Het tweede Deel. Van de Boecken des nieuwen Testaments, en wanneer de selve beschreven zijn. Laet ons eens sien opt woort des Heeren Datmen ‘t Nieu Testament nu hiet: Christus quam ons by monde leeren, Maer gaf geen last te schryven yet, Want hy zijn Gheest tot erve liet, Die sou oneyndigh by haer wesen; Die mochten sy in ‘t herte lesen, In alles wat hy haer ghebiedt. d’Apostels van Gods geest ghedreven, Het Euangelij seyden voort, Maer het en was noch niet beschreven: Wat hadden sy dan voor een woordt?
Maer ‘t gheen onsienlijck was ghehoort, En niet boeck staef die wy nu schouwen, Want die zijn nae het best onthouwen, Naemaels gheset in schrifts accoort. Mattheus sijn Euangelij stelde,Mattheus. Soo men seyd in d’Hebreeusche tael, Wanneer men drie-en-veertigh telde, En Marcus dede zijn verhael,Marcus. ‘t Iaer vier-en-vijftich sonder quael, Lucas nae desen noch tien jaren,Lucas. Ginck sijn History openbaeren, Van Christi leven d’eerste mael. Van des Apostels, doen, en handel,Actorum. Sijn Schrift in dese tijd bekleef, Petrus zijn brief in d’ommewandel,1. Petri. In ‘t jaer van vijf-en-veertigh schreef, Paulus doen hy t’Athenen bleef, Schreef, Anno vijftigh Thessalonen,1. Thessa.
2. Tessalon.Den tvveeden ginck hy haer vertoonen, Doen ‘t Iaer noch drie mael omme dreef. Doen men vijftigh en ses dateerde, 1. Corinth.Schreef hy Corinthens eersten Brief, En doen hy van Ephesen keerde Nae d’oproer die hem daer verhief, 2. Corinth.Sijn tvveede schrijven was haer lief, Van Laodicea verheven 1. Timoth.Timotheum heeft hy gheschreven Het eerste Schrift, tot zijn gherief. Titum.Titum het schrijven heeft ontfanghen Wt Nicopolis Griecken stadt. En doen hy reysde met verlanghen Op het Ierusalemsche padt, Romeynen.Hebben d’Romeynen beurt ghehadt, ‘t Iaer acht-en-vijftigh soo men achtet, Met d’ander hy noch thien Iaer wachtet, Tot hy te Room’ ghevanghen sat.
Tot den Galaten en EphesenGalaten. Hy Brieven uyt zijn handen sandt,Ephesien. Colossa mocht zijn groete lesen,Collossen. Philippus voelde zijn verstandt:Philippus. Philemon oock zijn vrientschap vant,Philemon. Een Iaer daer na, wat voor zijn lyden Heeft Timotheum met verblyden2. Timoth. Sijn tvveede Brief kreghen ter handt. D’Hebreeusche brief men onderwijle Niet weet van wien hy komen is, Som meynen het is Lucas stijle, Barnabas maecken and’re gis, Sommighe oock van Clementis, Doch dat hem Paulus heeft gheschreven Veel van de Oude daer van gheven Eendrachtigh haer ghetuyghenis. Iacobus Anno drie-en-tsestighIacobus. Heeft uytghegheven zijn gheschrift,
2. Petri.Petrus de sijne ie bevestich, Met tvveeden Brief, als een toegift Iude.Iudas heeft met de pen ghegrift, Sijn kleyne brief men siet in desen, Nae dat hy d’ander had ghelesen, Een waerschouwende vyer ghedrift. 1. Iohan.Iohannes was den laetsten schryver, 2. Iohan.Drie Brieven heeft hy uytghesent, 3. Iohan.Met eenen lieffelijcken yver, ‘t Iaer tnegentigh of daer ontrent, Apocalips.d’Apocalips maeckt hy bekent, Euangelij.Oock ‘t Euangelij aller weghen, Iohannes.Als men schreef tnegentigh en neghen, Boecken by menige niet aengenomen als Apostolische schriften doch naderhant int Canon geset. Sluytende ‘t Nievve Testament. Dees schriften uyt verscheyden hoecken, Hebben d’oude by een vergaert, Eusev. Lib. 3. Cap. 35.Ghestelt in het Canon der Boecken, Doch waren noch een wijl bezwaert,
