenlick groote kracht, ‘Sy queelt oock inde midder-nacht. Sibille. Maer, kint, indien het anders viel, Siet vvat een helle voor de siel: Rosette. ‘Een geestich vvijf kan vvonder vvel ‘Belesen haren bed-gesel; ‘Haer mont die heeft een soete kracht, ‘Die oyt veel vvonder heeft gevvracht. Sibille. Maer ist niet seker dat de man Het stuck al harder drijven kan? Hy vveet, hy leeft, hy hoort en siet, VVaer door hy beter pijlen schiet. Rosette. VVat isser doch van kloucke mans? De vvaerheyt heeft de beste glans. Sibille. Dat is de vvaerheyt inder daet, Maer siet eens hoe de vveerelt gaet, ‘Het reyne vvort al eer besmet ‘Als oyt het vuyl sal vvorden net. ‘En yemant fris en vvel gesont, ‘Jndien hy kust een siecken mont, ‘Die vvort eer van het quaet geraeckt ‘Dan hy den siecken beter maeckt. Rosette. Ghy hebt gevvis te svvaren hooft; Het beste dient veel eer ghelooft. Sibille. VVel seght eens, offer yemant quaem Die over u de vryheyt naem, En seyde, Roosje, beste kint, Ick heb u boven al besint, Ick heb u lief, en lijde smert Tot in het putjen van mijn hert, Ick bidde vvort mijn echte vrou En gunt my doch u reyne trou, Jck sal u troost in alle pijn, Ick sal u lief en leven sijn, Tis vvaer, 'ken hebbe gelt of goet Maer 'k hebbe vry een hoogh gemoet; Ick sal gaen varen over Zee, En poogen naer een gulde ree, Ick sal gaen soucken over al, VVie vveet vvaer ick het vinden sal? Ick bid u, seg my doch een reys, Sout ghy hem geven sijnen eys? Rosette. Ick sal u seggen dat ick meen, Jck spreke ront, en meyne neen: ‘T'geluck is los, en glibber-glat, ‘Dat niet soo licht en vvort gevat, ‘Ick prijse datmen tast en siet, ‘Van hoop en roockt de keucken niet;

‘VVaer koopter yemant vleys of vis ‘Om gelt dat noch onseker is? Sibille. Mijns oordeels, hebje vvel geseyt Maer t'dient vvat naerder uyt-geleyt; Jck segge datje minder meught V troosten op een losse deught Die niet en is, die niemant heeft, Maer die noch in het ydel svveeft, Als op het gelt of ander goet Dat yemant noch verkrijgen moet. Rosette. Gevvis dat schijnt al vvat te sijn. Sibille. Het is de vvaerheyt, niet de schijn. Rosette. VVel aen, vriendinn', ick nemet aen, En vvil na desen regel gaen; Maer als my dan een vryer mint In Gods-dienst eens met my gesint, Die hem oock vvel en eerlick draeght, En my daerop ter eeren vraeght, En dient hem dan niet aengeseyt Al vvat my inden boesem leyt? Dats immers reden, soo ick meen. Sibille. Voor my, ick segge vveder neen, En meyn', al helt een rijpe maeght Tot yemant die haer liefde draeght, Dat sy dan evenvvel voortaen Met loode schoenen dient te gaen, Dat sy moet decken haren gront, Dat sy moet snoeren haren mont, Dat sy haer sinnen niet te bloot Moet storten in een vreemden schoot; ‘Daer is een soet, een eerbaer neen, ‘Dat alle maeghden is gemeen. Rosette. Dat neen en kan ick niet verstaen, My dunckt vvy moeten ronder gaen: Het is een greep die niet en sluyt. Sibille. VVel hoe? met eenen streeck de bruyt? Rosette. VVanneer een saecke koomt te pas, Dan isset immers niet te ras. Sibille. Noyt dienter vvare maeght gevrijt Gelijck een dief een beurse snijt. Rosette. ‘Een die ten vollen is bereyt, ‘Doet qualick alsse langer beyt. Sibille. ‘Tis best te vvachten tijt en stont, ‘Die haestigh suypt verbrant den mont. Rosette. ‘Als d'ure daer is en de man, ‘Soo isser toch geen vvachten an.

Sibille. ‘Veel saecken doetmen al te vroegh, ‘Ist vvel, soo isset tijts genoegh. Rosette. ‘Des menschen in-geboren aert, ‘Maent yeder om te sijn gepaert. Sibille. ‘Die met den eersten inval mint, ‘Js maer een enckel venus-kint. Rosette. ‘VVie niet in tijts sijn net en treckt, ‘Die heeft verdient te sijn begeckt, ‘T'geluck dat is te byster ront, ‘Het speelt ons dickmael aen den mont, ‘En soomen dan niet toe en bijt ‘Tis seker dattet henen glijt, ‘En die voortaen niet meer en magh, ‘Hout niet als drouvigh na-geklagh, ‘VVant als de kans daer henen schiet, ‘Daer staetmen dan bedruckt en siet. Daer is voorvvaer geen meerder spijt En die soo in het herte snijt, ‘Als datmen heeft voorby gejaeght, ‘Dat nu een ander vvel behaeght, ‘Daer nu een ander mede paert, ‘Daer nu een ander vvel af vaert; Ick kenne meer als eene maeght Die-haer ten hoochsten noch beklaeght, Dat sy niet happigh op en greep, En al de vingers toe en neep, Dat sy niet vlytigh vvaer en nam, Dat noyt sijn leven vveder quam; Wat dienter dit en dat geseyt? Siet hier int korte mijn bescheyt: Een die het vasten nu verveelt En sit niet met een mes en speelt, En schrijft niet op sijn tafel-bort, Met bier of vvijn daer op gestort, En fymelt niet aen dit of dat, Maer siet dat hy de bouten vat. Ick prijs' hier in den ouden tijt, Doen heeftmen uyt de borst gevrijt, Doen sprackmen uyt een rechten gront, VVaerop de gansche saecke stont; 'k En vvil niet halen uytten houck, Een geyl of dertel minne-bouck, Jck sal u brengen aenden dach, Dat niemant vveder-spreken mach. Let eens vvat hier Rebecca doet, Die maeckte vry al beter spoet, Die hadde noyt geveynsden mont, Maer ging in alle dingen ront, Die bracht geen vreemde rancken voort, Noch eenigh dubbel-sinnigh vvoort, Die maeckte noyt geen krommen sprong, Die seyde niet, Jck ben te jong, Maer schier so haest sy vvas gevraeght, Hoe dat het reysen haer behaeght, Soo sprackse met een open stem; Hy gae alst dient, en ick met hem.

