2 Deel, Leste vvtcomen Waerheyt, Tijt, Landt, Ghemeente.
Tijt NV Schuyft de vrecke Tijt de bree gardynen open, Nu komt de waerde Maecht, de hoogh beruchte vrouw, D'uytmunster vande rey, bewaerster vande trouw, De schoonste van Bataef, Princesse van Europe. Ghezegent Vaderlandt, beroemde Batavieren, Wiens glory rijcke glans licht onder 'tnoorder AsAs dat op de polen draeyt. Siet hier d'Hollandtsche Maecht g'lijck ofse Pallas was, Die als in vreed' of krijch weet d'handel te bestieren. Zee-Nimph die niet alleen met u gevlerckte kielen Den blaeuwen Oceaen Oft Zee beschaduwt en bedeckt: Maer die een groot Monarch wel moedich tegen treckt, Wanneer hy tegen dy wil lichten syne hielen, Onnodich is 'tverhael 'tgeroem van uwe daden, Tijt laet het self niet toe, 'tis om een ander reen: Ghedenckt dat u de Heer so heerlijckt, dat g'alleen Met Waerheyts held're tourts verlicht u duyst're paden. Heldinne die alleen met t'edel bloet Orangien V voorhooft hebt geboon den wreden Castilaen, Die door Gods stercke handt den Moor-geelen Maraen Sijn hoogmoet hebt gedempt, tot smaet van't wrevel Spangien.
Die eenmael 'tjock verbraeckt van syne monarchie, Die eenmael naer Gods raet uyt Babel zijt gegaen, Die eenmael d'waerheyt hebt gezworen voor te staen, Verzaeckende de leer der Roomsche paperye. V goet, u bloet, u eer, ja 'tkostel dierbaer leven Wiert vromelijck veracht, om God, u, tLant ten dienst. Waerom? wat is de eer of 'tleven? ist niet 'tminst? Soud'men om tgeest'lijck niet wel al het tijd'lijck geven? Ha! onverschrickt gemoet, ghy wiert int lyden styver. G'en vreesden noch voor doot, noch wreetheyt des Tyrans, Alsdoen wiert inder daet eerst opgerecht de lans uws vryheyts, door den hoet van Christelijcken ijver. Wie maeckt of kent u vry? ten is geen Spaenschen handel, Noch geen bezegelt woort van een eergierich Vorst: Maer tis de Waerheyt zelf waer na ghy dorstich dorst, Iohan. 8.Die maeckt u vry door't g'loof in liefd' en vredes wandel. Hebdy door d'waerheyts wech dijn heerlijckheyt verkregen, Heydy door Godes dienst u standt en staet bevest, Vraecht Waerheyt dan om raet voor 'talgemeyne best, Laet Gods-dienst vreed' ontroert, zo blijfdy in Gods zegen. Rentenier T'out wijs berucht bewijs, ô Vlaerding van u oudtheyt, Vermeerdert door de lust die'ck redenrijck bemerck In u, dewijl d'Onrust hier rondom vry al stout zeyt, De Tweedracht blijft ons by, s'ontroert 'sLants staet en Kerck: Hier op ziet uwe vraech aen menich leergiers klerck, Wat middel dat best dient als by der handt ghenomen, Bevesticht en bekracht met rijcke reen sijn werck, Om 'tnodichst der Gemeent en 'sLants nut voor te komen. Dopt nu u drooge pen in Castalides stromen. Bewijst u edel konst door u begaefde geest. Rijm-dichters zijt genoot van Liefdes Akerbomen, Bezoeckt de lieve rey, vereert haer vreugden feest: Maer dat gh'een middel raemt, zoeckense aldermeest. Soo't waer is datmen segt, dat hier eerstmael de Reusen Hun woonplaets hebben g'hat