Vlaerdings redenrijck-bergh

2 Deel, 2 uytkomen. Den Raet komt uyt, en na veele redenen kiesen Marcum Valerium tot een Dictator.

Publius DE tweedracht van het volck vermeerdert meer en meer, Sy komen op de mart, en roepen even seer, Ons bloet is uytgestort, wy moetent al betalen haer opgepronckte pracht, en op den vyant halen. Daerom dient hier voor eerst ten besten in geraen, Om d'oude eenigheyt te brengen op de baen, En door een gulden tong haer herte te versoeten. Appius Men sal haer met het zweert, den Dwinge-landt, ontmoeten, En zien wie meer vermach; hoe sou men haer ontzien? Neen, men sal, als ick seg, haer 'tspits van't stael aenbien, En doen haer met gewelt weer trecken in haer huysen. Publius So sal men onse stadt van wapens horen druysen. Wat hangt ons over 'thooft een scherpsnydende Sweert! De Vyandt ons beloert, en wy zijn gematteert, En liggen al verlampt met tweedracht overtogen, Denckende heel verkeert dat niemant en sou mogen ons lichten uytten nest. Maer als de Crocodijl leyt achteloos en loert op d'oever van de Nijl, Met opgesperden beck, om te vangen de vliegen, Komt den Eunichion haer listelijck bedriegen. Wy leggen op het strant van onsen Tyber oock, En achten niet den damp en den opgaenden roock. Maer denckt dat uyt den smoock een vlamme sal verrysen.

Appius Nochtans en sal men dees niet in haer boosheyt spysen, Maer houden in bedwanck gelijck de Vader 'tKint, En haer bestringen nu, terwijl sy ongezint door preutse dertelheyt hier op de mart vergaren, En van haer altemaels soud' ick niet eenen sparen. Hoe? sou men alletijt haer schulden schelden quijt? Nummer sou men van haer beleening zijn bevrijt. Sy hielen nummer op, voor datse t'onderbrochten de beste vande stadt, en so in't lest gerochten selfs aen het regement. Dit waer niet d'eendrachts wit, Want kregens' huyden dat, sy eysten morgen dit. Daer zijnder vele mee die dach en nachten zuypen, So datmen haer het gelt ziet door de vingers druypen: Sou men't dan nemen die, die door haer soberheyt En schrapen by malkaer veel gelts hebben gegreyt, En schelden't d'and're quijt? 'tgeloof dat waer verbannen, Men vont geen trouwe meer onder de Roomse Mannen. 'Ten is geensins mijn raet dit al te lichte volck te gonnen haren eys, en dees duystere wolck moet worden doorgestout door den wint van het wapen, So sal uyt dees tweedracht d'eendracht worden geschapen. Hebben sy niet haer deel gekregen van't uytdeyl? Waerom hebbens' als dees niet neergetogen 'tseyl, Maer overdadelijck het hare doorgeholpen? Sullen de spaersame der vraten moetwil stolpen? 'Twaer beter datmense liet trecken uyt de stadt, So waer-mer van ontlast, en datmen boven dat haer scherper nae dees tijt om haere schult dee quellen. Om de verschieters oock niet in tweedracht te stellen, Salmense geven loon van dees boos daet versteent. Publius Het Kint spruyt uyt de Vaer, en wy uyt de Gemeent. En daer geen Kint en is, en kan geen Vader wesen. Daer geen Gemeent en is, en wort geen Hooft gepresen. Dies duncket my voor best te kiesen eenen Man bemint van de Gemeent, en die de wetten kan, Die door sijn zoete tong drayende op Reegs polen den aengesteken brant en de gloeyende kolen door water van het recht mach blussen, datmen weer in eenigheyt vereent mach zoecken Romens eer. En op dat wy niet meer der volck'ren hert verliesen, Sou ick Valerium tot een Dictator kiesen, En stellen hem in handt dees overzware zaeck. Appius Alst den Raet so begeert, dat m'hem Dictator maeck.

