Historie. OP dese maniere heeft Iacobus den haen van sijn conscientie hooren kraeyen, en de fonteyn van sijn ghesicht laten springen. De tranen zijn goet als zy op haren tijdt gestort worden, ghelijck de wijn-druyf rijp zijnde gheperst aengenaem is, maer verrot zijnde walgelijck, en dient voor de verckens; soo gaet het met het nat van onse oogen; inden tijdt van het leven, en van genade zijn sy den wijn der Engelen, maer in de hel zijn sy den wensch der duyvelen. My dunckt dat ghy
verlanght wat dat ick hier voor een geschiedenisse sal in schieten. Ick wensche datse u, en noch veel andere voor eenen spiegel waer opgehangen. In dese onse tegenwoordige eeuwe woonden een deuchdelijck man binnen Parijs met name Monsieur Bertraud Boeck-verkooper van neeringe. Desen hiel veel aen met den Eerwaerdige Carolus de Condren tweedenIn vita. Generael vande PP. Oratoristen, den welcken desen Bertaud soo verre inde deucht dede voorderen, dat hy sijnen winckel toe-sloot en begaf sich teenemael om voor Godt verlooren sielen te gaen soecken. Cap. 24.Godt almachtigh had desen Coopman begaeft met een besondere gratie om licht-veirdighe dochters wederom tot een eerbaer leven te brengen. Welcke manier van sielen te soecken vereyschten ontwijfelijck een sterck, en vroom gemoet, gelijck het sijn was, en ten waer dat hem Godt besonderlijck tot sulcken sorgelijcken aen-slaegen en hadde verkosen, al de werelt sou met reden gelaeckt, en gelastert hebben de middelen die hy gebruyckte tot sulck een eynde. Desen grooten dienaer Godts heeft veel jaren lanck gedaen 't gene den Eremijt Abraham eens dede om de saligheyt van sijne nichte. Hy gonck in die oneerlijke huysen gelijck die Engels quamen binnen
Sodoma, en in 't midden van alle die sinnelijcke vuylicheyt was hy gelijck de suyvere stralen vande Son, die op het slijck, en op den modder vallen. Hy geveynsde de gedaente van eenen sondaer, om de sonde in haren eygen leger op te slaen; om de sonde (gelijck den H. Paulus seght) door de sonde te vernielen; ende wesende een onnoosel lam, trock aen het vel van eenen wolf, om de warachtige wolven te brengen tot de onnooselheyt, ende reynicheyt der lammeren. In de speloncken van die Harpijen loech hy, dansten hy, banketeerden hy, maer al met eenen gemaeckten, en geveynsden appetijt, onder den welcke hy bedeckte een heylige seebaerheyt, en een volmaeckte abstinentie en ten langen lesten hebbende onder het vel van eenen bock van Esau langen tijdt ontveynst ghehadt den waerachtighen Iacob, nam hy sijnen slagh waer, en stelden die onsalige sielen de leelijckheydt haerder sonden voor oogen, en naer een gemaskerde blijschap storten hy waerachtige traenen. Hy dee verdwijnen die schaduwen van sijn spelen, en dansen door een klaerblinckentheyt van sijne stercke vermaningen. En het gebeurden dickwils, als hy sach dat sijn woorden niet krachts genoech en hadden, dan druckten hy
haer in de leelijckheydt der sonden door het bloet van sijn schouderen, die hy met disciplinen open haelden, ende de hayren-kleederen die hy droegh, en de ketenen, die ontbonden de banden des duyvels. Hem was ter ooren ghekomen dat seecker dochter kloeck van gheest, en die langen tijt seer godtvruchtelijck geleeft hadde, oock in een quaet spoor, en in een oneerlijck huys was gheslaeghen, sijnen yver-sucht porden hem aen om dese vervlogen duyve te gaen jagen. Hy gonck al die ge-infecteerde huysen uyt en in, om desen siecken te vinden. Ten langen lesten die ghevonden hebbende, soo gaet hy ghebruycken alle middelen om hare gratie te winnen, hy maeckten haer wonder dingen wijs om hare fantasien te verstellen, hy tracteerden haer, hy leydense wandelen, hy wist soo den beleefden te maecken, dat hyse by naer ontfutselden allen den tijdt, en gelegentheydt om te sondighen. Ondertusschen was hy voor sijn eygen selven ten hoochsten op sijn hoede, wel wetende dat hy gonck over de doornen en dat hy was midden in de stricken. Maer om dies wil dat dese dochter haer soo verre liet winnen door hope datse hem tot haer begeerte soude krijgen, soo en kost dese vrientschap tusschen dese twee sonder on-
eerbaerheyt niet lanck meer dueren, ten waer saecke geweest dat hem Godt een onnoosel middel in-gegeven hadde, om dit koordeken van kennisse noch langer te trecken. Hy vindt goet om haer te spreken van een houwelijck, en dat het wel sou konnen gebeuren dat hy haer sou trouwen. Hier op doet dese Dochter haer oogen open, ende gelijck sy verstandigh was, oordeelden sy terstont dat die manier van leven profijtelijcker, geruster, en saliger sou wesen, als wel die speloncke der Moordenaren. De onkosten die hy om harent wille dede, waren groot, sich altijdt inbeeldende dat hy dit verlooren schaep metter tijdt op den rechten wech sou brengen. Hier door geschieden dat sy hem wat meer begost te beminnen, en te believen. Hy, die noch noyt geen bequame gelegentheyt gevonden en hadde, van den register van bekeeringe te trecken, ende noch niet en oordeelde dat sy de rijpicheyt hadde om de gratie Godts te ontfangen, verdobbelt sijne diensten, geeft haer de visite met alle beleeftheyt diemen kan bedencken. Ten lesten siende dat den gront van haer gemoet soo kout bleef om het goet saet van sijn vermaninge te ontfangen, en vreesende of hem misschien desen wilden vogel noch mocht ontsnappen, begeeft sich tot het