Siet daer dat is de rechte padt, Hoe dat een vryer dient gevat: Daer maecktmen strax een kort besluyt, En siet! de vryster is de bruyt, Men spreeckt maer eens den vader aen, En alle saecken sijn ghedaen. Ach! vvat een tijt beleven vvy Vol list en snoode linckerny, Het moet ten hooghsten sijn beklaeght Dat menichmael een teere maeght Soo door de list is omgekeert, En soo veel streken heeft geleert, Dat sy een eerlick jonck-gesel Gebruyckt als voor een kinderspel; Sy doet hem drillen voor de deur, Sy stelt hem duysent-mael te leur, Sy hout hem dickmael opten gang, Niet selden gansche jaren lang, En als hy meynt te sijn geloont Van alle gunst aen haer getoont, Dan heeft hy dickmael slechs gedient Tot lock-aes van een liever vrient. Sibille. Niet al te breet: u gans bescheyt Dat kan haest vvorden vveder-leyt, Al vvat ons Moyses daer vertelt Js op het kortste voor gestelt, Het stuck is neerstich overdocht, En alle dingen ondersocht, Al staeter maer een kleyn verhael. Rosette. Neen dat ontkenn' ick teenemael; En daer toe hebb' ick dubbel recht, VVant met dat Abrams trouvve knecht Sijn goede boodschap had gedaen, Geen mensch en vvil het vvederstaen, Terstont, terstont, den tvveeden dach, Soo vvas van reysen sijn gevvach, En siet! de maeght, by hem versocht, Die gaf haer vvillich opten tocht, Sy vvas maeght, vryster, en gevrijt, En vvech gevoert op eenen tijt. Sibille. Nadien u dit dan niet en smaeckt, Soo hoort een vvoort dat naeder raeckt. T'exempel door u by-gebracht, Heeft mijns bedunckens kleyne macht; Tis vvaer, Rebecca sprack terstont, En dat oock met een vollen mont, Maer dit en is niet eer gheschiet, Gelijckmen uyt de reden siet, Als na dat Abrahams gesant Nu gunste byde vrienden vant, Iae soo de saecken had beleyt Dat hem de maeght vvas toegheseyt, Die nu, als op een vast besluyt, Had teyckens van een volle bruyt; Oock vvijst de Schrift ten vollen aen Dat haer de vraeghe vvort gedaen,

Niet by den knecht van Abraham, Off een die van den vryer quam, Maer tis alleen haer eyghen bloet Dat haer de groote vraeghe doet, En daer vvast jae de rechte stont, Te spreken uyt een vollen mont. Gaet nu en laet de dochters vry Laet maeght en jongman, vvie het sy, Haer in het vryen stellen aen Als Labans suster heeft gedaen; Voorvvaer 'ken hebbe niet met al Dat ick in haer berispen sal. Rosette. Dit schijnt (tis vvaer) vvel yet te sijn, Maer noch en vind' ick geenen schijn, Geen stoffe, noch besetten gront, VVaer mede ghy bevveeren kont Dat u voorgaende vrysters-leer Kan staende blijven metter eer: 'k En vinde niet in mijn gemoet, Off in mijn diepste maeghde-bloet, Dat yemant anders spreken mach Als dat hem inden boesem lach. Sibille. VVilt ghy hierop soo deftich staen, Soo moet ick hier vvat dieper gaen. VVel neemt dat u een jong-man seyt Vriendinne, siet ick ben bereyt Te sijn u lief, u vveerde man, Soo lang ick adem blasen kan, Soo lang u vvacker ooghe pinckt, Soo lang u soete stemme klinckt, Soo lang als u een ader slaet, Bevalt het u, en seght maer, Jae't. Neemt mede datje langen tijt Tot desen vrient genegen sijt, En met soo goedertieren aert VVel sijt geneyght te sijn gepaert; Maer overslaende niettemin Hoe svvaer het valt een vryen sin Te geven tot een engen bant, En denckt oock dat u teer verstant De keuse van een echte man Niet soo het dient beleyden kan, Dat mede langhe dient getouft Al eermen rechte vrienden prouft, En datje tot soo grooten pack, In alle deelen sijt te svvack, En hebt oock boven al geleert, Dat hier u vader dient ge-eert, End dat de vrienden dient geseyt VVaer toe de saecke vvort beleyt; Soo kontje, met een vast beraet, Hier uyt vvel maecken desen staet, Dat soo een stuck is al te groen Om met een jae-vvoort af te doen: En tis daerom u vvare plicht, Gelijck de reden u bericht, Het aengeboden trou-verbant Alsnoch te vvijsen vander hant;

En als de saecke soo gheschiet, Soo vind' ick inder vvaerheyt niet VVaerom een vryster met bescheyt Kan sijn beticht met dubbelheyt. Ick vveet, het is een out verschil Of oyt een mensch om beters vvil De vvaerheyt mach te buyten gaen; Dan vvorter noch een vraegh gedaen, Of yemant nu en dan een reys Mach op een stil, en loos gepeys, Dat niet een mensch en vveet als hy Een duyster antvvoord brengen by; Doch, na dat hier mijn oordeel draeght, Ick meyne dat een Christen maeght Behoort te sijn oprecht en ront, En niet te spelen metten mont, ‘Sy is doortrocken, en beveynst, ‘Die anders spreeckt en anders peynst. Rosette. Dat hebje vvonder vvel geseyt En tis de gront by my geleyt; Ghy spreeckt hier juyst soo ick het meen, Daer leyt dan is vermomde neen. Hoe! als een jong-man ons bevalt, VVaer toe soo langen tijt gemalt? Men kan voor ons vvel seggen, Jae, En dat hy tot de vrienden gae, En vint hy daer een gladde baen, Soo sijn de saecken af-gedaen; Dat is de rontheyt dien ick drijf, En voor een maeghden-regel schrijf. Sibille. Neen, dat en prijs ick niet met al, VVant of een maeght in dit geval Het veynsen nimmer vvel en staet, Soo dient toch echter haer beraet En vvat haer inden boesem leyt, Niet voor den minnaer uyt-geseyt; Daer is geen vvet die dat gebiet, Daer is geen lant daer dat geschiet; Men mach een deel van sijn besluyt Met klare vvoorden drucken uyt, Men mach een deel van sijnen gront Bedecken met een heuschen mont. Rosette. Maer seg dan hoe dat selsaem neen Koomt met u reden over een, En hoe dat toch een Christen aert Sijn rechte plichten hier bevvaert; VVant (na my dunckt) hier vvort geseyt Dat in het herte niet en leyt; En dat is tegen u ghebot, En even sonde tegen Godt. Sibille. Het neen vvaer van hier vvort geseyt, Dient noch al naerder uyt-geleyt: Tis vast, vvanneer een rechte maeght Op eer en trouvve vvort gevraeght,

