Proeve van vertaling, in berymden parallelvorm, van het Psalmboek.
1884. Het hebreeuwsch parallelismus is de overeenkomst van twee, zelden drie, met elkander verbonden stellingen. Uit den aerd der stellingen ontstaen de soorten van 't parallelismus. 'T is: Synonymisch, by gelykaerdigheid; Antithetisch, by ongelykaerdigheid of tegenstelling; Synthetisch, by denkbeelden waervan 't laetste het gevolg en de vervulling is van 't eerste. Voorbeelden van rymlooze parallelen. Synonymisch, psalm 6, vers 2:
Jehova, straf my niet in uwen toorn, En kastyd my niet in uwe gramschap.
Antithetisch, ps. 18, 28:
Gy behoudt het ootmoedig geslacht, En vernedert den blik der hoogmoedigen.
Synthetisch, ps. 18, 39:
Ik versloeg ze dat zy niet opstaen konden; Zy zonken onder myne voeten.
Tot het synonymisch behoort het identisch, by meer of min herhaling, en het vergelykend parallelismus. Voorbeelden:
Identisch, ps. 5, 4:
Jehova van 's morgens vroeg hoort gy myne stem, Van 's morgens vroeg kom ik tot u en aenschouw u,
Vergelykend, ps. 42, 2:
Gelyk eene hinde die haekt naer de waterbron, Zoo haekt myne ziel naer u, o God.
Deze voorbeelden zyn elk van twee gelederen. De volgende hebben een enkel en een dobbel gelid: Synonymisch, by vergelyking, ps. 36, 7:
Uwe geregtigheid staet als Gods gebergte, Uw geregt als een groote diepte: Menschen en vee helpt gy, Jehova.
Antithetisch, ps. 15, 4:
Verachtlyk in zyne oogen is de godlooze, Maer Jehovas vereerder acht hy: Hy zweert zynen naesten en verandert niet.
Synthetisch, ps. 8, 2:
Jehova, onze Heerscher, Hoe heerlyk is uw naem over heel 't aerdryk! Uw grootheid verbreidt zich tot boven de hemelen.
Identisch, by herhaling na onderbreking, ps. 57, 4:
Hy zendt van den hemel en helpt my, Hy, dien myn vervolger versmaedt, Hy, God, zendt zyne genade en zyn trouw.
Dobbel of samengesteld is nu en dan elk der twee gelederen. Voorbeelden: Synonymisch, ps. 31, 11:
In smart vergaet myn leven, En in zuchten myne jaren: Door de verdrukking is myne kracht vergaen, En myn gebeente vervallen.
Somwylen is de synonymie gekruist of overgrypend. Voorbeeld, ps. 40, 17:
Dan verheugen zich en juichen om u Al die u zoeken; Roepen altyd: groot is Jehova! Al die uw hulpe wenschen.
Antithetisch, ps. 30, 6:
Een oogenblik duert zyn toorn, Eeuwenlang zyn gunst; Des avonds gadert men tranen in, En des morgens vreugde.
Somwylen is de antithesis wederzyds synonymisch. Voorbeeld, ps. 44, 3:
Gy, met uwe hand, verdryft de heidenen, En plant er onzen stam, Vernielt volkeren, En breidt ons geslacht uit.
Ook uit een paer synthesen ontstaet er dobbel parallelismus. Voorbeeld, ps. 11, 4:
Jehova is in zyn heilig paleis, Jehovas troon in den hemel, Vandaer omvatten zyne oogen 't heelal, Zyn blikken peilen de menschenkinderen.
Een gelid, samengesteld uit drie deelen, staet wel eens tegen een enkel gelid. Voorbeeld, ps. 1, 3:
Hy slacht eenen boom, geplant langs eene beek, Die vruchten voortbrengt t'zynen tyde, En welks gebladert niet verwelkt; Alles wat hy doet gelukt hem.
De volgende parallelfiguer, die zelden voorkomt, heeft drie stellingen, ps. 1, 1:
Wel hem die niet wandelt in der boozen raed, En niet treedt op der zondaren weg, En niet zit in der spotteren kring!
Weleens is er parallelvorm in een enkel gelid. Voorbeeld, ps. 69, 21:
De hoon breekt myn hart - en ik word magtloos; Ik hoop op medelyden - en er komt geene, En op een trooster - en vind er geenen.
In meer byzonderheden treedt doktor W.M. Dewette in de inleiding van zyn Commentar über die psalmen. Maer de hier aengehaelde voorbeelden zyn voldoende om een denkbeeld te geven van het parallelismus der psalmen. De bevoegdste vertalers onzer eeuw gebruiken 't als middel om het hebreeuwsch over te zetten in zyne echte gedaente, waerin 't uitwerksel zoodanig is dat de schoonheden meer uitkomen, en de zwakheden, of hoe men ze noemen wil, zich toonen met iets eigenaerdigs dat niet mishaegt. Van dezen aerd zyn de menigvuldige herhalingen in de hebreeuwsche poëzy. 'T zyn denkbeelden die zich opdoen by paren, tweelingen die malkander gelyken en hand aen hand gaen, elk in zyn gelid; en de kleine groep, alzoo best zigtbaer in haer geheel en in de overeenkomst van hare deelen, heeft een goed uitwerksel. Verander die schikking, vervang de parallelen door een prozakorps of door overstappende verzen, en gy schendt de figuer: de symetrie verdwynt, het uitspringende der neven- of tegenstelling neemt af, er ontstaet verwarring, en de herhalingen, alzoo door malkander loopend, schynen den lezer, althans den weinig geoefenden, gebrekkig als pléonasmen die iets overtolligs aenbieden. Ziedaer waerom wy te voorschyn treden met eene vertalingsproeve die den parallelvorm in acht neemt, zooveel eene beryming zulks vermag. Blyft de vraeg of rymlooze parallelen niet verkieslyker zyn. De door ons berymde sluiten wy in regelen van niet meer en dikwyls min dan vier voelen of maetslagen van twee, drie en somtyds vier lettergrepen. Dichtmaet van middeneeuwsche vryheid, die ons hier gepast schynt, omdat de oorspronkelyke parallelen aen voet- noch versmaet onderworpen zyn; omdat, zonder veel rhythmische en metrische afwisseling het gedachtenparallelismus in eentoonigheid zou vervallen, terwyl de psalmpoëzy zou belemmerd wezen in de ontwikkeling van hare hoedanigheden, by uitstek levendig, zwierig, lierisch.
Cookies on Poetry Cove