Historie. HIer wenschten ick in u o Siel den lof die aen de Sulamite wordt ghegheven, als van haer -gheschreven staet datse niet alleen begaeft en is met schoon oogen, schoon haeyr, schoon wanghen, schoon tanden, maer datse oock heeft eenen neus ghelijck aen den tooren van Libanus waer op de Sentinel staet, om af te spieden wie daer, uyt en in Damascus sijn gaende. Een vremde manier van spreken, maer een ghewisse manier van prijsen. Want is te bemercken dat hier door in haer den goeden reuck, ende het verstandt wort verheven, ghelijck den goeden reuck in eenen brack, die op de jacht is afgheleert, ten hoochsten wordt ghepresen. Dese honden sietmen onvermoedelijck het velt afsnuffelen, en schier aen elck grasken eens vraeghen of sy den haes niet en hebben sien loopen; en al ist saecke dat sy door doornen, haeghen, en stoppelen, en drooghe en doorre blaederen sijn loopende, soo bassen, en blaffen sy al of sy wilden seggen: O haesken, haesken wy hebben den reuck ghevat, en al en sien wy u niet, hier ontrent nochtans sijt ghy gheweest, en hier kont ghy ghevonden worden.
In dese voeghen wordt van de volmaecktheydt vanden reuck vande Sulamite gesproken: sy siet een door kruys, sy siet een verstervinghe, sy siet een sieckte, sy ghevoelt pijn, en mits sy verstandt heeft van de salicheydt naer te speuren, soo weet sy dat in sulck een onsienlijck leven, in het verdraeghen van pijnen, en verstervinghe, in het naervolghen vanden Cruys-draeghenden Christus, het eeuwich leven is te vanghen. Hadden wy, placht te segghen P. Balthasar van de Societeyt Iesu, een klaer verstandt van de weerdicheydt van den boom des cruyce, wy en lietender niet een blaeyken af verloren gaen, soo sorchvuldich souwen wy die opraepen. Ende hier toe worden vanden Salichmaecker alle menschen ghenoodet om datse allegaeder, (een yghelijck het sijn) hunne cruycen op de schouderen nemen, ende dat sy de voetstappen vanden Heere Iesus souden volghen, ende door dien dat hem bekent sijn de groote schatten die inde cruycen sijn verborghen soo wackert hy ons aen, om het kostelijckste datter in de werelt is met alle vlijticheydt des gehemoets te omhelsen. Een om dies-wille dat Godt gheen groote Siele in wellusten van een on-ledich, en ghemackelijck leven en wil laeten verrotten, soo heeft hyse altijdt of door sijn krachtighe in-
spraecken, of door onghewoonlijcke teeckenen op den Cruys-wech ghebrocht om den selven tot saelicheyt te vol-eynden, ende daer lanx met hunne kruycen hem naer te volghen. En peyst dan niet o Siel dat desen Cruyswech alleen bewandelt wordt vande gene die soo ongheluckich van gheboorten sijn, dat of sy willen, of niet, daeghlijckx veel cruycen, en swaericheden ontmoeten. Neen seecker, de Doorluchtighe, iae ghekroonde hoofden hebben den hals gheboghen, en sijn ghelaeden met het Cruys, den Heere Iesus komen naer volghen. En in wie konnen wy dit meer verwonderen, en meer verheffen als in u o Carolomanne! wy weten altemael de Doorluchtigheydt van u gheslachten en fortuyne: ghy sijt Oom van Carolus Magnus Keyser van Roomen; gy sijt den Outsten broeder van Pipinus. De manhaftighe stucken inden oorloogh, ende uwen victorieusen fabel hebben in Saxenlandt, Beyeren, Duytslant en elders gebloncken, ende wesende nu den elder-grootsten Heer hebt gy gaen worden den alderminsten dienaer van Iesus Christus. Ick en sal hier niet wt gaen blasoenen met wat een kloeckhertigheydt ghy die hooghe staeten beseten, en onder de voeten hebt ghetreden. Daer laet ick de andere schrijvers hunne Chronijcken mede vervullen, die sullen uwe
groodt-daedigheden aen alle toekomende eeuwen overleveren. Maer dien bergh van Soracte die sie ick voor my staen, waer dat ghy als op een tooneel vry wel een andere rol beghint te spelen: Den grooten Monarch Carolomannus sie ick daer den ootmoedichsten moninck wesen, niet en is u te slecht, niet te verworpen,Baron. I. c. 9. anno Christi. 747. niet te swaer, niet te lastich; ghy leeft in die versmaetheden meer als oyt van te vooren in uwe verheven staeten. Maer dese uwe vernederinghe, als een bruyne schaduwe in een schilderije, doen u edel bloedt hier door meer wtsteken. Soo dat ghy ghenootsaeckt sijt een onbekender plaetse te kiesen om onbekender te leven. En ghy wist dat die Iesum wil volghen, dat die sijn kruys niet alleen in pijn, maer oock in versmaetheden moet draeghen. Dies gonckt ghy naer den bergh Cassinum, alwaer ghy voor de voeten vanden Abt u als eenen misdaedigen hebt gheworpen, biddende om een kleyn hoexken tot uwe wooninghe, om daer in penitentie te doen over uwe (soo seyt ghy) meenichvuldige boosheden, daer by voegende: dat ghy dit strengh leven in een vremt landt quaemt aenveirden, om soo uwe salicheydt ende hemel te versekeren. Den Abt u voor eenen grooten Sondaer aensiende, en ten deel door u bidden, ten deel