Dat sy dan niet en gaet te vverck Als op dit bondigh oogh-gemerck, Te vveten, datse seker stelt, Hoe seer dat haer de vryer quelt, Noyt yet te vvillen, of te doen, Soo lang het stuck is rau en groen, Dat is, tot eens het gans beslach, En vvatter toe behooren mach, Aen haren vader is bekent, En dickmaels om end om gevvent; Soo dat hy haer ten lesten seyt Kint, dits het deel u toe-geleyt; Eer dit ten vollen is gheschiet, Soo vvil, of kan een vryster niet, En schoon sy seyt te vooren, Neen, t'Koomt mette vvaerheyt over een; En haer gemoet is niet beveyst, Haer vvoort dat is, gelijckse peyst; VVant, schoon sy t'lief niet nood' en siet, Dat niet en vought, dat vvilse niet. Doch hier van op een ander tijt. Rosette. Neen, ick en scheld' u geensins quijt, Maer vvensch te vveten uvven gront VVaerop ghy vveder-spreken kont Dat uvve vryster segge jae, Mits het haer vader soo verstae. Sibille. Mijns oordeels, ist een stoute daet Indien een dochter onderstaet Te seggen tot een jong-gesel, Beminde vrient, ick vvil u vvel, Mijn hert dat is tot u gesint, Indient mijn vader dienstigh vint: Voorvvaer vriendinn' een teere maeght En dient soo verre niet gevvaeght, En dient niet op haer eygen sin Soo diep te treden inde min, Dat sy aen yemant open doet Het middel-punt van haer gemoet; Een vooght, een vader dient gekent, Dat dient de jonckheyt ingeprent. VVanneermen recht en vvel besiet VVat hierin voortijts is geschiet, Men vint dat gans het trou-verbont Alleen maer aen den vader stont, Geen vryer quamer by een maeght Dan alst de vader vvas gevraeght; Geen maeght betrat het echte bedt Als by den vader uyt-geset; De dochter stont genouchsaem stil, En t'ging al na des vaders vvil: En, of al schoon een jonge maeght Op dese saecken vvert gevraeght, Men vint noch efter datse svveegh, Of met gebogen hoofde neegh, Het eerbaer root, dat haer ontstack, Dat vvas de mont die voor haer sprack; Dit is alsoo van outs gevveest, Gelijckmen inden Bibel leest;

Gelijckmen over al bevint Al vvaer men eertijts heeft gemint. Rosette. Maer schoon de vader int begin Niet recht en vveet sijn dochters min, Ten is geen svvacker trou-verbant Al koomt sijn vville naderhant; En geeft hy dan het groote vvoort, Soo gaen met een de saecken voort; Of soo hy't niet en kan verstaen, Soo blijft den handel ongedaen: En na my dunckt, op desen voet Soo krijght de vader dat hy moet. Sibille. Al dunckt u dit soo vvel geseyt, Daer is te grooten onderscheyt: Neemt, dat een jonge dochter ging Haer geven aen een jongeling, En dat alleen op desen gront, Jndient haer vader soo verstont; Noch isset al een losse daet Die vry geen dochter toe en staet, VVant soo de vader yet ontdeckt Dat tot des vryers nadeel strookt, En dat sijn eysch hem vvort ontseyt, Kijck! vvat een spel is daer bereyt. VVat dunckt u, sal de loose quant Niet roepen door het gansche lant Al vvat de vryster heeft gedaen, En vvatter oyt is om gegaen, En maecken alle menschen vvijs Dat slechs de vader is te vijs, En dat hem niet als dat belet Te klimmen op het echte bedt? En singt hy noch geen ander liet, Soo is hy noch de quaerste niet. Oock vvijst de reden krachtigh aen Dat, als een dochter gaet bestaen Alleen op haren dommen sin Den geest te strecken tot de min, Dat ja de vader veel verliest Soo haest sy maer een vryer kiest; Jn vougen dat sijn hooge macht Js in een engen houck gebracht; Hy kan niet doen dat hem betaemt, Maer na sijn dochter heeft geraemt; En siet nochtans, in ouden tijt Doen vvert de dochter niet gevrijt, Het stuck vvas in des vaders hant, Die maeckt' of brack den echten bant, En dat is verr' den besten voet; VVant dat de losse jonckheyt doet En is gemeenlick anders met Als dat op malle dingen siet, Een montj', een ooghj', een vyse-vaes, Het svvetsen van een jongen dvvaes, Een trotsche gang, een vreemde sprong, Een grilligh deuntje dat hy song, Een knevel van een spitsen baert Met vier in haren stant bevvaert,

En dach aen dach eens op-geset, Dat is hier veel het listich net Dat eerst het los gesichte vangt, En dat tot in het herte prangt: Rosette laet u vader doen, VVant ghy eylaes sijt al te groen. Rosette. Maer hoe sal dan een teere maeght Die lust, en rust, en leven vvaeght, Haer moeten vougen tot een man, Die sy misschien niet velen kan, En dat uyt dvvang en hoogh gebiet? Dat is voorvvaer een groot verdriet. Daer vvoont een tocht in ons gemoet Die dickmael vreemde saecken doet, Men haet een mensch, men vveet niet hoe, Een ander draeghtmen gunste toe, En al om ick en vveet niet vvat, Dat noyt te recht en is gevat; En alsmen dan een kint besteet, En dese gronden niet en vveet, Soo koomt het licht te sijn gepaert En tegen vvil, en buyten aert. VVie maer een reyse neemt ter hant, Een vveynich uyt het vaderlant, Die taelt voor al met goet beraet Naer een bequamen mede-maet, Die met sijn doen, en gans beslach, Sich naer sijn macker vougen mach; VVat moeter dan niet sijn gedaen By die een reys gaet nemen aen, Niet van een kleynen ommegang, Maer voor sijn leven dagen lang? Hoe dient gelet in dit geval Aen vvie men sich verbinden sal? Hoe dienter naer een maet gevraeght Met vvie men goet en leven vvaeght, En diemen altijt dragen moet Gelijck een sleck haer huysjen doet? Sibille. Voor my, ick houde voor gevvis Als dat het gans ondienstigh is, Een maeght te binden aen een man Die haer verstant niet lyden kan; Jck rade dat de vader-macht Jn desen deele sy versacht, En datmen noyt met onverstant Haer dringe tot den echten bant Met yemant die haer tegen staet, Maer houde voor den besten raet Dat, als een dochter vvederstreeft, Men haer dan vvat bedenckens geeft; Misschien sy vvil een korte tijt, Haer stellen buyten alle strijt, Of kan de sucht niet anders gaen, Soo blijft het beter ongedaen; VVant dese knoop duert al te lang Om vast te maecken door bedvvang.

