'tGheestelijck Bloem-hofken

Op de wijse: In Babylon met onverstande. Hoort hoe den Bybel is beschreven, Waer van Gods Geest is den Autheur, Doen God den Mensche heeft ghegheven Van doodt en leven synen keur: En steld hem Vyer, en Water veur, Gaf hem zijn Gheest om te beweghen,

Doen worstelde den Mensch daer teghen, En wilde met zijn wijsheyd deur. Twee volcken in den wil verscheyden, Heeft men ghesien van aenbegin, d’Een lieten haer van Gods Geest leyden, d’Ander volchden haer eyghen sin, Doch God en weeck niet van zijn min, Hy leerde haer door Creatueren, En door zijn licht in ‘t hert te stueren, En gaf haer goe ghedachten in. Dit duerde wel twee duysent jaren, Daer toe noch vier hondert, of bet, Datter noch Boeck, noch schriften waren, Doch prekingh wasser altemet, Door datse d’ingheschreven Wet, En d’overtuygingh van Gods wercken, Door kleyn verstant niet konden mercken, Of hebben daer niet opghelet.

Want ‘t gheene God haer dede weten, Door Enoch, Noah, Abraham, Dat waren effen die secreten, Die elck een in zijn hert vernam, Als hy daer in te lesen quam, Dit edel woort in d’Geest verborghen, Die dit in ‘t hert wilden verworghen, Die kruysten van ‘t begin, het Lam. Den eersten die begon te schryven,De vijf Boecken Mosi. Was Moyses op den Berg Sina, Op dat niet soud’ vergheten blyven, Wat God ghedaen had, voor en na, Van aenbeghin der tyden ja, Op dat in saken van gheschille, Men soud’ bekennen Godes wille, Tot overtuygingh van het qua. Want het ongoddelijcke wesen, Dat neemt somtijds de overhant.

En ‘t wil alleene zijn ghepresen, Als of het waer van God gheplant: Dan neemt men de Schrift by der hant, En men bewijst met veel ghetuyghen Dat ‘t quaet voor ‘t goet behoort te buygen Soo krijght m’ in stilte ‘t onverstant. Al Mosy Wetten ende zeden Die streckten altemael tot een, Wie die nae haer vermoghen deden, Die werden haest met Godt ghemeen, Buyten de Liefd’ en wasser gheen; Wie sonder Liefd de Wet wou dryven, En haer volkomenheyd toe schryven, Bewees dat sijn verstandt was kleen. D’Wet na ‘t jaer vier-en-twintig hondert Besloten lach in gulden Kist, Van alle menschen afghesondert, Het welck alleen den Priester wist,

Hebbense al Godts woord ghemist Die dese Letter niet en saghen: So was Gods woort noch maer by vlagen In een kleen hoecxken opghedist. ‘t Boeck Iosua daer nae is komen,Iosua. ‘t Mach tsestigh Iaer zijn onghevaer, d’Autheur hier van is niet vernomen: Het Boeck der Rechteren daer naerRechteren. Begrijpt ontrent vier hondert Iaer, ‘t Werdt Pinebas meest toegheschreven, De welck (so ‘t schijnt) seer lang bleef leven ‘t Boeck Ruth werdt nu oock openbaer.Ruth. ‘t Boeck Samuels reyckt van de tyden1. Samuel. Helij, tot aen des Sauls endt, d’Autheur en hoortmen niet belyden, Sijn tvveede Boeck dat maeckt bekent2. Samuel. Des Conincks Davids regiment, Die ons den Psalter bracht voorhanden,Psalter.

Wanneer de wereld had ghestanden Drie duysent Iaer, of daer ontrent. Door Salomon den wijsen Coningh Proverbi.Is ons ghekomen ‘t Spreucken-boeck, Ecclesiast.En des Ecclesiast’ vertooningh, Cantica.Oock Cantica vol woorden kloeck; En door zijn neerstigh ondersoeck Sapient.Quam Sapientia te vooren, Soo men wil nae den inhoud hooren, Al is ‘t verschoven in den hoeck. Boecken des ouden Testaments verloren.Noch zijnder meer van zijn byspraken En Liedekens, doch niet ter handt: Gad ende Nathan Boecken maken, Maer zijn verlooren, of verbrant: ‘t Boeck Ahia is aen een kant, Oock van Ieddi, maer ‘t doet geen hinder, Gods woort is daerom niet te minder, Want altijd blijft d’Autheur constant.