by't slavenborchs voorhof; Dat ider herwaerts treedt met David om te kneusen Den Satan, die gelijckt een Reuse sterck en grof, Hy neem sijn slinger med', behael hier prijs en lof, Grijpt steenen uyt de beeck om dees onrust te vellen, Ist datmen t'onkruyt doemt, oft datmen tot het stof verbrandt: of wederom wil jagen na der hellen, Of sal m'int minste niet hem hier in tegen stellen? Wat ider-een gevoelt hy brenget aenden dach, Al zou de Tweedrachts haet ('thaert knagende) heur quellen: Stelt middel die best dient zo veel de geest vermach,
Op dat elck Aensiet Liefd' die lang begraven lach. 'tLandt, of Batavia. Hoe lief ist mijn om zien vereende Bondtgenoten, Dat Vreed, Liefd' en rust mijn grazich landt bezit, Dat ider d'waerheyt min, en schiet na 'trechte wit, So van de minst' gemeent, als d'Overheyt of groten. K'heb in mijn Vaders vaen de gulde spreuck gelettert, Die ider is bekent, onnodich hier verhaelt, Hoewel Tweedrachtigheyt hier vinnichlijck op smaelt: Maer neen, 'tmors slangigh hooft wort (hoop ick) noch verplettert. Laet Onrust al een wijl in d'helsche twist verblyen. De Satan heeft gezaeyt sijn onkruyt onder 'tgraen. K'hoor so veel hooch en laech, maer 'ktrecket my niet aen, 'tLandt moet zo veel bedils, opspraeck en lasters lyen. Ghelijck een grooten Dogh past op geen Honties keffen, En kreun ick hooge Vrouw mijn aen geen kleyne reen: De grootsheyt is te preuts, en d'aengeboren zeen Vermogen tegen smaet. Al even g'lijckmen effen Int murmurerend' Meyr met opgeblasen vlogels Een dryvende Casteel, of kielich Scheepgen ziet: 'tZeylt tegen stroom en wint, 'twend om al 'twoeden; Niet min keer ick insgelijcx om 'tgerucht van vreemde vogels. 'tLand is gelijck de Son, wanneer sijn glory schittert, Verhartse 'tsafte kley, daer sy 'thard' Was verweeckt; So gaet het oock met ons, waer 'tLandt om vreede spreeckt, Wert d'eenen Mensch versacht, en d'ander hardt verbittert. Dan wil 'tveelhoofdich dier duyst-zinnige gemeente, Datmen 'tzy dit of dat voor 'sLants welvaren sluyt. D'ander reop datmen demp dit Satans zwarte kruyt, Of datmen 'tlicht verbrand' op kettersche gesteente. Help wat al raserny en moet ick niet verdragen; D'een wil dat ick mijn zelf d'heel kercken ampt ontslae, D'ander wil dat ick't al regeer en boven gae; Dit hoor ick vant Gemeyn in dees waenwyze dagen. Daer treed' een wijsgier voort, een g'leerder Man der Mannen, D'een prijst hem tot de locht, en wondert van sijn leer: Een ander lastert hem, al even min oft meer Hy waerdich waer verdoemt, oft uyt het landt gebannen. Den een neuswyzich twist en redencavelt zinnich Van d'oorspronck en begin, hoe dat den vyandt 'tzaet Ghezaeyt heeft onder 'tgraen: Maer 'tsy hoe dattet gaet, Elck brandt in ijver reen, maer somwijl ist te vinnich. Een middel dient geraemt en vlytich overslegen, Die 'tgemeen nodichst is, en vorderlijcxt voor't lant. O waerheyt! komt en geeft mijn raet in dit bestant, K'ben om u gulde Reen van harten zeer verlegen.
