Schola cordis

Lectio X. Cordis Scalae. Ascensiones in Corde disposuit. Psal. 83. 6.

Vin' Scalis, Dilecta, poli conscendere sedes? Hîc priùs, in proprio, construe Corde gradus.

NOn casu, neque absque rationabili causa factum est, vt in magnificum illud Salomonis Templum quindecim gradibus ascenderetur; vt enim S. Gregorius considerat: SalomonGregor. Praesat. in 6. Ps. Poenit. caelestium scrutator secretorum, & diuinae receptaculum sapientiae, sic Templum illud manufactum edidit, vt exinde Templum aliud non manufactum signaret, quatenus ex corruptibili terrenae domus aedificio, incorrupta caelestis Templi quodam modo imaginaretur pulchritudo. Ad illud namque Templum, quod ex viuis in caelo lapidibus construitur, non planâ aut spatiosâ peruenitur viâ, vel gressu ascenditur corporeo, sed processu fidei, & charitatis ascensu. Hinc namque ProphetaPs. 83. 6.dicit: Beatus vir, cuius est auxilium tuum abs te, ascensiones in Corde suo disposuit. Dixit ascensiones in Corde beati viri dispositas: & vnde ascendere debeamus ostendit, cùm ait: In valle lacrymarum In eâ namque exilij nostri damnationem deplangimus, & innumerabiles corruptionis humanae deflemus molestias. Haec est vallis, quam Sancti viri mentis affectibus indesinenter exire disponunt, & ad illud ineffabile bonum, ad illud inaestimabile1. Cor. 2. 9. gaudium ascendere, quod nec oculus vidit, nec auris audiuit, nec in Cor hominis ascendit. Sed quod in Cor hominisSerm. 126. de diuersis. non ascendit, (inquit Augustinus) Cor hominis illuc ascendat. Cor ibi habeamus, & non sine causâ audiemus: Sursum Corda. In valle lacrymarum ascensiones disponamus, vt perueniamus ad montemBernard. Serm. 21 in Cant. Psal. 15. 11. gaudiorum. Qùam pauci, ait Bernardus, post te, ô Domine Iesu, ire volunt: cùm tamen ad te peruenire nemo sit qui nolit, hoc scientibus cunctis, quia delectationes in dexterâ tuâ vsque in finem. Et proptereà volunt omnes te frui, at non ita & imitari; conregnare cupiunt, sed non compati. Optant extrema iustorum, sed non ita & principia. Non curant quaerere, quem tamen desiderant inuenire; cupientes consequi,sed non & sequi. Vis ergo, ô Anima mea, peruenire ad montem Domini, ad tabernaculum Dei, ad Templum non manufactum; non otiandum tibi, sed gradatim ascendendum. Nisi enim per gradus, ad culmen non peruenitur. Ascendendo, non volando attingitur summitas scalae, quam Iacob in somnisGen. 28. 12. vidit. Nemo repentè fit summus; sed paulatim, quasiq́ue per gradus ad perfectionem peruenitur. Qui enim intùs est homo2. Cor. 4. 16. noster, renouatur de die in diem. Quamdiu igitur degis in conualle plorationis, in miserâ hac & aerumnosâ vitâ, mysticam scalam erigere, gradus Templi construere, ascensiones in Corde disponere oportet. Quid autem est (ait Augustinus) ascendereAug. in Ps. 122. in Corde? Proficere in Deum. Quomodo omnis qui deficit, non descendit, sed cadit: sic omnis qui proficit, ascendit. Considera iam, quinam sint gradus, siue ascensiones, quibus in Deum proficitur, quasq́ue in Corde disponere debemus. Cassiodorus ait, tot scandi gradus,Cassiod. quot quis auxilio Domini vitia vincit; tot quemque gradibus euehi, quot vitiis fuerit absolutus; & quantum in valle, seu canualle lacrymarum, poenitentiaeq́ue humilitate satisfaciendo descenderit. Exquo sequitur, vt quis virtutibus etiam ascendat,Philip. 3.13. & prouehatur, atque quotidie proficiat, in priora extendendo seipsum, praeteritorum autem obliuiscens. Atque hic sensus ex ipso Psalmo elicitur. Explicans enim Dauid quaenam sint ascensiones inPs. 83. 7. Corde disponendae, ait: Ibunt de virtute in virtutem. Ascendunt quidem & mali, namPsal. 73. 23. superbia eorum, qui te, Domine, oderunt, ascendit semper. Et mali homines, & seductores,2. Tim. 3. 13. proficient in peius. At hi ascensus meri sunt descensus, vt in eos quadrarePsal. 72. 18. & Ps. 106. 29. possit quod ait Psaltes: Deiecisti eos, dum alleuarentur. Et rursus: Ascendunt vsq; ad caelos, & descendunt vsq; ad abyssos; Anima eorum in malis tabescebat. Nam quantò plus ascendunt per elationem superbiae, & incrementum malitiae; tantò plus in gehennam descendunt; & Anima, quae videbatur pinguis in bonis, tabescit in malis. Considera ergo, ascensiones has, siue virtutum gradus, in Corde esse ponendos; non in manibus, non in pedibus, non in aliis tantùm Corporis membris. Non enim actiones externae, quantumuis bonae videantur, (vt iam aliquoties diximus) Deo placent, nisi ex intimo Corde1. Reg. 16. 