Het eerste Regum kan bevatten1. Regum. Ontrent hondert en twintigh Iaer, Des Autheurs naem moeten wy laten, Ghelijck oock van het tvveede, maer2. Regum. Sijn tijdt is lanck drie hondert Iaer, Van Ahasi is sijn vertellen, Tot dat men ‘t Rijck sach neder vellen, En Assur nam ghevanghen haer. De tvvee Cronijcken zijn beschreven,1. Paralip. Als ‘t blijckt in ‘t Land te Babylon,2. Paralip. Meest wat in Iuda is bedreven Misschien Esra dit onderwon, Sijn eyghen Boeck hy oock begon:Esra. Nehemias schreef zijn History,Nehemia. Van d’optimmeringh een memory Hoe Godt de zyne helpen kan. ‘t Boeck Iobs: soo veele willen segghenIob. Beschreven is voor Moyses tijdt,

Waer door men die kan wederlegghen, Die ‘t woord Gods stellen een limijt: Ioachim Priester vermaert wijt, Hester.’t Boeck Hester heeft ghestelt in schrifte; Den selven liet ons tot een gifte Iudith.’t Boeck Iudith, soo met meest belijdt: Esaia.‘t Boeck Esaia vol klaerheden, Ionas.Als oock van den Propheet Ionas. Hozea.Hozea ende Ioel mede, Ioel.Micha, Nahum, Obasias, Micha.Oock Amos in dees tyden was, Nahum.Habacuc in de selve stonden, Obadia.Doen men ontrent nae ‘s werels gronde Amos.Drie duysent en twee hondert las. Nabacuc.Doen in Iuda d’Afgoderye Ghenomen had de overhandt, Godt voor den val ten selven tyt Ieremias.Den Propheet Ieremia zandt,

Daniel men in Babel vand,Daniel. Hezechiel is oock verschenenHezechiel. Aen ‘t Water Chebar, by den ghenen Die ballingh waren uyt hun Landt. ‘t Woord dat sy hier en ginder spraken Quam altemael uyt een oorsprongh, Al hevet wel verscheyden saken, Gods woord en is noch out noch jongh, Eer men dees aen den Bybel hongh, Niet onvolmaeckt was ‘t woord des Heeren Nochtans door dese te ontbeeren Gheen halve Bybel men ontfongh. Nae dees’ ontrent tseventigh Iaren Wanneer Gods huys werd opgherecht, Quam Zacharias openbaren,Zacharias. Ook Ageus des Heeren knecht:Hagai. En ist datmen de waerheydt seght Soo is Malachias ghekomen,Malachi.

Doen tsestigh Iaer noch is hernomen, De laetste die ‘t Canon toeleght. Tobias.Tobias was onder ‘t ghevanghen Susanna.Israels volck, als oock Susann’: 3. Esdre.Tvvee boecken Esdre niet ontfanghen 4. Esdre.En zijn onder ‘t Canon, dat van De Ioden is behouden, dan 1. Macha.Oock van ghelijck de Machabeenen, 2. Macha.Waer van het eerst’, soo sommigh meenen 3. Macha.Wel ‘t minsten is den twijfel an. Noch een Boeck vol van wijse reden Door Iesus Syrach is ghemaeckt, Doen ‘t Iootsche Lant noch was in vreden Eer Antioch’ tyrannigh blaeckt: Dit boeck niemand met reden laeckt, Al wat van God is inghegheven Is nut tot een Godtsaligh leven, Men voelt wel wat de ziele smaeckt.

Nae Malachiam zijn vervlooten Tot Christum schier vijf hondert Iaer: Gods woord in dien tijdt stont gesloten, Indient daer an verbonden waer, De Prophetien: wel is waer, Hebben haer dienst tot haren tijde, Maer Gods ghetuygh is breet en wijde Hoewel niet altijdt even klaer. De Saducaan niet en ontfinghen Dan Moyses boecken alle vijf, In d’ander sy niet vast en ginghen Om yet daer uyt te sluyten stijf, Sy hieldent maer voor Apocrijph, Maer datse Gods woort niet verstonden, Die haer soo vast aen Moyses bonden, Bleeck wel aen ‘t scheyden van het wijf.