De Moeder van veel sorgh is liefde dat gaet vast De liefde is aen t'hert den grootsten overlast. DE liefde brenght den mensch tot veel becommernissen, om (diemen bemint en volght) tot weder-liefde te ontvoncken, en daer-om behoortmen de beginselen der liefde eerst wel te kennen, oft te verstaen eermen die begint, want schoon sy somtyts in't eerste van cleyn vermogen sijn, soo sijn sy altyt sterck en crachtich genoch om u gevolgh te ontvouwen, daer de wuftheyt der saecken en het hittichste voornemen een haestig berouw naer haer sleept, daer om en mach niemandt sijn eyghen saecken een ander betrouwen, veel min ontdecken om daer van geholpen te worden, om daer door geen misslaghen te begaen van t'gene hy soeckt te vercrygen want die van eenen siecken medecyn (sijn eygen sieckte niet connende af helpen) dicwils genesen wilt sijn, sal veeltyts bedrogen vallen: Soo oock de minnaers die de oorsaeck van hunne liefde aen andere (die selfs met liefde besmet wesen te kennen geven, sullen lichtelijck daer van berooft worden, en oversulcx eenen verliefde minnaer my vraegende wat dat is te hebben, en anders niet en heeft, ick sou hem antwoorden t'selve alleenelijck te wesen de hope, van te vercrygen dat onseker is, en nochtans door swygen en dencken sou connen crygen, en door het openbaeren verliesen: hoe menighen dwaesen minnaer en wort inde woeste werelt niet gevonden, de welcke sich voedt met een ydel hope om te vercrygen daer hy op verlieft is, hem betrouwende alleen op het gedult, en den tydt, wagende lyf en goedt, settende de lusten boven de eer en gemack, daer de tragedische historien, overgeset ende vertaelt uyt de Italianse spraeck door Franchois la belle Forest, getuygenis van geven, het wonderlijck leven van Vlisses en Penelope, de getrouwe liefde van Helena en Rosemond', den verblinden minnaer van Smirna, den getrouwen Herder Mirtillo tot de schoone nimphe Amarillis, eenighe dochter van Titer het wraeck-lustich leven van de Gravinne Nympha, die om de verloren gunst vanden Hortogh van Calabrien, ende Grave van Manua, (die haer onteert hadde, sulck een haet had' gecregen op het mannelijck geslacht dat syse altemael die onder haer gewelt geraeckten dede vermooren, met noch meer ander gedenck-weerdige historien de welcke de cracht vande liefde in overvloedicheyt aen-wysen, soo in Coninghen en Princen, eel en on-eel, geleert, en ongeleerde Mannen, cleyn en groot, de welcke geenen arbeydt en hebben gespaert om hunne sinne tochten den vollen toom te geven, ende dicwils tegen natuer uyt te wercken t'ghene tot laefenis van hunnen minne brandt eenichsints heeft connen voordeelich wesen, allen het gene ick eensdeels, om cortheyt wille, en anderdeels, om dat de selve historien te al-gemeyn, ende aen een iegelijck inden druck bekent sijn, heb willen achterlaten. Als genoch sijnde alhier in't cort te thoonen den avontuerschen handel die inde liefde steckt en de cracht die sy inde minnaers uyt-werckt, tot bewys dat daer-in oock een groote d'waesheyt, en sotticheyt des wereldts verborgen is, ter-wylen de minnaers hun niet anders en laten voorstaen, oft hun genegentheden sijn de alderloffelijckste diemen can bevinden, hun manieren van leven de beste diemen sou wenschen, hun recht het aldercrachtichste dat-men sou connen versoecken, ende hun verkiesinge de alder-redelijckste diemen sou bepeysen, sonder te willen gelooven dat allen hun vryagien niet en sijn als sotternyen, slavernyen, en verachtelijcke driften, nochtans heeft de liefde sulcken cracht en doet soo grooten gewelt dat sy den rycken en weldighen mensch de croon van gebiedt en Schepter van regeringh d'winght te verlaeten, en doet hem rust vinden inde verworpste armoede des werelts, die liever selfs slave is als meester van duysent onderdanen, die liever de on-eer en schand' voor geselschap heeft als het ontsach, heerschap, cracht en ghewelt, die liever tracht naer een wreede doodt als een soet leven, die liever den arbeydt verkiest als het gemack, gelijck ons vertaelt wordt uyt de fransche historien van de schoone Olimpia, de kuyse Silvia, deughdelijcke Melinde en getrouwe Argenis, Olimpia de eenige dochter des grooten Sophis van Parsen niet tegenstaende