Publius So ga dan yemant heen den goeden Man te halen, Of door hem nae dees vlaech de eenheyts Son sal stralen. De Goon die geven ons dit so te voeren uyt, Dat wy ons vyanden niet worden tot een buyt. Marcus Valerius wort Dictator. De Goon, die door haer gonst u hooft hebben gepeerelt, Dat ghy nu zit en glimpt tot wond'ring van de weerelt, Gesproten uyt het kleen, ghy nu den groten drijcht, En als een schone eyck ghy groen ten Hemel stijcht, Die geven u so veel krachts en gehoopte schatten, Dat ghy door 'twyde rijck de weerelt kunt omvatten. 'tBelieven van den Raet sal ick geeren verstaen. Appius Wy, so ghy weten moocht, zijn niet weynich belaen in d'oproer deses volcx, die met verscheyden rotten vergaren op de straet, en met de Raden spotten, Die door verkeerden zin vast lopen als verwaent, Schuldich zijnde veel gelt willen niet zijn gemaent. So men daer in verziet als rechte rechts verzorgers, Nemen sy wapen aen selfs tegen hare Borgers. Daerom door g'lijcke stem ghy nu verkoren zijt tot eenen Dictator. Ontbindt ons dan met vlijt, In't kort na u verstant, en met gerechte reden, Op dat wy zijn ontlaen eer wy van't Raethuys treden, ‘Wat middel dienter best genomen by der handt, Dat 'tGemeen nodigst is, en voorderlijckst voor 'tLandt?’ Marcus Valerius De Gemeente bestaet in veel verscheyden deelen, 'tIs een veelhoofdich lijf, 'twelck hem veel eer laet streelen door goetheyt, als door macht. dies sal uyt mynen mont vloeyen den besten raet, wech, middel ende vont, Om haer te brengen weer in haer voorgaende eenheyt. Het eenich fondament waer op dat dese steen leyt is, dat dit Vrye volck gesproten uyt de leen van den Troyaenschen Helt, altijt hebben gestreen voor d'eer van't Vaderlandt, en goet en bloet gesteken Roma tot eenen lof, het welck so is gebleken dat sy steeckt op haer hooft, en bralt met gout getoyt, En d'Inwoonders van dien zijn arrem en beroyt. Hoe komt het? door den krijch, door Woeckers ongenade, En is men veer van huys, men is dicht by sijn schade. Dunckt u is het dan recht, die uyt vry wil om niet den vyant, als ghy wilt, het stoute voorhooft biet, Dat men hem so beloon, en om sijn schulden tergelt, Daer hy door langen strijt geheel is uytgemergelt,

En daer die blyven thuys die door den woecker steets den armen slocken op, en gaeren veel gereets? De Raven laetmen vry in het gezaeyde lopen, Maer d'onnosele Duyf die moet het al bekopen. Nu dan dit's mynen raet, dat men na d'oude wet niemant om syne schult voortaen gevangen zet. Hoe kan een landt bestaen, en syne wet verliesen? Hoe kan men bruycken wet steets nieuwe wet te kiesen? Het is der Landen val. dit's den middel alleen te zoecken 'sLants welvaert lijck onse Vaders deen. Schelt hare schulden quijt, datse tot eendracht komen, Voert in de oude wet, waerom het preutse Romen so lang gestreden heeft, so dat niet en geschiet, De vryheyt zijt ghy quijt, en ghy en weet het niet. Want 'tvolck is nu in't stael, en sullent niet gehengen. Siet toe Romen, ziet toe, datse niet weer in brengen Tarquinum den Tyran, en ghy dan slaven wort. Hy brengt sich int verderf die de Gemeente port. Publius. Dees reden dunckt my goet. laet ons dan stellen oorden, Om de Gemeente voor te leggen dese woorden. Appius. 'Ten sal geensins geschien, 'ten kan oock niet bestaen, Dat wy de Overheyt haer te moet sullen gaen, Haer die maer zijn een Rot en rechte schuym van boeven. Marcus Valerius Sy sullen noch in't lest u altesaem bedroeven. Publius Wat dient dan best gedaen? daer moet doch in de noot een middel zijn gesocht. Appius. Dat men haer wederstoot. Marcus Valerius dat is gants ongeraen, 'ten kan oock niet geschieden. Publius Dat men middel de saeck, en laet die 'tgelt aenbieden, Die't niet in gulsicheyt en hebben opgebracht: Maer die baldadich zijn dat men die niet en acht. So sal men mogelijck de vrede konnen treffen. Marcus Valerius Neen, 'ten kan zo niet zijn, de wagen gaet niet effen. De oude Wet brengt mee dat men die tsaem sal voen, Het zy dan wie het zy, die het hebben van doen. Appius Dees woorden zijn om niet, ten strijt sal men haer kiesen, En zien wie dat van bey sijn reden sal verliesen.