door uwe traenen beweeght, heeft u onder sijn Religieusen wel ontfanghen, maer mits ghy een vremdelinck waert, en u voor een boos mensch wtgaeft, heeft hy belast datmen u met alle verstervinghen sou proeven de welcke ghy oock met alle verduldicheydt hebt ontfangen. Seght my eens o groote Siel! met wat een blijschap des herten ghy dien kinneback-slach van dien onbeleefden Cock hebt verdraeghen? behalven al den over last die hy u aen dede in de keucken! Docht u doen niet dat ghy op den rechten wech waert om Christum te volghen? Doch wat spreck ick vande onbeleeftheyt vande gemeene Religieusen met wat al cruycen gonck uwen eyghen Abt u niet over laeden, als hy u gheboden heeft als den minsten huerlinck den schaep herder vande Abdye te wesen. O wondere veranderinghe des Heeren! den grooten Vorst Carolomannus gaet daegelijckx achter een cudde schaepen, die eertijts was omringhelt vande Princen van Europa, en die de machtichste Leghers door het Keyserryck placht aen te voeren! O wat een soet, en aenghenaem vertoogh was dat voor de Enghelen, als sy u met die schaepen als eenen Onnooselen Abel aen den hey-kant saeghen weyden! Maer wat een Cruys wast voor u als de
[s]truyck-roovers, en de knyp-dieven u en uwe [s]chaepen eens overvielen? ghy vocht voor haer [s]oo cloeck moedich als ghy eertijts voor het Rijck hadt ghestreden: doch haere bewaeringe was ten deel uwe bederfenisse, want de schae[p]en daer laetende, hebben sy den herder selver [a]enghevallen, en u berooft van uwe kleede[r]en, inder voeghen dat ghy schier moeder[n]aeckt wederom sijt t'huys ghekomen? alwaer [u] den Abt, in plaetse van vertroostinghe, noch [m]et kijven, lasteren en schelden heeft bejegent. [M]aer ghy peysden altijt dat ghy op den Cruys[w]egh gonckt, en dat ghy die met gedult moest [b]etreden. Edoch uwe lanckmoedicheydt heeft ten [l]esten uwen oversten de ooghen open ghedaen, [als] ghy eens op den donckeren avont naer huys [k]eerende met een sieck schaep waert gelaeden, [h]et welcke uwe kleederen met sijn vuylicheydt [o]vergooten hadde (waer in ghy doen meer ver[m]aeck naemt als te vooren in cinet, of mu[c]us) want als den Abt u soo ghestelt sijnde, [sa]ch aen-comen, doen heeft hy eerst voor goet [u]we Conincklijcke ootmoedicheyt en verdul[di]cheydt op beginnen te weghen. Coninck[lij]cke segh ick, want hem niet onbekent en [w]as dat hy Carolomannus had voor handen. [E]n als hy u in een eerlijcker bedieninghe wil-
de stellen, so badt ghy altijt om daer af verschoont te worden, wetende dat de moeyelijckste cruycen, sijn de costelijckste, en daer de meeste pijn en schande voorgaet, dat daer de meeste vreucht, en glory sal volgen. Siet eens wat dat doet eenen volmaeckten reuck te hebben. Maer O Siel die den naem wilt voeren van een medelijdende Siele als ghy van Carolomannus, en dierghelijcke daeghelijckx oft leest inde leghende der Heylighen of hoort in de sermoonen, hoe hebt ghy u dan in de kruyskens die u Godt toestiert om te draghen? t'sy dat sy u komen van armoede, van pijn van sieckte, van versmaetheydt, van valsche beschuldinghe, en rugh-spraeck, van quellinghen des ghemoets, en scrupulen: van datmen een ander meer acht als u, dat men die meer betrouwt, en toelaet als u, 't Sy dat sy u komen van het afsterven der Ouders, ofte verlies van vrinden, of dat ghy met yemandt woont die reghel-recht teghen u humeur is, of dat ghy ontrouwe dienstboden hebt, of dat ghy ondanckbaerheydt bevint in de ghene die van u weldaeden ontfanghen hebben. Godt gheef wat cruysken dat het sy, ick vraegh u o Siel dreaght ghyt als desen Carolomonnus! of preutelt ghy daer over teghen Godt almachtich! Y neen, peyst, en ge-
looft dat u Godt lancx dat kruys-weechsken naer den hemel wil leyden, en neemt het met kloecken moet op om den Salichmaecker te volgen, hy sal gratie gheven, daer sal eenighe verlichtinghe komen, t'sal eens beteren den tijdt vermindert alle swaericheden: Ick bid u gheloovet vry, want 't is waerachtich morghen sult ghy minder droef sijn als heden, en overmorghen minder als morghen, en naest overmorghen minder als overmorgen. Den dach die eet, en verteier oock de [h]oochste koleuren als coleur de feu, en incarnaet, en sou hy over u bleeck, en verstorven koleur gheen meester wesen? 't Is eenen mist, 't is een wolck die daer sal breken, de Son sal aen u verschijnen, en een strael van blymoedicheydt sal op u hert komen te schie[t]en. Het Cruys Christi, ende allen onse cruy[c]en zijn gelijck aen den wijngaert-boom; naer den uytweyndighen schijn zijn sy versmaede[l]ijck, naer den inwendigen troost, en wijn [z]ijn sy behaeghelijck. En dit ter oorsaecke vande kruys-draeghinghe, nu komen wy op den bergh van Calvarien.
Cookies on Poetry Cove