Aen d'ander sijde lijd' ick niet, Hoevvel het al te veel geschiet, Dat jong-gesel of teere maeght Eer hy of sy't haer vader vraeght Tot dees of gene vvort gesint, Of inde trouvve sich verbint. VVie lant-goet koopt, ooc maer eeen voet, Besiet eens vvat hy niet en doet Al eer hy tot den handel gaet; Hy pleeght voor eerst gesetten raet, Hy laet op alle boucken sien, En vraeght gemeenlick oude lien, Oft niet voor renten is verpant, Oft niet en draeght een stillen bant, Oft niet en is soodanigh goet Dat altijt gaen en keeren moet, Oft niet en heeft een vuylen stanck Door yemants goot of vvater-ganck, En offer oyt, by vvinter-dach, De buert' een voet-padt hebben mach; Int korte, niet en is soo kleyn Of 't leyt en vvoelt hem in het breyn, En als hy dit ten vollen vveet, Dan isset dat hy vorder treet, Hy roept getuygen byden koop, En dat niet vanden slechten hoop, Maer lieden midden uyt den raet, Die dragen kennis vande daet, Men neemt geduerigh parkement, Daer vvorden segels op geprent, Dan vvort het stuck noch eens gemelt, En vveder by geschrift gestelt, Niet in het duyster van een houck, Maer in een openbaren bouck, Daer yeder klaer en open siet, Hoe al den handel is geschiet: Indien men dus veel saecken doet Ontrent een huys, of ander goet, Dat yeder, na den pallem-slagh, Strax vvederom verkoopen magh, VVat dienter niet te sijn bedacht? VVat dienter niet by een gebracht VVanneer men yet voor handen heeft Dat ons tot inde beenen kleeft, En datmen tot sijn lesten dach Niet vande leden schudden mach? Gevvis hier dient gans diep gemerck, Of anders isset kinder-vverck. Rosette. Al dat is nu genoegh verstaen, En, my, is des genough gedaen; Maer nu soo vvild' ick vvel een reys V spreken van een diep gepeys Dat my door al de sinnen vvoelt, En hooren vvat ghy des gevoelt: Een aerdigh meysje, die ick ken, (Maer peyst doch niet dat ick het ben) Bemint een seker jonck-gesel, Die neemt haer gunst oock byster vvel.

Hy is in goet, in eer, en staet, Al vry vvat boven hare maet, De vryster vvist (gelijckse sey) Dat aen haer ouders alle bey Het vol besluyt van dese trouvv Ten hoochsten vvel bevallen sou: Dit aldus sijnde (sprack de maeght) Soo vvert hier over nu gevraeght, Of eens dees jongman stont bereet Te svveeren met een dieren eet, Dat hy my nu en alle tijt (God geve vvie het oock benijt) Sou kennen voor sijn vvederpaer, Al leefd' hy thienmael duysent jaer, Behoudens dat ick vvederom Mijn jeught, en teere maeghde-blom, Tot laefenis van sijn verdriet, Hem inde stilte plucken liet. Hier over (seg-ick) vvort gevraeght Of dese kanse dient gevvaeght, Dan of ick beter dit geval Voorby mijn deure vvijsen sal; Ick, vry ontset van desen slach, Stont voor een vvijle slecht, en sach, Doch, na dat ick my had bedacht, Soo heb ick dit te bert gebracht. Voorvvaer, na dat de maeghde-plicht Ons jonge dieren onderricht, Soo moet een vryster nimmermeer Soo verre vvijcken buyten eer Hoe schoon dat oock een vryer spreeckt, Al schijntet dat sijn herte breeckt, Tis vvint, en vvasem altemael, ‘Een vryer slacht den nachtegael, ‘Die in het vvilde dapper fluyt, ‘En maeckt een over-groot geluyt, ‘Maer alsmen eens vvat naerder let ‘En op sijn vleys, en op sijn vet, ‘En datmen ondertasten sal ‘Van vvaer ons koomt dit groot geschal, ‘Soo vintmen slechts een mager dier, ‘Dat niet en heeft als sijn getier, ‘En vvatmen op of onder siet, ‘Daer is een stem, en anders niet. ‘Al vvat de vryers brengen by ‘Dat is maer liffelaffery, ‘Maer loose reden, sonder gront, Alleen gevvassen inden mont, Haer groot beslach, haer gans bedrijf, En sijn maer vvoorden sonder lijf, ‘Ten sijn maer ratten die het speck. ‘VVel dreygen met een gragen beck, ‘Maer om te komen in de val Daer toe en is geen lust met al. Dit vvas 'tbescheet dat ick haer gaf, Maer sy en liet daerom niet af, En sprack; Ick vveet vvaerop ghy siet, Dat efter vveder-hout my niet; VVant dat het Maeghde-bouc gevvaeght Dat nimmermeer een teere maeght

Met yemant haer vergeten moet, Al sprack hy vvoorden honich-soet, Dat houd ick als een vaste vvet VVel diep in mijn gemoet geset; Maer als een aerdigh jongeling, Biet aen de maegbt een schoonen ring En boven dat met eede svveert, Dat hy die voor sijn deel begeert, En geeft daer op sijn rechter-hant Als tot een eeuvvich onder-pant, Dat sy dit al noch evenvvel Moet achten voor een kinder-spel, En vvijsen't efter vander kant Dat is (mijns oordeels) onverstant, En ick en vindet (hoe ick souck) Niet eens in al het maeghde-bouck. Dit matse noch al breeder uyt, En maeckt' int eynde dit besluyt, Dat ja een maeght uyt dit bejach Haer nut en voordeel soucken mach; Te meer indien het seker gaet Als dat de vrient, om goet of staet, Of noch misschien op beter gront, Haer ouders vvel te sinne stont; En als het stuck alsoo geschiet, Soo feylter, mijns bedunckens, niet: VVat klachten heeft mijn vader dan? Hy heeft sijn vvill', en ick een man. Nu vvensch ick des al niettemin Hierop te vveten uvven sin. Sibille. Had dese vryster vvel gesocht, En hare saecken vvel bedocht, Het bouckje vande maeghde-plicht, Dat hadd' alleen haer onderricht; VVant daer is klaer genough geseyt Hoe dese saecke dient beleyt, ‘Maer vvat doch baeter keers of bril ‘VVanneer een uyl niet sien en vvil? Doch nuje bidt om mijnen raet Soo duncket my een sotte daet, Dat oyt een maeght haer eer verkoft Om ick en vveet vvat trou-beloft. Rosette. VVel offer eens een hups gesel Mismoedich om het lang gequel My quame seggen alle daegh, My quame seggen evenstaegh, My quame seggen overluyt, Ten vvaer' ick quame tot besluyt, Dat hy, tot troost van sijnen brant, Sou reysen naer een verre lant, Sou dolen hier, en vveder daer, VVel vijf, of ses, of seven jaer, Seght, of ick om dit hoogh beklagh, Den klager oyt believen magh. Sibille. Al klaeght de vryer byster seer, En vvaeght u troutjen nimmermeer;