Oft sommich zijn Apostels aert, Hebreen, Iacobi, Petri, Tvveeden, Iude, Ioannes briefjes deeden, En ‘t gheen in Patmos openbaert. Noch sommich schrift als heel onwaerdig Wt het Canon verworpen sy,Boecken geheel v’worpen als niet Canonijck. d’Epistel van Barnabas aerdich, Een Boeck ghenaemt: d’Wercken Pauli, En d’Openbaringhe Petri, Pastoris, ‘t welck ons Hermos dede, ’t Hebreeusche Euangelij mede, En ander Schriften noch daer by. Hoe hebben doch gheproeft de oude, Wat schriften Godd’lijck zijn, of gheen, ‘t Is billick datment daer voor houde, Sy waren met Gods Geest ghemeen, End’ daer deur kondens onderscheen, Wat uyt zijn Fonteyn was ghevloten,
Of watter quam uyt vuyle gooten, Door menschelijck vernuft alleen. Gods Geest is nu niet wech genomen, Sijn kinders hy te recht noch leydt, Maer om dat geen bedroch soud komen Onder den naem van Heyligheydt, Heeft God de saecke soo beleydt Dat wy gheen Boecken meer behoeven, Als een Toetz-steen, om aen te proeven Als dese van authoriteyt. Want seer veel Fabuleuse dinghen Sou menigh Geest brenghen te pas, Versierde Euangelien door eenige Ketters en Fabuleuse menschen toe ghesteldt, Euseb. lib. 3. cap. 25.Om vremd’ opiny in te dringen, Valsch’ Euangelij eer men las Van Petrus, Thomas, Mathias, Ghelijck als noch in onse tijden, Men Nicodemus wil aenstrijden Twelck een versierde fabel was.
Hier uyt nochtans is niet te sluyten Dat God zijn woort alleen bevat In het Canon, als of hy buyten Dit perck geen woord der waerheyt hadt, Daer is wel niet contrary dat, Maer dit nochtans is maer ten deele Een vrucht, waer van dat het gheheele Is een on-eyndelijcken schat. Iohannes acht zijn EuangelijIohannes 20. 30. Alleen ghenoegh tot het gheloof: Gods woort verwelckt niet als een Lely, Noch werdt vernielt door brandt, of roof, Noch datmen als een hout deurkloof, Elck deel heeft kracht als al de masse Voor hem, die daer wel op wil passen, En niet en houdt zijn ooren doof. Anders Gods woort waer onvolkomen, Soo langh dees Brieven in ‘t ghetal
Van ‘t Canon niet zijn aenghenomen, Of soo mens’ niet en hadde al: Want dese schijnen by gheval Vergaert te zijn, veel zijn verlooren: Soud men daerom gheen volheyd hooren? Die niemand soo ghevoelen sal. Behalven datter zijn nochAndreas, Philippus Thomas, Bartholomeus, Iacobus Zebeder, Symon Zelotus, Mathias.seven Apostels, die gheen Schrift nae laet, Schriften des nieuwen Testaments (blijckende 1. Cor. 5. 8. Coll. 4. 15. 1. Pe. 5. 12) ons niet ter hant gekomen.Sylvanij Brief is achter bleven, Zijnde ghestelt door Petri raedt: Corinthens Brief men niet ontfaet, Laodicen is niet vernomen, Hoewle men yets daer van wil roemen, ‘t Ghetuyghenis niet vast en gaet. Merckt dat d’Auteurs van de schrifture Niet schreven met dit ooghemerck: Dat haer gheschrift t’eenigher ure Sou zijn vergaert tot een vol werck.