dat sy was een voorbeld' van alle deughden, en hadde de volmaeckste gaven van wetenschap, die de natuer in een Princersse cost storten, besittende de hooghste trappen van de reden en voorsichticheyt, boven de schoonheyt die onvergelijckelijck was, want haer hairen waren als ketenen die de sielen vast bonden, haer ooghen als schichten die de herten quetsten, haer woorden als orakels en haer soete manieren van leven als een warand', oft dool-hof om in te dolen, want die daer in geraeckten en costen geenen uyt-gang vinden, Olimpia nochtans door het vervolgh van verscheyde Coningen en Princen die om haer in liefde branden en sonderlingh Leander, Alidor, Cloridon, en Melante, vier geboren Princen, waer van de Leander de schoonste Alidor de ryckste Cloridon de volmaeckste en Melante de welsprekenste was, heeft haer selven op het leste door fenyn doen bersten, en sterven om dat sy gedwongen was met Alidor te trouwen, in voegen dat sy dit doodelijck voornemen in haer siel verborgen hiel tot dat sy getrouwt was ende alsdoen inde volle-feest eenen halven Cop met fenyn haer bruydegom toebrocht die sy beneffens hem uyt-dronck, ende samen daer door quamen hunnen geest te geven. Siet de cracht vande liefde om dat Alidor door de cracht van liefde tot Olimpia ghedreven sijnde, hadde vermoordt de gene die sy meer beminde als Alidor daer sy tegen haren eygen danck mede gedwonghen was te trouwen, ende naer de ghesloten trouw noch wraeck over naem. De kuyse Silvia van edel geslacht en een ciraet van maeghdelijcke schoonheyt heeft, van jonghs af soo veel herten gequetst dat sy van een groot getal Ridders die sich aen haer trachten te verbinden bemint en aensocht werdt, onder al Cloriman een edel geboren Prince, uyt-stekende boven t'gemeen in alle gaven was den eenigen die noyt van voornemen in sijn crachtighe liefde tot dese cuyse Silvia en veranderde, door de uytmuntende begeerte die hy hadde van haer te besitten, sijn liefde vergeleeck sijn dapperheyt, overmidts de selve alle beyde onverwinnelijck waren, vol staet-sucht en ydel van glorie, hoe wel dat Silvia meer liefde droegh tot Lysander en Polidor die haer oock vervolghden, als tot Cloriman, maer t'geviel tot sijn groot geluck dat dese twee door een hatelijcken t'wist in krakeel beyde quamen te overlyden, oversulcx de ghelegentheyt open viel, om sijn liefde te vervolgen, ghelijck hem daer door naer grooten arbeyt, moeyt en lyden Silvia tot sijn bed'genoot werd' gegunt, als wanneer sy de Hertoghs Croon op het hooft creegh en het eerste jaer al spelende en lachende door gingh', wanneer sy niet en sach den strick van haer aenstaende allenden door de vermaledyde ergh-waen, oft jalosie die t'herte van haer Egemael soo diep invroette dat hy haer sonder syn by-wesen noot alleen en dorfde laten, schoon dat sijn by-wesen haer smerten vernieuwden, om dat sy in sijn af-wesen scheen solaes te vinden in tranen te storten om haer half toegesloten herte mede te lessen en haeren honger met den wint van haer suchten te versaden, poogende haer leven uyt haer oogen te doen dringen en soo te beswyken, om dat sy altyt in eenen donckeren thoren was sittende (daer Cloriman tot voldoeningh van sijn jalosie haer had' in gesloten) ende al-waer sy haer selven soo eenich vond' en tot haer onnoselheyt met sulcken strenghe wreetheyt gestraft vondt, van de gene die sy meer beminden als haer selven, want hoe grooter liefde dat sy droegh tot Cloriman, hoe meerder dat syn erg-waen groyde, jae was daer van soo beseten dat hy sijn kuyse Silvia noch niet en betrouwde, op desen stercken toegesloten thoren, staende aenden cant vande see niet veer van sijn paleys (daer hy haer soo onnoosel en tegen reden liet swemmen in duysent tranen, en t'hert beswaren met duysent suchten. Waer-om ick niet on-geraden en vondt (om den leser hiertoe meer te bewegen, en van voor-vallende jaloursheyt te trecken) met dese volgende Poësie te verhalen den druck, pyn, en smert, die Silvia gevoelt heeft in haer onnooselheyt, en de vervloeckte jalosie, oft ergen-waen die Cloriman gedreven heeft in sijn hertneckicheyt die de schuldighe plicht was van alle de wreetheyt die Silvia moest uytstaen.
Cookies on Poetry Cove