Die greep en is geen rechte voet VVaer door men herten vvinnen moet, ‘De liefde vvort door liefde groot, ‘En niet met dvvang of harden noot ‘En min door eenigh dreygement. Rosette. De reys dient efter afgevvent, Dus seght hoe ickse steuyten sal. Sibille. Maer, Roosje, sijtje noch soo mal? Al maeckt de schipper groot gekraey, Hy blijft noch dickmael aende kaey. Jck hebber veel van dese lien, Jck hebber menichmael gesien, Die vvaren op de reys gekleet, En schenen tot den vvech gereet, Ja stonden al geleerst, gespoort, Maer geen van allen ginger voort; Ick kenn' in stadt een jonge maeght Die van dien mallen schrick gejaeght Ging scheyden van haer vveerde trou Om dat de vryer reysen vvou. Ghy, beelt soo diep geen vvoorden in; Ten sijn maer rancken vande min, Sy komen uyt een loosen gront, En vvassen niet als inden mont. Rosette. Al schijnt een vryer vvonder schalck, Hy is nochtans gelijck een valck, Die, als hy na de proye vlieght En dat hem daer sijn hoop bedrieght, Soo dat, hy, schoon hy bijster hijght, Niet een patrijs gevangen krijght, Die, seg ick, is dan ongesint, Hy slaet de vleugels inden vvint, Hy geeft hem veerdigh opte vlucht, En souckt voor hem een beter lucht, Het schijnt, hy schaemt hem voor het dal Daer yeder vveet sijn ongeval. Sibille. Beminde maeght, verstaetet vvel, 'k En vvil niet dat een jong-gesel Sal draven gansche jaren lang, En jagen eeuvvigh, sonder vang, En dit alleen tot enckel spot; Neen, dat is tegen mijn gebot: Ick vvil maer datmen eerlick vrijt, En alle kromme gangen mijt, Ick vvil dat noyt een jonge maeght, Hoe seer dat oock een vryer klaeght, Sal vvijcken van de rechte baen, Om slimme vvegen in te gaen. Rosette. Js dat alsoo een stale vvet, Die alle vrysters is geset? Die vast moet blijven alle tijt, Soo datse geen verset en lijt, God geve vvatter omme-gae? Sibil. En tvvijffelt niet, ick segge jae:

Het is een peyl die niet en vvijckt, Het is een seyl dat niet en strijckt, Het is een rots die noyt en beeft, VVat slach haer vvint, of bare geeft, En dits nu menighmael geseyt. Rosette. Ghy sijt te streng in u beleyt: VVel oft een eerlick jongeling Soo byster aen het herte ging Dat hy nu sieck van liefde vvaer, En laege schier in doots gevaer, Soo dat het vier gevveldich straf Hem vvees gelijck een open graf, Seght eens, vvat raet in dit verdriet? Sibille. Ké lieve kint, en achtet niet; Dat groot beklagh, die svvare pijn En is niet meer als enckel schijn; VVaer isser een in onse tijt, VVaer isser yemant doot gevrijt? Men roept ick reys, ick queel, ick sterf, Ten sy ick eenmael troost vervverf; En siet! ten is maer al bedroch, Sy blijven, en sy leven noch. Dan schoon al queelde yemant seer, Ghy noch en gaet niet buyten eer, Maeckt datje dese klippen mijt, Daer tucht en schaemte schip-breuck lijt, De kortse vande geyle min En heeft maer slimme parten in, Het is een strick, een fuyck, een val, Die licht een vryster vangen sal, Indiense niet en vvort geleyt Na tucht, en vvare schaemte seyt, Dus, sooje raet of reden acht, Hout dese rancken gans verdacht. Siet Ammon leyt van minne kranck Hy nut geen spijs of soeten dranck, Hy is soo mager uyt-geteert Dat hy aen alle menschen deert, De koninck is met hem begaen, Die koomt en spreeckt den linckert aen, Die geeft gehoor aen sijn geklagh, Om dat hy soo verdrietigh sach, En mits hy leet soo grooten noot, Dat hy scheen dichte byde doot, Maer of hy schoon al dapper hijght, Soo ras hy Thamar maer en krijght, Geen hooft, of hert, en doet hem seer, Daer sijn geen svvacke leden meer, Hy is terstont soo kloucken man Dat hy een maeght verkrachten kan; Is dat niet dapper sieck gevveest, Daer vuyle lust het quaet geneest? Rosette, vvat ick bidden mach, Vermijt u van dit slim bejach; Of schoon een vryer byster klaeght, Ghy, hout u als een vvijse maeght En vvort doch noyt een malle bruyt, Al spoogh hy long en lever uyt;

Ontsegt hem tot de rechte stont, Dat is het volle trou-verbont, ‘VVie oyt began ontijdigh spel Dat vvas een sot in Jsrael.2. Samuel 13.13. Rosette. Vriendinne tusschen ons geseyt, Is dit niet vvat te lang gebeyt? VVant als de knoop is toe-gegaen, Dan isser geen ontseggen aen; Het vvijf is dan haer eygen niet, Maer vought haer na de man gebiet; En vvatmen doet uyt enckel dvvanck, Dat heeft gemeenlick genen danck; Maer geeftmen eermen geven moet, Dat maeckt de gunste dubbel soet. Sibille. Ey svvijght doch, Roosje, tis gedvvaelt, VVat leyt u in het hooft en maelt? VVie ist die yemant liever vvas Om datse geylen brant genas? VVant of al schoon een jongeling Met liefde-korts bevangen ging, Jae lage boven maten kranck, Noch heeft de vryster genen danck Indiense met een eerlick lijf Hem geeft oneerlick tijt-verdrijf. VVat van verraders vvert geseyt VVort oock to vrysters uyt-gebreyt, ‘Men vvil de daet, en niet den man ‘Die slimme rancken smeden kan. Rosette. 'k En kan dit efter niet verstaen, Of vvijst my naerder reden aen: VVie kander soo ondanckbaer sijn Die vreughde loont met drouve pijn? Sibille. Ghy eyst my vvonder vast bescheet, En evenvvel het is gereet: Gods eygen vvoort dat vvijst de baen, Hoe vreemt dat hier de saecken gaen. Siet Ammon (die, gelijck het scheen, Van enckel liefde schier verdvveen) Kreegh door bedrogh en slim beleyt (Gelijck hier vooren is geseyt) Het eynde van sijn dvvase lust, En siet! daer vvas het vier geblust:

Ach! Thamar mocht vvel henen gaen, De gansche liefde vvas gedaen; Daer gaetse van haer eer berooft, En stroyt vast asschen op haer hooft, En, uyt een drouvigh herten-leet, Soo scheurtse noch het bonte kleet, Het kleet dat slechs een jonge maeght, Dat maer een s' konincx dochter draeght, En dat geen vryster hebben mach, Die oyt by man te bedde lach: Maer of al schoon de dochter treurt, En haren besten tabbaert scheurt,

Een hoofsche knecht, een slimme guyt, Die jough de maeght ter kamer uyt; Of datse slecht en deerlick siet, Die slimme quant en vvilse niet: Soo haest sy maer en vvas onteert, Is al sijn vvesen om-gekeert; Sijn gansche lust is vvegh geruckt Soo ras het bloemtje vvas gepluckt. Rosette. Maer dat vvas oock een losse schrouf, Een lichte guyt, een loosen bouf,