Sy waren in ghebeden sterck, Wetende dat Gods Gheest veel meere, ‘t Hert kan verlichten dan haer Leere, Hier mede troosten sy haer Kerck. God doet beloft’ in d’laetste tyden,Ier. 31. 31. Sijn Wet te schrijven in haer sin,Hez. 36. 27. Want pen en inckt kan niet verblijden,Hebr. 8. 10. Is Gods Geest niet van binnen in,2. Ioan. 12. Het selve dat van aenbegin,2. Cor. 3. 6. Oyt is gheweest, sal altijd blyven,1. Pet. 1. 25. Een kleyne tijd gheduerde ‘t schryven, Maer sestien hondert jaer, of min. Bereeckent eens al d’ander eeuwen, Die zijn by na wel drie mael meer, Veel volcken noch als wilde Leeuwen, En hooren nimmermeer dees Leer, Sou God die over al is Heer, Haer doen te kort, en niet doen weten,
Wat hy begheert in haer secreten, En haer door ‘t Oordeel vellen neer. Goddelicke mannen sonder beschreven Bybel, alleen voor Gods geest gheleydt.Geen schrift hebben gehadt voorheenen Melchisedech, Iob, Trismigisi’, Nochtans is haer meer licht verschenen, Als in menigh ghenaemde Christ’, D’West-Hieron. Benso.Indiaen te segghen wist D’ondeugt van die haer quamen moorden, Al haddens’ gheen beschreven woorden, Dees kennis heeft haer niet ghemist. Verlichte Heydenen, niet sonder Goddelijcke kennisse zijnde, sonder wetenschap van de heylighe Schrift.Zolon gaf seer veel wijse wetten, Zocrates eenen Godt bekent, Severus kondighd’ met Trompetten Dat ‘s naesten Liefd is ‘t fondament, Zibillen seyden pertinent Hoe Christus soude zijn gebooren, De Magi wistent oock te vooren,
Sy saghent aen het firmament. d’Heydenen voelden God van binnen,Matt. 2. 2. Oock deur ‘t aenmercken van ‘t ghebouw,Rom. 1. 20. Maer en konden niet recht versinnenAct. 14. 10. Waer men den Schepper vinden sou:Act. 17. 24. Somm’ eerden Beeld van Man of Vrou, Somm’ Sterren, ander ‘t licht der Sonnen, Onwetend’ sy Gods-dienst begonnen, Soeckende God in haer aenschouw. Dees overdeckte duyster gronden Heeft God ter laetster tijd verklaert, En zynen lieven Zoon ghesonden, Daer in zijn Liefd gheopenbaert: Wy zijn van Goddelijcker aert, (d’Apostel sprack) ghy wijse Heyden, Wat laet ghy u tot Goden leyden, Die doot zijn, en van minder waerd’? Dus is de schrift van Boeck en Brieven
Als tuyghen van ‘t verborghen goedt, By een vergaert, deur Gods believen, Waer van men danckbaer wesen moet, Want hier door werd de Ziel ghevoed, Ghelijck een minnaer door de schriften, Van zijn bemind’, en ander giften, Het welck zijn hert verblyden doet. Ons Prins, bevesticht door ghetuygen, Van schrift, van woort, en wercken schoon,’t Gheen dat wy door zijn Geest insuygen, Want liefde doet daer van vertoon, Maer wie sou durven eeuwich loon Hoopen, ten waer dat dees secreten, God door de schrift had laten weten, En door ‘t exempel van zijn Soon. Ioan. 15. 26. Den Gheest der Waerheydt die van den Vader uytgaet, die sal van my ghetuyghenisse gheven, ende ghy sult oock ghetuyghenisse gheven, want ghy hebt van aenbegin by my gheweest.
Cookies on Poetry Cove