gebedt veel yveriger als hy oyt gedaen had van te vooren, versoeckende, en smeeckende van Godt almachtich dat hem gelieven soude dese sijne gebeden te begenadigen door sijne gratie tot sijne glorie met de bekeeringe van dese sondaresse, tot welcken eynde hy beloften doet van groote lijf-kastijdinge, en penitentie, en siende dat de gemaeckte vrientschap anders niet en kost verseeckert worden, soo geeft hy haer het jae-woordt van haer te trouwen. Het welck gedaen zijnde, soo nam hy aen een meerdere vryicheydt om op hare manieren te letten, en sy wierdt sorchvuldiger om niet te doen dat hem kost mishaegen; al hoe wel hy hare kranckheyt tusschen bey noch achterhaelde, dat hy evenwel voorsichtelijck wist niet te weten. Ondertusschen sy begint de voltreckinge van het houwelijck te praemen, dringhende sterck aen op sijn gegeven belofte, daer by voegende datter geen ander plaester op hare wonden en kan geleyt worden. Inder voegen dat hy sich genootsaeckt vondt van dach, en ure tot de ondertrouw te raemen. Wel is waer dat hy aerdige grepen wist te vinden om het futsel-boexken al te soecken, om soo noch altijdt, en plaets te bereyden voor de gratie Godts. Doch hoe hy sijn uytvluchten wist te
maecken, ofte niet, den bestemden dach, en die ure die zijn verschenen. De welcke nu gekomen zijnde, soo en heeft desen dienaer Godts, die altijt op den bystandt Godts betrouwt hadde, noch moet, noch hope verlooren gegeven. Ia hy heeft van sijnen kant alle dingen bestelt watter tot dese vereeninge noodich kost wesen, van haren kant heeft hy alleen versocht, dat aengesien sy een saecke van groote gewicht, gelijck het houwelijck is, gongen aenveirden, datse onder hun beyden souden gaen naer de Kercke van onse L. Vrouwe, om soo door de voorspraecke van de Moeder Godts den segen van haren Soon over haer te versoecken. Soo geseyt, soo gedaen. Knielende voor den autaer vande H. Maget, soo stort hy een gebedt in alle viericheyt en hope, seggende: O goeden Godt ghy weet in wat engen wech, en benouwtheyt ick my (die aen uwe Goddelijcke Majesteyt belofte van eeuwige reynicheyt gedaen hebbe) om dese siele te winnen heb gesteken, ick sie allen mijnen arbeyt is vruchteloos geweest, soo dat ick op dit hert noch niet en hebbe gewonnen, maer soo 't uwe Majesteyt belieft, ghy kont in eenen oogenblick doen, dat ick in een ront jaer niet en hebbe konnen te wege te brengen. Qualijck was dit gebedt gesproken, of sy
begost te smilten in tranen, en hy verschoot seer door hare droeve suchten. Siet Godt die Petro een ooge gaf, schiet haer in 't hert een strael, waer door sy haer voorgaende leven, en de leelijckheyt haerder sonden ontdeckende, begost bitterlijck te weenen, hy sich omkeerende om uyt haer aensicht te sien watter was gaende, heeft sy gesproken met een bewegelijcke stemme: Ah mijn Heer ick bid u ontslaet my, ende en spreeckt my niet meer van te trouwen, maer soo ick by u noch eenige jonste hebbe, wilt my behulpsaem wesen om in een klooster te gaen, om daer mijn leven te beteren. Och ick ellendighe creature! ah sonderesse! O goeden Godt hoe weirdigh sijt ghy om bemindt te worden, en hoe blint ben ick geweest dat ick u niet bemindt en hebbe boven alle creaturen! Ick laet u peysen ô Siel wat blijschap dit veroorsaeckte aen den sorgh-vuldigen, en yverigen Bertaud, den welcke haer geholpen heeft in het Clooster der Penitenten, alwaer sy alle haere jaeren overpeyst heeft inne bitterheyt haers gemoets, soo dat sy de rest van haer leven gehadt heeft als Petrus, twee oogen voorwaer gelijck als twee weenende fonteynen. En naer de menighvuldigheydt haerder sonden is oock geweest de overvloedigheyt haerder leetwesen, en tranen, wel wetende
dat de blijde herten gehaelt moeten worden by de droeve oogen. Ick weet ô Siel dat ick den onbeleefderick sou maecken, soo ick u by dese voorgenoemde wilde vergelijcken, ick weet dat gy in u sulcke oorsaecke van traenen niet en zijt bevindende, evenwel soo heb ick een sterck achterdencken dat het graen van u deuchden niet altemael sonder kaf van onvolmaecktheden en wort gevonden, och hoe voorsichtelijck sult ghy dan doen soo ghy nu den tijt van u te suyveren waer neemt, en alles met leetwesen soeckt te verschoonen. Maeckt datmen van u mach seggen: Vox tuturis audita est in terra nostra. Dat is: de droeve stemme, en het suchten vande tortel-duyf is in ons landt, dat is, in dit leven, en in tijt van genade gehoort. Och hoe wierdt van Christus gepresen dat arm Weduken met hare tweeLuc. 2. c. mijtjens die sy uyt een doexken nam om in den tempel op te offeren, sy wiert ghestelt boven de gene die die groote stucken gelts in de offerkist wierpen, en den tempel deur deden klincken, en hoe seer meent ghy ô Siel dat aen Godt sal behagen als ghy of t'huys in u Examen, of in de Kerck voor de biechte, of naer de H. Communie een neusdoexken op-offert daer oock maer twee traentjens in zijn gevallen.
Cookies on Poetry Cove