Die soo eens Konincx dochter schond En strax met schanden henen sont: Hy kreegh oock loon na sijn bejagh, Daer yder vvel op letten magh, VVant hy vverd juyst alsoo geplaeght, Gelijck hy dede mette maeght, De jongers van het dertel hof, Die smeerden hem vvel dapper of, Soo dat hy flux ter plaetsen bleef, Daer hy sijn droncken vreughde dreef: Soo moetje varen alle tijt, Soo moetje varen vvieje sijt, Die oyt een jonge vryster schent En dan haer moeder vveder sent. Sibille. VVel soete maeght let op het stuck, En mijt soodanigh ongeluck; En offet schoon eens soo geschiet, Dat u een loose gast ontbiet, Als dat hy sieck te bedde leyt, En nu als vande vveerelt scheyt, En dat vermits de groote vlam Die uyt u schoonheyt voetsel nam, En dat de quant daerop misschien V eens versouckt te mogen sien, Eer dat hem door, het svvaer geval, Sijn drouve siel ontslippen sal; Jck bidde, koomter niet ontrent, Schoon hy u duysent boden sent, Tis mal gebaer, of slimme list VVaer door men naem, of eere mist. Soo is de Vos oock vvel gestelt, Hy gaet hem leggen of het velt, Hy streckt hem uyt met al het lijf, Het schijnt sijn oogen vvorden stijf, Het quijl dat severt opten gront, De tong die hangt hem uytten mont, Int korte, vvie daer koomt gegaen, Die seyt, och Reyntje tis gedaen: Maer soo daer eens een vogel koomt Die nu het beest niet meer en schroomt, En dat het slim gedrochte siet Dat sich de proye schoone biet, Soo springt het loose vosjen op, En grijpt den vogel byde kop, Dat is de sieckte die hem let, De sieckte dient hem voor een net. Maer om te keeren tot den gront, Daerop ons eerste reden stont, ‘Noyt koomter uyt een quaet begin, ‘Noyt koomter uyt de geile min, ‘Noyt koomter uyt te snellen spoet, ‘Dat voordeel aen de vrysters doet. Als yemant, voor den rechten tijt, De vruchten vanden vvijngaert snijt, En slaeter dan met luchten sin Van stonden aen de tanden in, En dat daerop de druyve berst, En op de stompe tanden knerst,

Soo voelt hy strax een vvrange smaeck, En siet, daer eijndicht sijn vermaeck; Hy greinst, en, met een snar geluyt, Soo spout hy't al ten monde uyt; Hy toont hem norts en bijster gram, Om dat hy steyl en hooge klam, En groote moeyten onderstont Alleen maer om een sueren mont. Gelooft het, teere maeght, gelooft, Als eenigh gier u maeghdom rooft, En dat hy, voor den rechten stont, Daer aen verkoelt sijn heeten mont, Dat (seg-ick) even metter daet Het vuyl bejagh hem tegen staet; VVant eerst so vvroucht hem sijn gemoet, En seyt hem dat hy qualick doet, En jaeght hem als een snelle storm, En knaeght hem als een felle vvorm; Dan koomt hem vorder inden sin, Hoe licht ghy vielt in geile min, Hoe ras ghy van het bloemtjen schiet Dat noyt sijn eerste vvesen siet: En noch soo vvorter, boven dat, Een vast besluyt hier uyt gevat, Te vveten, dat een stoute maeght, Die eens haer beste panden vvaeght, Geduerigh, na den eersten val, Oock elders dertel vvesen sal. Siet daer u vveerde maeghde-blom, Siet daer u gansche vville-kom, Siet daer u gunst met haren danck, Die scheyt als met een vuylen stanck; Siet daer het lang-gevvenste soet, Dat is terstont maer enckel roet: Dat is een plaegh, een harde vvet, Die God op vuyle lusten set; Al vvas de vryster lief-getal, Sy vvort eylaes tot enckel gal. O Maeghden, vvat ick bidden magh, En doet my noyt soo quaden slagh, En offer yemant heftigh vrijt, Verbeyt noch al den rijpen tijt. En vvat hier t' schoon beloven raeckt, Dat yemant somtijts gaende maeckt, En bouvvt noyt op soo vveecken gront, Al maecktet yemant vvonder bont, De vverelt is te bijster loos, En my, eylacen! al te broos, Om dese kans, door ons bestaen, Met eenich voordeel aen te gaen. Hoe lichte vvort een jonge meyt Ellendich van het stuck geleyt Door slim bejagh, en enckel list, Daer op de slimste niet en gist! Het schijnt sy heeft haer banden vast, En efter isset mis getast; De linckert scheert alleen de geck, Sijn eet is maer een minne-treck. Hier svveerter een in dit geval Dat hy sijn lief beminnen sal,

So lang hy d'aerde van beneen Met sijne voeten sal betreen; En als hy dan sijn heete lust Na sijn gevallen heeft geblust, En dat hy uyt sijn vuijle schoen Een hant vol stofs heeft laten doen, Dat hy met voor-bedachten sin Ter smuyck daer had gesteken in, Dan lacht hy dapper inde vuijst, En meynt hy heeftet vvel gekuijst; Daer sit de vryster dan bedot, Tot eijgen leet, en vreemden spot. Een ander vint een slimmer treck, En roert aldus sijn loosen beck; Ick sal u houden trou-verbont, Soo lang tot my de gansche mont Met aerd' en stof sal sijn bedeckt; En siet! noch isset maer gegeckt, VVant also ras de slechte maeght Haer eer ontijdich heeft gevvaeght, So steeckt hy't hooft maer in het stof, En roept terstont, Ick bender of. Noch seytmen hier te sijn geschiet Dat een sijn lief aldus verriet, Hy seyd' haer vreemde lijmery, En voughder dit ten lesten by; De schepper die hier boven is Sy mijn getuyge, dat gevvis Ghy sult mijn echte vrouvve sijn, Geneest my slechs de minne-pijn: De maeght, eylaes! onnoosel dier, Die blust hier op het dertel vier, Maer na de lust, en haer bejach, Van trouvven vorder geen gevvach: De Quant en koomt niet vveder uyt, Daer satse doen de soete bruyt; En schoon sy dickmael hem ontbiet, De linckert gaet, of koomter niet; Eens quam hy haer te moete gaen, Doch al de liefde vvas gedaen, Hy keerd' het hooft aen d'ander sy, Maer siet de vryster ginger by, Sy greep hem by sijn opper-kleet, En maent hem dier op sijnen eedt Dat hy doch sijn beloofde trou Ten lesten eens voltrecken vvou; De gast die stont een vvijle stom, Maer evenvvel hy loucher om; Ten lesten seyt hy; slechte duijf Ick met u trouvven? vvat, een struijf! Eij rust u hooft, onnosel kint, Beloven is maer enckel vvint, De schepper daer ick u by svvoer En is niet anders, lieve moer, Als dese lepel, dieje siet, Die pap aen kleijne kinders biet: Ghy daerom vveyt ons niet te breet, Daer is geen klem in desen eedt. Siet daer stont onse bruyt en keeck, Eylaes! haer gansche kracht besvveeck;