Waerheyt De geen die 'sHeeren huys ziel-trouw bevolen is, Die hoor, en merck, en zie op dees gelijckenis: De letterlijcke schors verschuylt d'geheymenisse, Maer Waerheyt breecktse deur tot troost van u gewisse. Wanneer des Menschen Soon die Godt met Gode blijft, Die ider Christen is gelovich ingelijft, (Sijn goet ziel-voedend' zaet van Hemel hoge waerden Door 'tg'hoor in d'harten zaeyt gelijck in goede aerde) Kan 'topenbaer gewelt verdragen in sijn borst, Als Hagel, koud' en hit, Sneeuw, Wint en groten Vorst: Nu, alst een lange wijl verstreken en geleden Is, ziet zo komt dien God, dien groten God der vreden, En hy wil vredes zon van't twalef jaers bestant Doen lichten over 'tvry bekende Nederlandt. Hoe draecht men sich? en ziet de Satan die is wacker, Sy slapen zonder sorgh: terwylen ziet den acker (Door tweedracht al bespiet) wort rontom so bezaeyt, Dat niemandt dit en ziet voor datmen d'onrust kraeyt. Wat is al mid'ler tijt geraen aen alle zyen Om t'onkruyt of het zaet noch teeder uyt te wyen. Wat isser niet al raet en middel voor gewent Eert ider heeft gezien, eert ider heeft gekent: Maer neen, helaes! maer neen, wanneer Godt 'sMenschen sonden Te huys soeckt, ziet so is den Vyant al ontbonden; Den Vyandt die naer ons met Alsem-bitt'ren haet Rontom ons briest en loert, 'tsy waermen gaet of staet, Die isser by en waeckt, ziet steets nae't oordeel vast, Want 'tis een kloecken geest die op sijn voordeel past. Nu d'Huys-heer van dit landt verwondert wort gevraecht: Heer hebdy geen goet zaet (gelijck alst u behaecht) In d'Acker uwes Landts gezaeyt, om volle Aren In d'Oogst (door Maeyers dienst) te saemlen oft te garen? Van waer, Heer seght, of hoe komter dan 'tonkruyt in? Dat is den Satans werck, 'sMenschs vyandt van't begin Seght d'Huys-heer, ziet die heeft mijn goey Taruw willen drucken. Nu is de vraeg weed'rom of-ment wel uyt mach rucken, 'Tsy datment door de handt oft kromme seysen doet, Of datmen't bind' of breeck, of morsel onder d'voet? Wat middel isser best als by der handt genomen? Wat dienter best gedaen? sal't onkruyt boven komen, So wert het goede zaet van't quade gantsch verstickt; Amos 3. 6. Trenorum 3. veers 38.Hoort, seght dien wyzen God, die't goed' en quade schickt, En laet het tot den tijt des Oogst te samen wassen; Nu sal ick op u vraegh dees antwoort mogen passen, D'wijl datmen in dit Lant strijdt om geen gelt of goet,
Maer om 'tgeen ider mach bevreden sijn gemoet. 'tGeen ider met goey reen verkiest voor goudt of blyheyt, Dat's 'tblyven by Gods woort in dier gekochte vryheyt. So isser voor 'tGemeen niet nodiger, en 'tLandt Vorderlijcxt, dan dit genomen byder handt; Datmen in eendracht doe 'tgeen d'Huys-heer self begeert,SOLVTIE En staen na vreed' en Liefd' die Godt en Waerheyt leert: Dit's nodichst voor 'tGhemeen, voor eerst Gods mont te horen:Matthei 12 Ioan. 15. 16 Siet als een dap'ren helt gram-moedich wou verstoren De Moeder Israels, deed' hem een vrouw verstaen,Samuel 2 Cap. 20. 18 So wie te Abel vraecht die salt naer wil vergaen. So ver een kleyne Stadt so roemich is te achten, Veel meer suldy goey raet bekomen en verwachten Van God, die u de vreed', ô Nederlanders, schenckt, Wanneer g'eendrachtigh soeckt de Vrede. o gedenckt Christ, d'ware Liefd' alleen, die is voor u gestorven, En heeft (Aensiet de Liefd' sijn rijck voor u verworven, 'tWas Wt levender Ionst dat hy u ziele zocht, De Vreede heeft hy ons met dierbaer bloet gekocht: Sijn handen, ziet sijn zyd' noch bloedich vande wonden, Zijn g'opent en deur-graeft, ô Mensch, om uwe zonden, God eyscht niet dat g'in haet malkand'ren hier verteert: Maer dat ghy hem alleen maer danckbaerlijcken eert, En dat g'in liefd' en vreed' wandelt in d'held're klaerheyt: Dit's d'middel die u leert de onverschrickte waerheyt.
VVt levender Ionst. Abraham de Coninck. Blijft volstandich.
Cookies on Poetry Cove