Anders AL is de hooverdy de grootste Cost, en minst Van weerd: nochtans sy doet by ieder een veel winst. Die sy tot haer verlockt, en doet haer t'meesten eeren By t'slecht verachte volck die liever met schoon cleeren Gaen proncken, als den buyck half vol te eten, soo Vercieren sy het lyf, snachts slaeptmen slechts in stroo. In sulcker vuegen maeckt de hooverdy al veel dom Die ick veel blooder sou aen-spreken als den eel-dom. Schoon dat af-keericheyt en ongenoegen baert T'is ingespannen volck van Phaetonis aert. Die schaemt syn Armoy sou hooverdich wesen, dat Hy ryck van in-comst waer, oft t'minste goet en had. Die de werelt ghelooft die doolt, want die haer gelooft, gelooft dat de grootste dinghen sijn het minste, en de minste dinghen de meeste, gelijck den Hemel die het alder-grootste is dunckt den wereltsen mensch minder te wesen als de Aerde, al is de Aerde het alder-minste en maer een spellen-hooft te gelijcken by den Hemel. Mundus non nisi punctum Coeli intuitu, waerop Baruch. 3. den Propheet antwoordt: O Israel quam magna est Domus Dei & ingens locus posseßionis ejus. O Israel hoe groot is het huys van Godt en hoe wyt is de plaets van syn besit, waerom dan hem laten voorstaen dat de Aerde grootter is, de reden is dese om dat den mensch syn hert en ghedacht meer stelt op de Aertsche als Hemelsche saecken. En alsoo wilt hy maecken van een Muyse eenen Oliphant, ende vanden Oliphant een Muys, gelijckende een druppel water by de Zee, een Sandeken by den hoochsten Bergh oversulcx syn sulcken ydel gepeysen en in-beldinghen vanden Mensch, dom en sonder schyn van waerheyt sulcken Menschen comen wel over een met de kinderen van de oude Propheten voor de welcke door bevel van Eliseus was bereyt eenen grooten pot, waer in sy hadden ghescherft eenighe wilde Cruyden des veldts tot hun noodtdruft, die sy niet en kenden datse quaet en doodelijck waeren, maer de selve geproeft hebbende riep het volck Mors in olla, Mors in olla de doodt is inden pot, de doodt is inden pot!4. Reg. 4. Allen de ydelheden des werelts syn ghelijck giftige Cruyden die wy niet en kennen, en proevende syn soo bitter dat sy ons siele dooden. Jae niet teghen-staende dat de leeraers des H. H. Kercke ons ghedurich waerschouwen datse fenynich syn soo en wordt dit niet ghelooft, wy proevense, en al syn sy bitter, wy willen de selve noch smaken, en al smakende daer-af bersten en vergaen. DE Werelt is gelijck een Riet. Soo onghestadich datmen t'siet. Haer wellust bitterder als gal Want diese proeft compt haest tot val. In groote pyn en swaeren noodt En die haer smaeckt die proeft de doodt. Wat giften geeft de werelt toch Die niet en sijn als vol bedroch. Acteon sijnde een groot en vermaert Jaegher * Ovid. l. 3. den sone van Aristeus en Autonoe de dochter van Cadmus, door wellustighe oncuysheyt ghe-dreven sijnde als hy de goddinne Diana had naeckt IS fuit in vultu visae sine veste Dianae, Quae quamquam Comitum turba est stipata suatum, In latus oblequum tamen astitit oraque retro Flexit: & ut vellet promptas habuisse sagittas Quas habuit, sic hausit aquas vultumque virilem Perfudit, spargensque Comas ultricibus undis, Dat sparso Capiti vinacis Cornua Cervi Dilacerant falsi Dominum sub imagine Cervi Nec nisi finita per plurima vulnera vita Ira pharetratae fertur satiata Dianae. gesien die met allen haer jacht-maeghden haer in een bad-plaets was wassende, wordt verandert in een hart en van syn eyghen jacht-honden verscheurt en doodt gebeten, dese honden naer t'schryven der Poeten hadden griecxe Namen, die ons vertaelt worden als te weten Swart-voet, Spoor-volgher, Slock-al, goedt gesicht, bergh-werver, On-weer, Blixem en Donder, Reck-hals, en Snel &c. welcke honden Diana (om haer te wreken) hadde dol gemaeckt, midts sy van Acteon scheen vercracht te zyn. Siet ghy wereltsche menschen die niet en jaeght als naer ydel wellust, staet en eer-giericheyt, hooverdye, oncuysheyt en ydelheyt van wereltsche genuchten en plaisieren, om die te crygen en te besitten, allen u eygen begeerten en gepeysen zyn gelijck jaegende bracken en winden, die gedurich op de jacht zyn, om gelt, goet en ryckdom te vergaederen, en u selven te verheffen, hoe menigen on-bedachten Acteon wordt van sijn quaede lusten, on-geregelt gemoet en on-cuysche oo-gen gevangen en vernielt, die op het eynde des levens sulcken on-weer maeken van donder en blixem, dat de helsche honden haer voegen by de doodt die snel is, om u te vernielen en ter hellen te trecken, want sy volght ons