Maer ofse drouve vvas of niet, Sy moest verteeren haer verdriet, Vermits sy genen troost en kreegh; En vvas noch blijde datse svveegh. Rosette. Waer ick princesse van het lant Jck sou dien slimmen lanterfant Wel anders dvvingen tot de trou, Hy mochte seggen dat hy vvou. Maer isser niet een strenge vvet By prins of keyser in-geset Voor soo een onbeschaemden mont Die met een voor-bedachten vont Den maeghdom vande vrysters steelt, En met de vveerde trouvve speelt? Sibille. Mijn svvager is een advocaet, Een man die vry het stuck verstaet, Die heeft my dickmael aengeseyt Dat, als een vryster is misleyt Door grepen die een spotter drijft, Dat evenvvel de trouvve blijft: Een vvoort gesproken opten voet Gelijckmen dat gemeenlick doet, En vvort na rechten niet verstaen Dan soo de reden is gegaen. Rosette. O! dat behaeght my vvonder vvel, Beloven is geen kinder-spel: Het Recht, dat recht het slim geschil Wanneer een boef niet vvel en vvil. Sibille. Neen holla, jonge dochter, neen; En gaet niet verder als ick meen: Neemt dit niet voor een oogh-gemerck Op datje daerop gingt te vverck; Oock dit en diergelijcke recht Dat heeftet vry al vvat te slecht Om yemant van haer eer geset Te brengen tot het echte bedt; Want schoon men soo een lincker daeght En bijster voor den Rechter klaeght, Wat koomter van als enckel spijt, En datmen op de tongen rijt? Bedenckt eens vvat die loose quant Niet op sal halen t'uvver schant; Hy sal daer seggen voor gevvis Dat ghy gelijck een taye klis Hem pleeght te kleven aen het lijf, Hy sal daer roepen stout en stijf Dat ghy hem over langen tijt Hebt nae-geloopen en gevrijt, Dat ghy hem dickmael hebt geterght En ick en vveet niet vvat geverght, Jae, datje noyt een kleyn vermaen Van trou-beloften hebt gedaen Als doen ghy nu te bedde laegbt En sijnen brant ontsteken saeght;

Noch sal hy, als met open keel, Omstandicheden vvonder veel En duysent rancken op een ry Tot schijn van vvaerheyt brengen by, Dus sultje vvorden ingevoert Voor eene die geduerigh loert Om jonge vryers rijck en vet Te krijgen in u vincke-net; Daer sultje staen, onnoosel lam, Nu gans bedroeft, dan hevich-gram, Nu bleeck eylaes, en sonder moet, Dan vveder root gelijck een bloet; Int korte, t'uvver grooter schant, Een kluchje door het gantsche lant. Rosette. Voor eene die haer stuck verstaet Js hier toe vry al beter raet, Voor my stont ick in dit geval, 'k En vvaer mijn leven niet soo mal Van yemant gunste toe te staen, Of eerst soo moester vooren gaen Een ring, en dat een diamant, Een briefje van sijn eygen hant Waerin hy my gelooven sou, En vaste minn', en echte trou; En dit al voorens soo gedaen, Dan isser geen ontkennen aen. Sibille. Och kint al vvaerje noch soo sneegh, V saecken gingen noyt ter deegh; Ghy oyt, van soo geslepen quant, Ghy, brieven krijgen van verbant! Ghy, gronden leggen t'uvver eer! Ey liev, en dencktet nimmermeer. Ghy sijt te svvack, en hy te sterck; Dit stuck en is geen maeghde-vverck, Hoe seer ghy op u saecken let, Jndien hy maer een punt verset, Of slechts een letter omme-draeyt, V gans beleyt dat is bekaeyt; Hy sal u met een hoofschen treck, Hy sal u met een loosen beck, Hy sal u door een vreemde tael Ontglippen, als een gladden ael; My valt hier in een vreemt geval Dat u al vvijser maecken sal, Indienje maer het stuck en vat; Rosette. VVel aen vriendinne seght my dat. Sibille. Een jonck student, een vveeligh gast, Met jock en spel voor al gepast, Vol jeuchdigh bloet, en enckel brant, Koomt vveder in het vaderlant, Daer gaet hy staen als advocaet, En siet eens vvatter omme-gaet, Hy kreegh voor eerst daer niet te doen, En 't stont hem uytter-maten groen, ‘Voorvvaer het is een kunstigh man, ‘Die jeught en vveelde dragen kan.

Hy vvort daer inde buert gevvaer, Een bolle meijt, een geestich haer, Een dochter van een svvarte smit, Maer sy vvas uijter-maten vvit; Hij koomter by des avonts laet, VVanneerse voor de deure staet, Hy jockt en speelt al vvat te vrij, Hy bleeffer gansche nachten bij, Hy maeckter naerder kennis met, So dat hy raeckt ontrent haer bedt, Daer onse duyf, de slechte griet, De gronden leyt van haer verdriet. Sy pleeght niet lange dit bejach, Sy voelt vvat anders alsse plach, De smit verneemt een selsaem vet, Dat sich ontrent haer midden set. Hij roept sijn dochter vvat ter sij, Hij roepter oock de moeder bij, Hij gaetse stil en sachtjens aen, En vraeght hoe alle saecken staen, Daer is de meyt in groot gevaer, Sij vventet hier, sij keertet daer, Doch mitss' in allen bleef te kort, So seyts' int leste vvatter schort; De smit, eylaes, de goede man, Gelijck een ijder dencken kan, Is uyter-maten seer ontstelt, En tot de siele toe gequelt; Maer evenvvel nadien hij siet Dat 't geen met vreughde vvas geschiet Met druck niet af kan sijn gedaen, So spreeckt hij dus sijn dochter aen: V stout bedrijf en geilen brant Heeft ons gebracht in dese schant, Nu dienter neerstich op gepeyst VVat dit beginsel vorder eyst; Bij u sy dan te vveegh gebracht Dat uvve pol oock desen nacht Jn uvve kamer komen mach, Gelijck hij van te voren plach; En laet mij naerder overslaen VVat ons dan vorder dient gedaen. Siet! vveerde maeght dit koomter van VVanneer een vryster nu en dan Of al te grooten vrijheyt heeft, Of al te grooten vrijheyt geeft; Ick vvenste datmen in het lant So grooten vrijheyt niet en vant, Ick sie men laet de jonckheyt toe Te mallen, ick en vveet niet hoe, Oock dickmael inde stille nacht, En dat alleen, en sonder vvacht, Ach! hier uyt rijst ons groot verdriet, Dat niemant, als te laet, en siet. Het is voorvvaer een teere maeght (Mijns oordeels) al te veel gevvaeght; Het is haer al te seer geterght En boven hare kracht geverght; Let, ouders, let op dit bejagh, En bint het vrijen aen den dach;