7. procedant: Deus enim intuetur Cor. Quare feruentes, & solidi virtutum actus, exintimo Cordis affectu prodeuntes, exercendi sunt, si verè proficere, & ascendere voluerimus. Errant porrò, & verè descendunt, qui ascensiones has in Corde quidem disponunt, sed non, suo: in alieno enim eas constituunt, cùm virtutum opera ideò exercent, vt videantur ab hominibus, &Matt. 6. 5. ab iis aestimentur. Quid enim aliud hoc est, quàm ascensionem suam non in Corde, sed in ore & opinione hominum ponere. Si igitur, ô Anima mea, verè ascendere concupiscis, rectoq́ue ordine ascensionis gradus disponere, primo loco humilitas tibi collocanda est. Quemadmodum enim ille, qui dixit in Corde suo, inIsaiae 14. 13. caelum ascendam, vsque ad infernum demersus est: ita qui in Corde humiliato, auxilio & gratiâ Dei, ascensiones disponit, verè exaltatur. Deus enim qui humilia respicit,Ps. 112. 6. Cor contritum & humiliatum non despicit. Quomodo autem humilitas CorPsal. 50. 19. sursum erigat, optimè exponit S. Augustinus: Bonum est, inquit, sursum habere Cor,August. lib. 14. de Ciuit. Dei. c. 13. non tamen ad seipsum, quod est superbiae; sed ad Dominum, quod est Obedientiae; quae nisi humilium non potest esse. Est igitur aliquid humilitatis, miro modo quod sursum faciat Cor; & est aliquidelationis, quod deorsum faciat Cor. Hoc quidem quasi contrarium videtur, vt elatio sit deorsum, & humilitas sursum. Sed pia humilitas facit subditum superiori; nihil est autem superius Deo: & ideò exaltat humilitas, quae facit subditum Deo. Elatio autem, quae in vitio est, eò ipso, quò respuit subiectionem, & cadit ab illo, quo non est quicquam superius, & ex hoc erit inferius, &Ps. 72. 18. fit quod scriptum est: Deiecisti eos, dum extollerentur. In vanum ergo ascendit, qui ab humilitate non incipit, & per eam in semetipso priùs descendit. Docuit hunc ascendendi modum verae humilitatis Magister, Altissimi Filius; de quo legimus: QuoniamEphes. 4. 10. qui descendit, ipse est & qui ascendit.Serm. 4. de Ascens. Domini. Ab ipso, testante S. Bernardo, demonstranda nobis erat ascensionis via: ne ductoris, immò seductoris iniqui aut vestigium, aut consilium sequeremur. Quia ergo non erat quò ascenderet, descendit Altissimus, & suo nobis descensu suauem ac salubrem dedicauit ascensum. Descendit de monte potentiae, carnis infirmitate circumdatus; descendit de monte scientiae, quoniam placuit1. Cor. 1. 21. Deo per stultitiam praedicationis, saluos facere credentes. Quid enim tenello Corpore, & infantilibus membris videtur infirmius? Quid indoctius apparet paruulo,qui sola matris vbera nouerit? Quis impotentior eo, cuius omnia membra clauis affixa, cuius omnia dinumerantur ossa? Quis insipientior eo, qui tradebat in mortem Animam suam; & quae non repuit, tunc exsoluebat?Ps. 68. 5. Vides quàm multum descenderit, quantum à potentiâ suâ, quantum à sapientiâ suâ exinanierit semetipsum. Sed non potuit altiùs montem bonitatis ascendere, nec suam commendare expressiùs charitatem. Eia igitur, Anima mea, ascensionis cupida, si de alle lacrymarum, ad Paradisum deliciarum ascendere concupiscis, sequere vestigia praecedentis te Ducis tui, curre in oderem vnguentorum eius, qui verèCant. 1. 4. fuit humilis Corde. Perge de virtute inPs. 83. 8. virtutem, donec videas Deum deorum in Sion. Perge, inquam, & ascende de deserto,Cant. 8. 5. innixa super Dilectum tuum. Si enim tibi innitaris, cades: nam perditio tua ex te, tantummodò Oseae 13. 9. in Deo tuo auxilium tuum. Et maledictus, qui ponit carnem brachiumIer. 17. 5 suum. Habita igitur in adiutorio AltissimiPs. 90. 1. & in protectione Dei caeli commorare. Beatus enim, cuius est auxilium ab ipso!Ps. 83. 6. Etenim benedictionem dabit legislator, & qui dedit ascendendi consilium, dabit & auxilium; & innitentem sibi, perducet in Regnum Patris sui.

CORDIS DILATATIO.

Viam mandatorum tuorum cucurri, cum dilatasti COR meum Psal. 118. 32.

Quam volupe est quod amare prius COR duxit amarum, Augustam lato currere CORDE viam.

31.