gedurich op het spoor van ydelheydt om ons in te slocken, en daer-om en behoorden wy ons hert noyt te stellen op eenige verganckelijcke saecken, maer wel op de eeuwich durende hemelsche wel-vaert, met altyt voor oogen te hebben dat wy al-te-mael sterffelijck zyn, soo en sullen wy niet licht comen te vallen. Den Grooten Alexander zynde in een belegh van seker stadt, ende met eenen pyl-scheut in sijn been gequetst zynde, en siende met grooten rouw en smert het bloet uyt de wonde loopen, seyde aldus tot sijn volck: Omnes jurant me esse filium Jovis, sed vulnus hoc hominem me esse clamat. Een iegelijck seyt my te wesen den onsterffelijcken sone van Jupiter, maer dese wonde getuyght dat ick eenen mensch ben. Daer-om al is't saeken dat de bedriegelijcke werelt ons wys maect altyt te sullen leven, ende on-sterffelijck zyn als eenen Alexander, en laet ons sulcx niet gelooven, maer bekennende ons eygen in-geboren crancksinnicheyt, soo sullen wy sien ons quaede ghebreken, ende on-volmaecktheyt, ende dat wy waerachtige wonden draegen in het lichaem van de sterffelijckheyt, niet anders en zyn als menschen en verworpen creaturen. Waer op Seneca seer wel spreckt, Intus te ipsum considera, nam qualis Epist. 77. fis aliis credas plerumque boni inepti & inertes vocantur, mihi non contingat iste derisus. Bepeyst wie gy van binnen zyt, want wie ghy zyt ghelooft dat aen d'andere, die on-bequaem en dickwils luy, traeg en on-wetende worden genoemt, dat u sulckx niet en gheschiede, noch sulcken spot over en come. Aen-merckt eens rypelijck dese heydensche en goddelijcke vermaeninghe, siet wie ghy zyt, beproeft dat aen u crachten en natuer, soo en behoeft ghy door sermoonen van een ander t'selve niet te ghelooven, want ghy sult het in u eyghen selven bevinden. Die werelt schryft u dickwils veel deughden toe, ende is selfs vol gebreken en cranckheyt, sy en sal u noyt de waerheyt seggen, maer met pluymstryckerye lichtelijck bedrieghen. En heeft sy niet bedroghen Mundus Regiae dignitatis splendorem, provinciarum regimen, rerum directionem, exercituum ductum, urbium praesidia, magnatum sequelam, aliaque superbiae argumenta proposuit Absolomo, at texit pericula quae in singulis latitarent occulta & calamitates, & lanciam quâ transfixus est, & interremptus. eenen Absolon, den sone van den Coninck David, den welcken verhooveerdicht zynde door sijn schoon en gout-geel haer, en vervolgende sijnen vader, werdt van Joab door-steken, als het haer hem diende voor een strop om aen te hangen. Is den Coninck Salomon het eenich licht der wysheyt op dese werelt, niet bedrogen? als hy uyt een vervloeckte wellusticheyt en oncuysheyt tot sijn concubinen valt in af-goderye. Judic. 16. Is Samson niet bedrogen door de valsche streelingen ende om-helsinghen van Dalila? Eenen Adam onsen eersten vader, van Eva, den Coninck David, van Barsabea. Adam, Samsonem, Davidem ac SalomonemMulier decepit, quis modo tutus erit?De werelt is een schoon en aen-lockende, streelende vrou, die ons verleyt en bedrieght, die de werelt beminnen, die en kennen haer niet, en zyn gelijck de visschen die de brackicheyt van de zee niet en smaeken. Waer is de blindtheyt der menschen, die den rugh keeren naer Godt ende sijn eeuwich licht verworpen, om een cleyn wellust, die de fonteyn van allen goet is, den center van onse ziel, de rust van ons gemoedt, den troost van ons hert, daer in tegendeel de werelt niet en is als eenen modder-hoop van stinckende vuylicheyt, den kercker der levende ende het graf der doode menschen, den winckel van miserie, de schole van boosheyt, den vyandt van alle goedt ende den beul van reden en deught. Siet eens de mis-verstanden en bedriegeryen des werelts, hoe dat het een quaet met het ander wordt gemengelt. Daer den Eeldom schade ende schande comt te lyden, en daer de on-wetende slecht verworpen menschen besitten de Heerschappye, daer de geleerde en rechtveerdige trachten te regeren en officien te crygen, die siet-men de Esels besitten, de Eerweerdicheyt wordt verstooten en de botticheyt verheven, siet de mislagen des werelts, hier domineert de Hipocriterye, daer wordt de deught verstooten, de geleertheyt bespot, de quade passie regeert, de eygen baet heeft d'overhandt de godt-vruchticheyt wordt veracht, de boosheyt wordt verhoort, de leugen gelooft en de waerheyt vertreden daer en is niet een plaets van eer, de oytmoedicheyt is uyt de herten ghebannen, en de Hooverdicheyt wordt aenbeden t'is eenen mengel-clomp, oft Chaos van alle quaet.