Of anders krijght u kint een man Eer dattet yemant vveten kan. Rosette. VVel vvat is dit voor onbescheyt Dat ghij ons hier voor oogen leyt? Het schijnt dat ghy den vrijen tijt Van onse soete jeught benijt; VVy sijn een vry-gevochten lant, VVaerom dan hier een engen bant? VVaerom doch so een harde vvet De teere maeghden voorgeset? Jnt vrijen dientmen vry te sijn, En daer en dient geen sonne-schijn, Den avont is, van langer hant En inde stadt en op het lant, Geeygent tot de soete min, En niemant vonter hinder in. ‘Siet, vvie een dochter onderhout, ‘En vvenst met haer te sijn getrout, ‘Die kent geen heet of dertel bloet, ‘Maer heeft een reyn en heus gemoet, ‘Een herte dat niet quaets en peyst, ‘En niet als goede dingen eyst, ‘Dat heyligh bont is al te reyn, ‘Ten lijdt gee vuijl of dertel breyn. Doch schoon daer quamer een ter baen Die slimme vvegen dorste gaen; Ey geen van ons en is soo mal, Of vveet hoe sy haer dragen sal; Men kent die linckers metter daet, Men siet haest vvatter omme-gaet, Men hoort terstont haer losse tael, Men kent haer rancken altemael, Men siet, oock even sonder bril, VVaer dat het speeltjen henen vvil; Gevvis, indiender yemant dorst My eens maer roeren aende borst, Of dat een lincker yet bestont Dat ick vvat ongeregelt vont, Voorvvaer ick soud' hem laten sien VVaer toe het spel hem sou gedien. Een maeght moet doen gelijck een bye, Die vlieght, soo als ick dickmael sie, Op boom, op blom, op alle kruyt, En al met sang, en soet geluyt, Maer soo misschien een dertel kint Haer hier of daer geseten vint, En dat het vvicht het beesjen grijpt, En met een stouten vinger nijpt, Of anders bijde vleugels vat, En vvil gaen rooven haren schat, Dat is den soeten honich-raet, Die in het dier versegelt staet; Dan isset vry geen kinder-spel, VVant, siet! het dier is vvonder fel, Het steeckt, en straelt, gelijck vervvoet, Tot dat de roover vvijcken moet, Dit is van outs de rechte baen Die alle vvare maeghden gaen.

VVy sijn beleeft, en vvonder goet, Aen die ons niet als eere doet; Maer alsser yemant vorder gaet, Dan vvort oock heusheyt vinnigh quaet, VVy toonen dan voor alle man Dat oock het byetje quetsen kan. Sibille. Gevvis tis al maer kinder-praet, Ghy vveet niet vvatter omme-gaet, Daer raeckter menigh in het net, Schier eer sy op haer dingen let; ‘Als vveelde met een losse vreught ‘En doncker nacht, en gulle Jeught, ‘En heete min, en malle praet, ‘En ander dertel ongelaet, ‘Op eenen tijt te samen koomt, ‘Denct, vvat en dienter niet geschroomt. Ick segge noch, en blijver by, Dat ja het dertel nacht-gevry. Baert al te licht een ongeval, Daer van ick heden svvijgen sal. Al vvorter inde stille maen, By vvijlen dit en dat ghedaen, Ghy vveet men koopt geen rijcke dracht, Men koopt geen peerels inder nacht, Men koopt geen fijn scharlaken kleet, Of yet met kosten uyt-gereet, Men koopt geen hellen diamant, Dat alsmen siet het minste sant. Een maeght voor al, dat schoon gesicht, Is vvare voor een open licht; ‘De nacht en is maer enckel vvaen, ‘De sonne vvijst de feylen aen, ‘In duyster pleeghtmen vuyl bejagh, Maer tucht vermaeckt haer op den dach. Rosette. VVy hebbens al genough van dit, Dus keert eens vveder na de smit. Sibille. Het stuck dan vvort alsoo beleyt, Gelijck de vader had geseyt, De vryer ging sijn ouden padt, Maer vvort daer op de daet gevat; De smit die is ontrent het bedt Soo haest de vinck is in het net, Hy stelt hem bijster ongesint, Vermits hy daer een jong-man vint; Hy vlouckt, hy tiert, hy roept, hy vraeght, VVat ramp dat hem de sinnen jaeght Dat hy sijn kint, sijn liefste pant, Brengt in sijn eygen huys te schant; Hij seijt, het is met hem gedaen, Of hy sal beter vvegen gaen. De quant, verbaest in dit geval, En vveet niet vvat hy spreken sal, Hij seyt, ey lieve! niet te fel, Jck ben een eerlick jonck-gesel; Ick sal de saecke dienen aen, Ter plaetse daer het dient gedaen;

En soo kan oock het gantsche stuck, V dochter strecken tot geluck. Neen sprack de smit, o slimme gast, Jck heb u, en ick houd' u vast; VVant, sooje vvaert uyt mijn bedvvang, Ghy troud' haer noyt u leven lang; Ick ben een smit, en siet! ick vveet Het ijser dient in tijts gesmeet. Daer mede schreeuvvt hy bijster stijf Koomt veerdich hier, koomt boven vvijf, Roept, allje macht, de knechten hier, En segt, dat ijder uyt het vier Een gloeyend ijser brenge met, VVant nu dient op het stuck gelet; De smit en heeft naeu uyt-geseyt De knechts sijn altemael bereyt, En staen daer, als dat happigh volck Dat inden onder-aertschen kolck Bekrosen, svvart, en vuyl begaet, Den blixem metten bamer slaet. Daer grijpt de smit met groot getier Een ijser root gelijck een vier, En biet den quant dat heete stael En seyt, Ick vraege noch een mael, Jck vraege, seg-ick, met gedult, Of ghy mijn dochter trouvven sult. De pol noch des te meer verbaest, Meynt dat de man van gramschap raest, En bidt daerom sijns lijfs genae, En seyt met vollen monde, jae. Dats niet genouch, riep onse smit Ghy moest hier setten svvart in vvit, Hy toont een schrift met voor-beraet Gestelt by seker advocaet, Flux set u naem hier onder aen; Of neen, het salder qualick gaen. De vrijer siend' het moeste sijn Schrijft sijnen naem, doch int Latijn, En voughter noch tvvee vvoorden toe Die luyden, ick en vveet niet hoe, My dunckt het vi coactus vvas, De smit als hy dit briefjen las, Vraeght vvat dit vreende vvoort beduyt, Het is mijn Van die selsaem luyt Studenten (seyt die loosen haen) Die neme