t'BEtrouwen op de doodt, van menschen om hun goedt En maeckt niet als een ongeregelt sot ghemoet, Het licht gelooven van het gen' men compt te hooren En d'openherticheyt, de staet sucht, t'lichtlijck stooren. Vol werelts ydelheyt, is lyden en verdriet Jae altemael bestaet in eenen grooten niet, Want uyt t'betrouwen volght gemeyn een spytich leven Als t'niet naer wensch en gaet, een licht geloof can geven. Bedroch van leugen-tael, en d'open-herticheyt Veel quellingh, Roem-sucht, waen, en al maer sotticheyt, Dat is den eygendom des werelts hoogh vermeten t'Gen' wordt gesmaeckt van die des werelts vruchten eten. Ester 7.t'Gen' Amans doodt getuyght die s'werelts Eer besat En in des Coninghs Hof het grootste voor-deel hadt, Hongh aen sijn eygen galgh tot spot van alle menschen Wie sou dan om t'geluck, en s'werelts wellust wenschen, Die seer aenminnich is in't eerste, maer op t'lest Vervaerlijck en vol schroom, en als een heete pest. De deught die lichter weeght als al des werelts sonden Wordt selden door het quaet in s'menschen hert gevonden, Die plichtich is daer in wordt van Godt gecastydt En die de deughden soeckt die wordt van hem verblydt, Wat is des werelts eer, een modder van veel suchten. Een schaduw' van de rust, een schetse van genuchten Een winckel vol bedroch, een school vol huys-krakeel, Dat is den rechten grondt van s'werels sots-toneel. Democritus bestondt sijn ooghen uyt te steken Om niet t'bedroch te sien van s'werelts vuyl gebreken Soo als Lucia oock met iever heeft gedaen Om dat al t'gen' sy sach haer docht te syn maer waen, Poesis swyght wat stil en wilt soo hoogh niet loopen, De stof van d'ydelheyt sou my soo over-hoopen En staep'len op elckaer dat waer een eynd'loos werck
Te schryven op papier de d'waesheyt die ick merck, Vol sorghelijck gevaer om de becoorlijckheden Die worden vanden mensch soo lichtelijck aen-beden, Uyt eenen dommen sin vol van lichtveerdicheyt Die t'slibbrich pad betredt van ongestadicheyt, Waer aen den mensch soo licht syn herte gaen verruylen En sijn onnoosel siel met boose sond' vervuylen, Jae quetsen totter doodt door commerloos berouw Van t'gen' hy heeft misdaen, en beter laten souw. t'Is nutter s'werelts pyn en quellingen te draeghen Als wellust, want dit syn geneselijcke slaghen Die baeren sielen troost, maer die ons Godt toe-sendt In't scheyden van de siel, syn slaghen sonder endt. Vol brandt en helsche pyn, sijn slaghen die ons leeren Eer dat de doodts klep slaet ons sielen te bekeeren, Want hoe het gaet oft niet, gewis dat ons mis-doen Moet levende op d'aerd' oft naer-maels eens vol-doen, het lichaem is het huys der sielen, t'gen' can vallen Thien-mael op eenen dach, den besten schat van allen Verliesen door de sond', de siel is t'leen-goedt van Het lichaem diemen noyt met sond' belasten can, Oft t'moet ter kennis' van den opper Leen-Heer comen Die u geen pond-gelt eyst, intrest oft gheene vromen Van al u sondich quaet, waer door ghy brenght in noodt U droef onnoosel siel, Godt soeckt geen sondaers doodt, Maer siet wat datter volght als ghy noch staet on-effen Naer t'sterven en meynt dan u siels leen te verheffen Eylaes een eeuwich Cruys, dat d'arme sielen plaeght N'en on-verdraegelijcken worm die eeuwich cnaeght. Wat sou u helpen dat ghy door de werelt rolde Jae dat ghy altyt inden put van voorspoet bolde En waert daerby seer quaet, vol sonden, hier geluck En naermaels anders niet als onheyl pyn en druck.
Dus laet u dan altyt ghedurichlijck beweghen Het salich-op-sicht van Godts hemel-ryck en seghen En dat ghy hem belieft, eert, vreest, looft, pryst en dient Want hy den AL is daer de wyheyt af begint.
Cookies on Poetry Cove